بخش ۲ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به یک پیر حکیم می‌رسد و از او درباره حقیقت سوال می‌کند. پیر می‌گوید که حقیقت شامل ده جز است و برای توضیح آن، باید با صبر و دقت گوش داد. او بیان می‌کند که خاموشی و سکوت به معنای عدم بیان نیست، بلکه باید به درون خود نگاه کرد تا حقیقت را دریابیم. مانند بلبل در قفس که نمی‌تواند آواز بخواند، انسان نیز ممکن است در درون خود احساساتی داشته باشد که باید آزاد کند. در نهایت، او به تشبیه چشمه و دریا اشاره می‌کند؛ اگر چشمه مدام در جوش باشد، نمی‌تواند به دریا تبدیل شود، بلکه باید سکوت و عمق را بیاموزد. برای رسیدن به گوهر حقیقت، باید صبور و آگاه باشیم.
به چین شد پیش پیری مرد هوشیارکه ما را از حقیقت کن خبردار
هوش مصنوعی: به چین رفتیم پیش مردی دانا و باتجربه تا او ما را از حقیقت آگاه سازد.
جوابش داد آن پیر طریقتکه دَه جزوست در معنی حقیقت
هوش مصنوعی: پیر طریقت به او پاسخ داد که حقیقت به ده بخش تقسیم میشود و هر بخش معنای خاصی دارد.
بگویم با تو گر نیکو نیوشییکی کم گفتن‌ست و نُه خموشی
هوش مصنوعی: اگر بخواهم با تو به خوبی صحبت کنم، یک کلمه گفتن بهتر از نه بار سکوت کردن است.
ز خاموشی‌ست بر دستِ شهان بازکه بلبل در قفس مانَد ز آواز
هوش مصنوعی: به خاطر سکوت و بیتحرکی، به نظر می‌رسد که بلبل در قفس نمی‌تواند آواز بخواند. این نشان میدهد که در شرایطی که قدرت بیان وجود ندارد، خلاقیت و آزادی نیز مختل میشود.
اگر در تن زدن جانت کند خویشود هر ذره‌ای با تو سخن‌گوی
هوش مصنوعی: اگر در بدن تو جان به تپش درآید، هر بخشی از وجودت با تو گفتگو خواهد کرد.
چو چشمه تا به کِی در جوش باشی؟که دریا گَردی اَر خاموش باشی
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی مانند چشمه پرجوش و خروش باشی؟ اگر آرام باشی، میتوانی به عظمت دریا دست یابی.
درین دریا به گوهر هر که ره داشتبه غواصیش باید دم نگه داشت
هوش مصنوعی: در این دریا، هر کس که به دنبال جواهر باشد، باید در غواصی احتیاط و مراقبت کند.