بخش ۴ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی سفر شبلی و همراهنش به کوه و مواجهه‌شان با یک کاسه سر است که حاوی پیامی غم‌انگیز از مردی است که در دنیا زیان کرده و آخرتش را نیز از دست داده. پیام این سر به او یادآوری می‌کند که اگر کسی در دو جهان هیچ چیزی را از دست ندهد، به حریم وصال حق راه نمی‌یابد. شبلی پس از خواندن پیام، به دوستانش می‌گوید که برای رسیدن به حقیقت، باید رنج و سختی کشید و بدون تلاش نمی‌توان به هدفی دست یافت. او به ضعف انسان‌ها اشاره می‌کند که در جستجوی بهشت و نعمت‌ها بدون حقیقت، نمی‌تواند به سرانجامی مطلوب برسد. نهایتاً، او بیان می‌کند که برای درک حقیقت باید از دنیا بگذریم و با اراده و عزم راسخ به سمت حق حرکت کنیم.
شنیدم من که شبلی با گروهیهمی‌شد در بیابان تا به کوهی
هوش مصنوعی: من شنیدم که شبلی با گروهی در بیابان راه میرفتند تا به کوهی برسند.
به ره در کاسه‌ای سر دید پر بادکه از باد وزان می‌کرد فریاد
هوش مصنوعی: در مسیر، کاسه‌ای مشاهده کردم که پر از باد بود و از شدت باد، صدای بلندی ایجاد می‌کرد.
گرفت آن کاسهٔ سرگشته گشتهبر او دید ای عجب خطی نبشته
هوش مصنوعی: آن کس که در فکری عمیق و سرگشتهاست، وقتی به خود میآید و به اوضاعش نگاه می‌کند، شگفتزده می‌شود که بر سرش چه نوشتهاند.
که بنگر کاین سر مردی‌ست پر غمکه او دنیا زیان کرد آخرت هم
هوش مصنوعی: بنگر که این مرد پر از اندوه است، که در زندگی دنیوی خود ضرر کرده و در آخرت نیز چیزی از دست داده است.
چو شبلی آن خط آشفته برخواندبزد یک نعره و آشفته درماند
هوش مصنوعی: زمانی که شبلی آن نوشتهی درهمریخته را خواند، با یک فریاد بلند آن را به هم ریخت و باعث شد که همه چیز بههم بریزد.
به یاران گفت این سر در چنین راهسر مردی‌ست از مردان درگاه
هوش مصنوعی: به دوستانش گفت که این مسیر، مسیر مردان بزرگ و با شرافت است.
که هر کاو در نبازد هر دو عالمنگردد در حریم وصل محرم
هوش مصنوعی: هر کسی که در دنیای مادی چیزی را از دست ندهد و زیان نبیند، در واقع به حریم عشق و ارتباط نزدیک دست پیدا نمیکند.
تو هم گر هر دو عالم ترک گوییچنان کان مرد، از مردان اویی
هوش مصنوعی: اگر تو هم بتوانی به طور کامل از هر دو دنیا بگذری و دلبستگیهایت را کنار بگذاری، مانند کسی که از بزرگان و مردان واقعی است، به ایشان تعلق خواهی داشت.
بپیمایی به‌سختی چند فرسنگکه تا یک جو زر آید بوک در چنگ
هوش مصنوعی: برای بهدست آوردن حتی یک مقدار کم از طلا، باید مسافتهای طولانی و سختی را طی کنی.
به راه حق چنین تا شب بخفتیبه راه راستی گامی نرفتی
هوش مصنوعی: اگر در مسیر درست گام بر نمیداری و شب به آرامش میروی، به حقیقت نمیرسی.
تو بی صد رنج یک جو زر نیابیسوی حق رنج‌نابرده شتابی
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن چیزی با ارزش، باید درد و زحمت بکشید، زیرا بدون تحمل سختیها نمیتوانید به هدفتان برسید.
چو می‌گیرد عسس روز سپیدتشب تاریک چون باشد امیدت؟
هوش مصنوعی: وقتی که نگهبان شب را می‌گیرد و روز روشن تو به شب سیاه تبدیل می‌شود، امیدت چگونه خواهد بود؟
تو می‌گویی که جز حق می‌نخواهمبهشت و حور، الحق می‌نخواهم
هوش مصنوعی: تو می‌گویی که من فقط بهشت و زیباییهای آن را نمیخواهم، ولی راستش این است که من واقعاً به آنها تمایل دارم.
تو آبی گنده‌ای در ژنده‌ای تنگنمی‌باید بهشتت، ای همه ننگ
هوش مصنوعی: تو موجودی بزرگی هستی که در ظرف کوچکی جا نمیگیری، نباید بهشت تو، ای نماد ننگ و عیب، در چنین تنگنایی باشد.
ز شیری زَهرهٔ تو می‌شود آبدر آن هیبت چگونه آوری تاب؟
هوش مصنوعی: از زیبایی و جذابیت تو، شیرینترین هم تأثیر میپذیرد؛ حال چگونه میتوانی در مواجهه با این عظمت، شجاعت و استقامت داشته باشی؟
به یک دردی درآید عقل از پایچگونه ماند آنجا عقل بر جای؟
هوش مصنوعی: عقل انسان وقتی به یک مشکل مهم و دردناک برخورد می‌کند، چطور میتواند به درستی عمل کند و بماند؟