بخش ۵ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: اینجا یک شخص به ابراز احساسات خود در مورد دشنام و نظراتش نسبت به دنیا پرداخته است. او بیان می‌کند که به جای اینکه از دیگران به خاطر چیزهای جز دشنام قدردانی کند، بیشتر با دشنام راحت است. او همچنین به سرنوشت انسان‌ها اشاره می‌کند که اگر در شرایط سخت قرار بگیرند، دیگران در کنارشان نخواهند بود و از آن‌ها حمایت نمی‌کنند. در نهایت، شاعر به طبیعت فانی و نیازهای مادی اشاره می‌کند و به این نکته می‌پردازد که باید از کرم پروردگار بهره‌مند بود و بیشتر از نیازهای انسانی به جنبه‌های معنوی توجه کرد.
یکی پرسید از آن شوریده ایامکه تو چه دوست داری گفت دشنام
هوش مصنوعی: یکی از من پرسید در مورد روزهای پرشور و شوق که چه چیزی را دوست داری، و من پاسخ دادم که دشنام را دوست دارم.
که هر چیزی که دیگر می‌دهندمبجز دشنام منت می‌نهندم
هوش مصنوعی: من هر چیزی که به دیگران میدهم، جز فحش و بد و بیاحترامی، با کمال میل و محبت انجام میدهم.
چرا چندین تو اندر بند خلقیبدان ماند که حاجتمند خلقی
هوش مصنوعی: چرا تو که خود را در بند مردم میکنی، مانند کسی هستی که به دستان دیگران نیاز دارد؟
که گر ناگاه سیمی بر تو بشکستنگیرد کس بیک جو زر ترا دست
هوش مصنوعی: اگر ناگهان چیزی بیارزش را از دست بدهی، هیچکس برای جبران آن تلاش نخواهد کرد. اما اگر زر و زرنگی خود را از دست دهی، همه خواهند فهمید و به کمکت خواهند شتافت.
اگر از جوع گردی نیم مردهبرای تکیه کردن نیم گرده
هوش مصنوعی: اگر از شدت گرسنگی به حال مرگ بیفتی، حتی اگر تکیهگاه کوچکی هم میخواهی، نباید از آن بگذری.
اگر روزی بباشی بهر دو، نانترا از پای بنشانند دونان
هوش مصنوعی: اگر روزی بخواهی برای دو نفر زندگی کنی، نان تو را از زیر پایت خواهند کشید.
ببین تا از کرم پروردگارتنشاند اندر نمازی چند بارت
هوش مصنوعی: به دنبال نشانههایی از رحمت پروردگارت باش که در لحظات عبادت و نماز به تو نشان میدهد.
ترا چون چشم برجانست وجاناندلت را کی سرجانست و جانان
هوش مصنوعی: تو مانند چشمی برای جان هستی، و محبوب دلت کیست که جان تو را سرپرستی کند؟
چو نان از خوان ستانی خوان بود شومکه بی‌شک خوان بیش از نان بود شوم
هوش مصنوعی: وقتی که از سفره غذا میگیری، مهمانی و خوراکی که دریافت میکنی، چیزی بیش از همان نان است که برمیداری.
چه گردی گرد خوان و شاه چندینکه مشتی عاجزند و خوار و مسکین
هوش مصنوعی: در اینجا به تو اشاره میشود که در میان فضایل و ویژگیهای عظیم زندگی، برخی افراد با وجود مقام و منزلت، به خاطر فقر و ضعفهایشان بیارزش و در عذاب هستند. به عبارتی دیگر، سختی و چالشهای زندگی، حتی افراد با ظاهر برجسته را هم تحتتأثیر قرار میدهد و ممکن است به آن‌ها آسیب برساند.