بخش ۱۳ - در بیان نمایش و روش و کشش
هوش مصنوعی: این شعر به بیان درد و رنجی می‌پردازد که کسی که به حقیقت و مسیر حق پیوسته، آن را تجربه می‌کند. شاعر می‌گوید که کسی که طالب این مسیر نیست، در واقع شایستگی این مقام را ندارد. مسیر حق ابتدا به صورت نشانه‌هایی ظاهر می‌شود و پس از آن، فرد می‌تواند حقیقت را شناسایی کند.
شاعر تأکید می‌کند که برای ورود به این مسیر، باید از مال و جاه و دنیای مادی فاصله گرفت و به شریعت و اصول معنوی توجه کرد. وقتی کسی در این راه به درستی قدم نهد و از تمایلات نفس خود آزاد شود، می‌تواند حقیقت را ببیند.
در نهایت، این شعر می‌گوید که حقیقت و شریعت به هم پیوسته‌اند و باید به هر دو پایبند بود تا بتوان به کشش درونی و رشد حقیقی دست یافت. پرورش در مسیر شریعت ضمانتی برای درستی کشش و راه یافتن به حقیقت می‌باشد.
کسی کو صاحب این درد باشددرونش از دو عالم فرد باشد
هوش مصنوعی: کسی که این درد را در درونش احساس کند، از دیگران متمایز و بینظیر است.
هر آنکو طالب این کار نبودمقامش اندرین ره یار نبود
هوش مصنوعی: هر کسی که خواهان این مسیر نباشد، در این راه همسفر و همراهی نخواهد داشت.
نمایش باشد از اول قدمگاهپس آنگه گردشش باشد بناگاه
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در ابتدا، نشانهها و جلوهها آغاز می‌شود و سپس بهطور ناگهانی اوضاع تغییر می‌کند یا به سمت دیگری میرود. به عبارت دیگر، نخستین نشانهها و آغاز یک مسیر مشخص است و بعد از آن، وضعیت به طور غیرمنتظرهای دگرگون می‌شود.
چو گردید او روش پیدا کند زودچنان کاندر طریقت شرع فرمود
هوش مصنوعی: زمانی که او به روش طبیعی خود برگردد، به سرعت می‌تواند درک کند که در مسیر حقیقی چه حکمی وجود دارد.
پس آنگاهی کشش در پیش آیدز پیش مال و جاه خود برآید
هوش مصنوعی: پس از آن زمانی که جذبه و کشش روحی ایجاد می‌شود، فردی به دنبال مال و مقام خود برمیخیزد.
چو صدیقان ره درویش گرددعدو مال و جاه خویش گردد
هوش مصنوعی: وقتی که مردان راستین و صادق به صف درویشان بپیوندند، دشمنان به دنبال مال و مقام خود خواهند رفت.
شریعت را شعار خویش سازددوای درد و کار خویش سازد
هوش مصنوعی: شخصی به اصول و قوانین دین خود پایبند می‌شود و به عنوان راهی برای درمان دردهایش و انجام کارهایش از آن استفاده می‌کند.
بیک سنت مخالف چون نگرددز دست نفس خود در خون نگردد
هوش مصنوعی: اگر کسی به اصول و عقاید خود پایبند باشد، نمیتواند به آسانی تحت تأثیر نفسانیات و وسوسههای خود قرار گیرد و به بیراهه برود.
روش از راه شرع آید فرا دیدکشش زان اصل و فرع آید فرادید
هوش مصنوعی: راه و روش زندگی از دستورات دینی به دست میآید، زیرا آنچه که از اصول و جزئیات دین گرفته می‌شود، روشنایی و هدایت را به همراه دارد.
حقیقت راه حق میدان که شرعستاساس بندگی زان اصل و فرع است
هوش مصنوعی: حقیقت را در مسیر درست بدان که اصول دین، مایه و پایهٔ عبادت و بندگی است و از همین اصول، فروع و شاخههای دیگر به وجود میآیند.
چو او در راه حق هشیار باشدکشش خود دایماً در کار باشد
هوش مصنوعی: وقتی او در مسیر حقیقت هوشیار باشد، دایماً تلاش و کوشش خود را در این راه ادامه میدهد.
شریعت را چو شد منقاد و بندهشود معلوم آن هر دو رونده
هوش مصنوعی: وقتی شریعت مطیع و پیرو شود، مشخص می‌شود که هر دو به یک هدف و مسیر میرانند.
که یک جذبه ورا چندین کشش کردکه در صد قرن نتوان آن روش کرد
هوش مصنوعی: یک نیروی قوی او را به خود جذب کرد، به طوری که در صد سال هم نمیتوان چنین تاثیری را ایجاد کرد.
چو او را در شریعت پرورش بودیقین دان اوّل و آخر کشش بود
هوش مصنوعی: کسی که در چارچوب قوانین و اصول اخلاقی تربیت شده باشد، بیتردید میتوان دریافت که او به سوی هدف نهایی و کمال حرکت می‌کند.