بخش ۱۰ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، یک پیر به درد و زاری می‌افتد و از خداوند درخواست می‌کند که حجاب‌ها را از پیش چشمانش بردارد. پس از برداشته شدن حجاب، او جهان را به شکل پیازی می‌بیند که در آن، انسان‌ها در مسیرهای گوناگون گم شده‌اند. او نگران می‌شود که با وجود این همه انسان، هویت و نشانی از آن‌ها نیست. سپس صدایی از عالم بالا می‌آید و توضیح می‌دهد که آنچه می‌بیند تنها سراب است و واقعیت از آنچه در ظاهر می‌نماید، متفاوت است. قدرت الهی می‌تواند هر چیزی را به اراده خود پدید آورد یا محو کند. در نهایت، پیر به درک می‌رسد که بی‌نیازی و قرب الهی را باید در درون خود جستجو کند و فقر واقعی را بشناسد. این شعر تأمل برانگیز بر ماهیت زندگی، هویت و قدرت الهی تأکید دارد.
شبی آن پیر زاری کرد بسیارکه یارب این حجاب از پیش بردار
هوش مصنوعی: یک شب آن پیر به شدت دعا و زاری کرد و گفت: ای خدا، این پرده و حجاب را از پیش من بردار.
حجابش چون نماند و او فرو دیددو عالم چون پیازی توبه‌تو دید
هوش مصنوعی: زمانی که پردههای حجاب او کنار رفت و حقیقت را دید، دو جهان را مانند پیازی مشاهده کرد که لایههای آن یکی پس از دیگری باز می‌شود.
به هر تویی جهانی پر روندهچه بر پهلو چه بر سر چه پرنده
هوش مصنوعی: هر جایی که بروی، دنیایی پر از زندگی و تحرک وجود دارد، خواه بر زمین باشد، خواه در هوا، یا حتی در کنار موجودات دیگر.
گروهی سر نه، بی‌سر می‌دویدندگروهی پر نه، بی‌پر می‌پریدند
هوش مصنوعی: برخی مردمان بدون راهنما و هدف تلاش میکردند و عدهای دیگر بدون وجود بال و توانایی برای پرواز، در آرزوی پرواز بودند.
گروهی جمله را در برگرفتهگروهی لوح را از سر گرفته
هوش مصنوعی: عدهای از مردم به دور هم نشستهاند و به صحبتها و گفتوگوهای دیگران گوش میدهند، در حالی که گروهی دیگر مشغول نوشتن یا ثبت مطالب هستند.
جهانی دید از هر‌گونه مردمشده هر یک ازیشان در رهی گم
هوش مصنوعی: دنیا را دیدهام که پر از انسانهاست، اما هر یک از آن‌ها در مسیری گم شده‌اند.
چو پیر آن دید از هش رفت بیرونز بیهوشی فتاد و خفت در خون
هوش مصنوعی: وقتی سالخورده این را دید، از شدت ترس به حالت بیهوشی درآمد و به زمین افتاد و در خون خود خوابش برد.
بماند اندر عجایب روزگار‌یکه در پرده عجایب دید کاری
هوش مصنوعی: در روزگار عجیب و غریب، کارهای شگفتانگیزی در پس پردهها اتفاق می‌افتد که هنوز بر ما پوشیده است.
چو عمری زین برآمد پیر هشیارز حق درخواست آن عالم دگربار
هوش مصنوعی: زمانی که عمرش به پایان رسید، آن مرد دانا از خدا خواست که دوباره به او علم و معرفت عطا کند.
حجاب از پیش چشم پیر برخاستندید از کس خیالی از چپ و راست
هوش مصنوعی: پرده از جلوی چشم پیر کنار رفت و او دیگر هیچ تصوری از اطرافش نداشت، نه از چپ و نه از راست.
ز چندان خلق تن گم دید و جان نیاثر پیدا نه و نام و نشان نی
هوش مصنوعی: از بین این همه انسان، تن را گم کرده است و نشانی از جان نیست، نه اثری دیده می‌شود و نه نام و نشانی.
به زاری گفت ای دانندهٔ رازکجا شد خلق با چندان تک و تاز؟
هوش مصنوعی: با ناامیدی و گلهای گفت: ای کسی که به همه اسرار آگاهی، مردم کجا رفتند با وجود این همه هیاهو و جنب و جوش؟
خطاب آمد ز دار الملک اسرارکه پیدا نیست اندر دار دیار
هوش مصنوعی: پیامی از مرکز قدرت و حکومت رسید که رازها و حقایق در این سرزمین قابل رؤیت نیستند.
نمودی بود که‌ایشان می‌نمودندنماند آن هم که بس نابود بودند
هوش مصنوعی: آنچه را که آن‌ها نشان میدادند، دیگر باقی نمانده است؛ زیرا تمامی آن‌ها به شدت نابود شده‌اند.
سراب دور همچون آب دیدیبمردی تشنه چون آنجا رسیدی
هوش مصنوعی: دوری که به نظر می‌رسد آب باشد، در واقع حس فریبندهای است. وقتی کسی در شرایط تشنگی به آنجا می‌رسد، درمییابد که در واقع هیچ آبی وجود ندارد.
دو عالم موم دست قدرت ماستکل از قدرت بگردد قدرت از خواست
هوش مصنوعی: دو جهان تحت تسلط ما هستند و تمام چیزها نتیجهٔ قدرت ماست. اگر خواستهای از ما باشد، قدرت ما نیز تحت تأثیر آن قرار میگیرد.
اگر خواهیم در یک طرفه العینپدید آریم در هر ذره کونین
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم به سرعت و به راحتی در هر ذره از جهان چیزی را نشان دهیم، باید در یک لحظه و با تمام وجود به آن توجه کنیم.
اگرنه در فرو بندیم محکمچو ما هستیم مه عالم مه آدم
هوش مصنوعی: اگر ما را در بند نگه ندارند، ما قدرتمند و استوار خواهیم بود، همانند ماه که در آسمان میدرخشد و بر تمام زمین و انسان‌ها تأثیر میگذارد.
عزیزا در نگر تا بی نیازیچگونه جان ما دارد به بازی
هوش مصنوعی: عزیزم، توجه کن که چگونه بی نیازی باعث شده جان ما در خطر بیفتد و در بازی زندگی قرار گیرد.
ببین تا خود وشاق لاابالیچه سان می‌آید از اوج تعالی
هوش مصنوعی: ببین چطور بیتوجهی و سهلانگاری از اوج بلندایی که دارد، به پایین می‌آید.
کسی داند شدن در قرب آن اوجکه فقر او چو دریا می‌زند موج
هوش مصنوعی: آیا کسی میداند که چه زمانی میتوان به اوج نزدیکی و محبت خداوند رسید، در حالی که فقر و نیاز او به قدر دریا طغیانی ایجاد می‌کند؟
فقیر آن است اندر عالم پیرکه چون آن طفل نستاند به جز شیر
هوش مصنوعی: فقیر واقعی در دنیا کسی است که مانند یک کودک، تنها به شیر نیاز دارد و چیز دیگری نمیطلبد.