بخش ۱ - المقاله التاسعه عشر
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به دوست خود هشدار می‌دهد که در مسیر زندگی، مشکلات و موانع زیادی مانند هوا و کبر، عجب و شهوت، و خشم و بخل وجود دارد که باید از آن‌ها اجتناب کند. او تاکید می‌کند که اگر انسان نتواند بر این موانع غلبه کند، دچار آتش دوزخ خواهد شد و از حقیقت و اصل خود دور می‌شود.
شاعر به قناعت و زندگی ساده اشاره می‌کند و می‌گوید که انسان باید از داشته‌های خود راضی باشد و به معنای واقعی زندگی بپردازد، زیرا دنیا همواره بی‌وفاست و نباید به آن دل بست. او به دوستش توصیه می‌کند که با هوشیاری و خرد، از زندگی‌اش بهره ببرد و حتی در شرایط دشوار قناعت کند و به حساب خود برسد. در نهایت، شاعر تسلیم نشدن و تلاش برای رسیدن به حقیقت را به عنوان راهی مهم در زندگی معرفی می‌کند.
ترا در ره بسی ریگست ای دوستز یک یک ریگ بیرون آی از پوست
هوش مصنوعی: دوست عزیز، در مسیر زندگی تو با موانع و سختیهای زیادی روبهرو هستی. برای اینکه بتوانی از همه این مشکلات عبور کنی، باید از هر یک از آن‌ها به خوبی عبور کنی و خود را از قید و بند آن‌ها رها کنی.
ز یک یک ریگ اگر تو می‌کشی باربسی به زانک از کوهی بیک بار
هوش مصنوعی: اگر تو از هر یک ریگ به سختی بار بکشی، این کار به مراتب آسانتر است از اینکه یک بار بار سنگینی را از بالای کوه برداری.
هوا و کبر و عجب و شهوت و آزدروغ و خشم و بخل و غفلت و ناز
هوش مصنوعی: این بخش از متن به صفاتی اشاره دارد که میتوانند درون انسانها حضور داشته باشند و بر رفتار و روحیه آن‌ها تأثیر بگذارند. این ویژگیها شامل احساساتی مانند خودبینی و غرور، اشتها و تمایل به لذتهای زودگذر، حسادت و آز، و همچنین خشم و کینه هستند. همچنین، بیتوجهی به واقعیتها و لذتطلبی میتواند انسان را از مسیر درست دور کند. این صفات به نوعی میتوانند باعث ناهنجاری و ناپایداری در زندگی انسان شوند.
همه سر در کمینت می‌شتابندکه تا چون بر تو ناگه دست یابند
هوش مصنوعی: همه به دنبال تو هستند و سریعاً به سمتت میآیند تا به طور ناگهانی به تو برسند.
همه ریگیست اگر در هم زند دستشود کوهی و در زیرت کند پست
هوش مصنوعی: اگر همه ریگها با هم جمع شوند و در دست فشرده شوند، میتوانند به کوهی تبدیل شوند و در زیر پای تو، زمین را پایین ببرند.
بپرهیز ار دل تو مرد دین استکه کوه آتشین دوزخ اینست
هوش مصنوعی: از دل خود دوری کن اگر ایمان و دیانت داری، چون دل ناآرام، مانند کوهی از آتش جهنم میماند.
یقین می‌دان که هرچ آرایش است آنهمه جان ترا آلایش است آن
هوش مصنوعی: به طور قطع بدان که هر چیزی که زیبایی و تزیین دارد، در اصل میتواند جان تو را تحت تاثیر قرار دهد و آن را درگیر کند.
چه خواهی آنچ ناپروردهٔ تستچه جویی آنچ ناگم کردهٔ تست
هوش مصنوعی: هر چیزی که میخواهی، آنچه که نگرانش هستی، در واقع همان چیزی است که خودت آن را پروردهاي و جستجو میکنی.
اگر حق یک درم از دادهٔ خویشز تو بستاند ای افتادهٔ خویش
هوش مصنوعی: اگر حق یک درهم از چیزی که به خود تو داده شده از تو بگیرد، ای کسی که به خود افتادهای، چگونه میتوانی این موضوع را تحمل کنی؟
چنان ناحق شناسی تو گیرددو گیتی ناسپاسی تو گیرد
هوش مصنوعی: اگر تو به ناحق شناسی ادامه دهی، هر دو جهان به خاطر ناسپاسیات به تو پشت خواهند کرد.
تویی اینجا بیک جوزر چنین هستولی صد ملک آنجا دادی از دست
هوش مصنوعی: تو در اینجا به خاطر چیزی ارزشمند هستی، اما در جایی دیگر، بسیاری از نعمتها و ثروتها را از دست دادهای.
ترا چون جای اصلی این جهان نیستبدنیا غره بودن جای آن نیست
هوش مصنوعی: تو در این جهان جایگاه اصلیات نیست و بنابراین، فریب این دنیا را خوردن کار درستی نیست.
جهان بی وفا جز ره گذر نیستترا چندین تحمل در سفر نیست
هوش مصنوعی: جهان، جایی بی وفا و گذرا است و تو نمیتوانی در این سفر، این همه سختی را تحمل کنی.
خردمندا تو جانی و تنی آیچراغی در میان گلخنی آی
هوش مصنوعی: ای خردمند، تو روح و جسمی هستی، بیا و مثل چراغی در میان تاریکی و گلی، روشنایی ببخش.
چو خواهد گشت گلخن بوستانتچراغی گو درین گلخن بمانت
هوش مصنوعی: هرگاه بخواهد فضای دلانگیز باغ تو پر از نور و روشنی شود، بگو که در این مکان بماند و شکفتگیاش را حفظ کند.
درین نه کاسهٔ جان سوز دل گیرگرت روزی عروسی کرد تقدیر
هوش مصنوعی: اگر روزی سرنوشت تو را به شادی و عروسی دعوت کند، در دل خود ناراحتی و درد را فراموش کن و به خوشیها بپرداز.
عروسی گر کنی بردار بانگیمنادی کن که کاسهٔ ده بدانگی
هوش مصنوعی: اگر عروسی برپا کنی، باید اعلام کنید و صدای شادی را به همه برسانید تا همه از این جشن باخبر شوند.
اگر چون یونسی در قعر عالمچو جانت جوف ماهی شد مزن دم
هوش مصنوعی: اگر مانند یونس در دل دریا گرفتار شدی، بیجهت ناله و فریاد نکن و آرامش خود را حفظ کن.
وگر چون یوسفی با روی چون ماهقناعت کن درین بیغولهٔ چاه
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند یوسف که چهرهاش چون ماه بود، در این جای دورافتاده و تاریک رضایت و قناعت را برگزینی، پس باید به همین بسنده کنی.
قناعت کن بآبی و بنانیحساب خود چه گیری باز یابی
هوش مصنوعی: به چیزهای کم و ساده قناعت کن، زیرا اگر به دنبال چیزهای بیشتری باشی، ممکن است به مشکلات بیشتری برسی.
همه کار جهان ناموس و نام استاگر نه نیم نان روزی تمام است
هوش مصنوعی: تمام کارهای دنیا به نام و مقام بستگی دارد؛ اگر از این نام و مقام چیزی نباشد، حتی نیمی از نان روزی هم برای انسان باقی نمیماند.
برو هر روز ساز نیم نان کندگر بنشین و کار آن جهان کن
هوش مصنوعی: هر روز تلاش کن و زندگی عادی خود را پیش ببر، دیگر به فکر کارهای آن دنیا نباش.
فراغت در قناعت هرک داردز مهر و مه کلاهش ترک دارد
هوش مصنوعی: افرادی که در زندگی خود به قناعت و رضایت از داشتههایشان دست یابند، نیازی به داراییهای زیاد و جلب توجه دیگران ندارند و از محبت و زیباییهای دنیا بهرهمند میشوند.