بخش ۱ - المقاله السادسه عشر
هوش مصنوعی: این شعر به بیان تفکر دربارهٔ زوال دنیا و ناپایداری زندگی انسان‌ها می‌پردازد. شاعر تأکید می‌کند که دنیا و مقام‌هایی که انسان‌ها در آن دارند، دائمی نیست و همه به سوی مرگ و قبر می‌روند. او به بی‌خبر بودن انسان‌ها از واقعیت زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که در نهایت، همه باید با واقعیت مرگ مواجه شوند. در انتها، تأکید می‌شود که زندگی پر از دگرگونی است و نباید به تظاهر و فریب دنیا دل خوش کرد، زیرا در نهایت هیچ‌کس از سرنوشت خود نمی‌تواند فرار کند.
گرت ملک جهان زیر نگین استبآخر جای تو زیر زمین است
هوش مصنوعی: اگر حتی تمام دنیا را در اختیار داشته باشی، در نهایت جای تو در زیر زمین خواهد بود.
نماند کس بدنیا جاودانیبگورستان نگر گر می‌ندانی
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در این دنیا جاودانه نمیماند، پس به قبرستان نگاه کن اگر میفهمی.
جهان را چون رباطی با دو در دانکزین در چون درآیی بگذری زان
هوش مصنوعی: جهان را مانند یک کاروانسرا تصور کن که دو در دارد. وقتی از یکی از این درها وارد شوی، باید از در دیگر خارج شوی.
تو غافل خفته وز هیچت خبرنهبخواهی مرد گر خواهی وگرنه
هوش مصنوعی: تو در خواب بی‌خبر از دنیایی و اگر خواسته باشی، میتوانی به حقیقت برسی و اگر نخواهی، در خواب باقی خواهی ماند.
کسی کش مرگ نزدیکی رسیدستچنین گویند کو رگ برکشیدست
هوش مصنوعی: وقتی کسی به مرگ نزدیک می‌شود، به این صورت بیان میکنند که او جان خود را در معرض خطر قرار داده است.
تو هم ای سست رگ بگشای دیدهکز اول بودهٔ رگ برکشیده
هوش مصنوعی: ای تو که ضعیف هستی، چشمت را بگشای و ببین که از ابتدا در رگ تو چه چیزهایی نهفته بوده است.
ترا گر تو گدایی گر شهنشاهسه گز کرباس و ده خشتست هم راه
هوش مصنوعی: اگر تو گدا باشی یا پادشاه، در هر صورت، سه گز پارچه و ده آجر همواره با تو خواهد بود.
اگر ملکت ز ماهی تا بماهستسرانجامت برین دروازه راهست
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت تو از ابتدا تا انتها با تقدیر خودت رقم خورده باشد، در نهایت به این دروازه میرسی.
چو بر بندند ناگاهت زنخدانهمه ملک جهان آنجا، زنخ دان
هوش مصنوعی: وقتی که تو را ناگهان به بند میکشند، همهی زیباییها و جذابیتهای دنیا در آنجا جمع می‌شود.
ز هر چیزی که داری کام وناکامجدا می‌بایدت شد در سرانجام
هوش مصنوعی: هر چیزی که داری، چه خوب و چه بد، در نهایت باید از آن جدا شوی و نتیجهاش را بپذیری.
بسی کردست گردون دست کارینخواهد بود کس را رستگاری
هوش مصنوعی: گردش دنیای فانی و بیرحم، هر کسی را به خود مشغول می‌کند و هیچ‌کس نمی‌تواند از آن نجات یابد.
بدین عمری که چندین پیچ داردمشو غره که پی بر هیچ دارد
هوش مصنوعی: به این زندگی که چالشهای زیادی دارد، فریب نخور که هیچگاه به پایان مشخصی نمیرسد.