بخش ۹ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به موعظه‌ای از یک امام اشاره می‌کند که به رغم گفتارهای زیبا و عمیق خود، یک دیوانه به او می‌گوید که چگونه می‌تواند به این همه سخن بپردازد در حالی‌که هنوز به حقیقت نرسیده است. امام پاسخ می‌دهد که او سال‌هاست به این اسرار می‌پردازد و در هر مجلس موضوعاتی جدید مطرح می‌کند. دیوانه او را به چالش می‌کشد که ادامه این صحبت‌ها بی‌فایده است و به همین ترتیب به این کلید می‌رسد که با گذشت زمان و تجربیات بیشتر، حقیقت واضح‌تر می‌شود. سپس شاعر به یکنواختی و کم‌اهمیتی زندگی روزمره و بی‌توجهی به زیبایی‌ها و شگفتی‌های دنیا اشاره می‌کند، و در نهایت به این نکته می‌رسد که اگر انسان به حقایق عالم بینا شود، دیگر چیزی از دنیا برایش باقی نمی‌ماند.
به منبر بر امامی نغز گفتارز هر نوعی سخن می‌گفت بسیار
هوش مصنوعی: در محفل سخنرانی، امامی با زبان زیبا و دلنشین از انواع موضوعات متعدد سخن می‌گفت و به خوبی نظر شنوندگان را جلب میکرد.
یکی دیوانه گفتش می چه گویی؟ز چندین گفت آخر می چه جویی؟
هوش مصنوعی: یک دیوانه از دیگری پرسید: "تو درباره می چه نظری داری؟" و در پاسخ به خودش گفت: "از فراوانی گفتهها، واقعاً تو چه چیزی را درباره می جستوجو میکنی؟"
جوابش داد حالی مرد هشیارکه چل سال‌ست تا می‌گویم اسرار
هوش مصنوعی: مردی با عقل و فهم بالا به او پاسخ داد که من چهل سال است که درباره رازها صحبت میکنم.
به‌هر مجلس یکی غسلی بیارمچنین مجلس چرا آخر ندارم
هوش مصنوعی: هر بار که به تجمعی میروم، باید یکی از این غصهها و دردهای خود را با خود ببرم، اما نمیدانم این وضعیت تا کی ادامه خواهد داشت.
جوابش داد آن مجنون مفلسکه چل سال دگر می‌گوی مجلس
هوش مصنوعی: مجنون بیپول، به او پاسخ داد که چهل سال دیگر هم در مجلس سخن می‌گوید.
همی‌کن غسل و این اسرار می‌گویگهی قرآن و گه اخبار می‌گوی
هوش مصنوعی: شما در حال تطهیر خود هستید و همزمان به بیان رازهایی میپردازید که گاهی به قرآن اشاره میکنید و گاهی از اخبار سخن میگویید.
چو سال تو رسد از چل به هشتادبه نزدیک من آی آنگاه چون باد
هوش مصنوعی: زمانی که عمری به هشتاد سالگی برسی، نزد من بیا؛ آنگاه مانند باد آزاد و سبکبال خواهی بود.
کواره با خود آر ای دوغ‌خوار‌هکه با دوغت کنم اندر کواره
هوش مصنوعی: ای دوجوشگیر، با خودت دوغی را بیاور که با دوغت در کوارهای که دارم، کاری کنم.
به عمری این کواره بافتی توولیکن دوغ در وی یافتی تو؟
هوش مصنوعی: تو عمری تلاش کردی تا این کواره را بسازی، اما در پایان متوجه شدی که در آن چیزی غیر از دوغ وجود ندارد.
سبد در آب داری می‌ندانیسر اندر خواب داری می‌ندانی
هوش مصنوعی: کلیه چیزهایی که به نظر می‌رسد در حال از دست رفتن هستند، در واقع به خواب رفتهاند و تو به آنها توجه نمیکنی. در عوض، ممکن است در یک وضعیت بیتفاوتی زندگی کنی و از واقعیتهای موجود غافل باشی.
بسی خورشید اندر دشت تابدولیکن دشت او را درنیابد
هوش مصنوعی: خورشید در دشت به وفور میتابد، اما دشت نمیتواند از آن بهرهبرداری کند یا آن را درک کند.
مرا صبر است تا این طبل پر باددریده گردد و بی بانگ و فریاد
هوش مصنوعی: من آرامش دارم تا این طبل بزرگ که پر از باد است پاره شود و بدون هیچ صدا و فریادی بماند.
اگر بینا شود چشمت به اسرارنماند عالم و دیار و آثار
هوش مصنوعی: اگر چشمانت به فهم عمیق و واقعیات دنیا باز شود، دیگر هیچ چیز از این عالم و آثارش برایت پنهان نخواهد ماند.