بخش ۱ - بسم اللّه الرحمن الرحیم
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عظمت و زیبایی خداوند و عشق به اوست. شاعر با وصف دیدار خداوند، به نورانی بودن و فیض او اشاره می‌کند که در عالم پخش شده است و بر هر موجودی تأثیر می‌گذارد، چه زاهد و چه گناهکار. او به حیرت و مستی عشق به خدا اشاره دارد که عشقش انسان‌ها را به حالت بی‌خودی می‌کشاند و در این حال، انسان‌ها به شناخت خداوند و خودشان نایل می‌شوند.
شاعر همچنین به مقام آدم و ارتباط او با عشق الهی اشاره می‌کند که از طریق این ارتباط، هر چیز در عالم از عشق و نور الهی بهره‌مند میشود. در نهایت، شاعر بیان می‌کند که حقیقت و معرفت عشق، همه موجودات را متوجه خداوند و حقیقت وجودی خودشان می‌کند و در این مسیر، انسان نسبت به عشق خداوند شگفت‌زده و مست میشود.
تعالی اللّه از این دیدار پرنورکه در ذرّات عالم گشت مشهور
هوش مصنوعی: خداوند از این ملاقات درخشانی که در ذرات جهان شناخته شده است، بسیار بلندمرتبه و والا است.
تعالی اللّه زهی ذات مصوّرتعالی اللّه توئی ذات منوّر
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ و بلندمرتبه است و ذات او چون نور میدرخشد.
تعالی اللّه از این فیض دررپاشکه میپاشد چه زاهد را چه اوباش
هوش مصنوعی: عظمت و رحمت خداوند باعث شده است که نعمتها و برکاتش به همه افراد، چه زاهدان (عبادتیان) و چه اوباش (گنهکاران)، برسد و این فیض الهی به همه میرسد.
تعالی اللّه از این دیدار بیچونکز آن شوقست رقّاصان گردون
هوش مصنوعی: از دیدار خداوند بزرگ، شگفتی و بینظیری به وجود آمده است که بر اساس آن، عشق و شوقی در دلها ایجاد میشود و مانند رقصندگان بر گردون زندگی به حرکت در میآیند.
تعالی اللّه از این ذات پر انوارکه بنمودست خود در پنچ و درچار
هوش مصنوعی: عظمت و بزرگی خداوند از این ذات نورانی نشأت میگیرد که خود را در پنج و چهار جلوهگر ساخته است.
تعالی اللّه تعالی اللّه تعالیاز این معنی همی خواهم وصالی
هوش مصنوعی: در جستجوی نزدیکتر شدن به خداوند متعال هستم و از هر معنای دیگری فراتر رفتهام.
چنان حیران دیدارت چنانمکه گوئی با تو در عین العیانم
هوش مصنوعی: من چنان در شگفتی دیدن تو هستم که گویی واقعا در حضور تو هستم.
چنان حیران دیدارست دیدهکه گوئی این زمان یارست دیده
هوش مصنوعی: چشمها به قدری در حیرت از دیدن یار هستند که گویی در این لحظه خود یار در کنارشان است.
چنان حیران دیدارست جانهاکه لال توشدست کلّی زبانها
هوش مصنوعی: جانها از شدت شگفتی و حیرت در برابر دیدار به قدری متحیر و خاموشند که همه زبانها از گفتن ناتوان شدهاند.
چنان حیران دیدارست جسممکه در دیدار حیرانست اسمم
هوش مصنوعی: وجود من به قدری از دیدار شگفت‌زده و حیرتزده است که نامم نیز از این دیدار در حیرت است.
همه دیدار تست ونیست دیدارچنان پنهان شدی بودت پدیدار
هوش مصنوعی: همه ملاقاتها و دیدارها به خاطر توست و حالا چنان در خفا و پنهان شدهای که وجودت به وضوح نمایان است.
ز دیدارت چنان مستم که مستمکه چرخ دهر طلسم اینجا شکستم
هوش مصنوعی: از دیدن تو چنان سرمست هستم که گویی تمام موانع و مشکلات زمانه را در اینجا شکستهام.
چنان ماهست حیران مانده درتاختکه هر مه در ره بود تو بگداخت
هوش مصنوعی: او چنان حیران و شگفت‌زده است که هر ماهی که در مسیرش قرار میگیرد، ذوب میشود.
چنان در راه تو افتاده سرمستکه گاهی محو بودست و گهی هست
هوش مصنوعی: در مسیر تو به حدی شگفت‌زده و سرمست هستم که گاهی به شدت در افکار و احساسات خود غرق میشوم و گاهی هم کاملاً به خودم برمیگردم.
ندانم در کمال عشقبازیکه تا پرده زجانها از چه سازی
هوش مصنوعی: نمیدانم در هنر عشق و بازیگری، در نهایت چه چیزی باعث میشود که پردهای از وجود انسان کنار برود.
ندانم تا چه میبازی تو باماکه جانها میشود بیهوش و شیدا
هوش مصنوعی: نمیدانم تو با ما چه بازیای در میآوری که جانها را به خواب و شیدایی میکشانی.
چنانت عاشقان حیران دیدندکه جز تو هیچ چیزی را ندیدند
هوش مصنوعی: عاشقان چنان به تو captivated و حیرت زده شدهاند که هیچ چیز دیگری جز تو را نمیبینند.
چنانت عاشقان حیران و مستندکه بود خویشتن درهم شکستند
هوش مصنوعی: عاشقان به حدی مجذوب و شگفت‌زده تو هستند که خودشان را فراموش کرده و در درون خود گسسته و پریشان شدهاند.
چنانت عاشقان اندر جلالندعَرَفَتَ اللّه کلّی گنگ و لالند
هوش مصنوعی: عاشقان در زیبایی و شکوه تو چنان سرمست و شادند که اگر خدا را بشناسند، همه چیز را فراموش کرده و گنگ و لال می‌شوند.
چنانت عاشقان مانده زبان لالکه بیخود گشتهاند در خود مه و سال
هوش مصنوعی: عاشقانی که به شدت عاشق هستند، به حدی غرق در عشق شدهاند که زبانشان بند آمده و نمیتوانند چیزی بگویند. آنها به حالت بی‌خودی و فراموشی در خود غرق شدهاند.
زهی از دیدهها پنهان و پیدانمودِ بود خوددر صورت ما
هوش مصنوعی: او نهفته و پنهان است و در عین حال وجودش را در چهره ما نمایان کرده است.
چنان بر خویشتن عاشق شدستیکه از انسان مرا لایق شدستی
هوش مصنوعی: تو به خودت آنقدر عاشق شدهای که دیگر لایق بودن برای انسان‌ها را فراموش کردهای.
نداند قدر عشقت خام اینجاکه تامینشکند مرجام اینجا
هوش مصنوعی: در اینجا کسی قدر عشق تو را نمیداند و عشق خام تو به راحتی آسیبپذیر است.
نداند قدر عشقت ذرّهٔ خاککه تا رخ را نیارد سوی افلاک
هوش مصنوعی: کسی که ارزش عشق تو را نمیداند، حتی یک ذره از خاک هم به او بها نمیدهد؛ چرا که او نمیتواند چهرهات را به آسمانها ببرد.
نداند قدر عشقت قطرهٔ آبکه تادر بحر یابد عین غرقاب
هوش مصنوعی: کسی که ارزش عشق تو را نمیداند، مانند قطره آبی است که در دریا غرق شود و نتواند عمق و وسعت آن را درک کند.
نداند قدر عشقت صاحب تیزمگر گوئی که آبی را برو ریز
هوش مصنوعی: کسی که نمیداند ارزش عشق تو چه اندازه است، تنها زمانی متوجه میشود که بگویی آبی را بر رویش بریزد.
نداند قدر عشق تو مگر بادچو در نقش خودش او کرد آباد
هوش مصنوعی: فقط باد میتواند ارزش عشق تو را درک کند، چرا که او به تأثیر خود بر شکل و نقش دنیا آگاه است.
نداند قدر عشقت آب ماندهکه او خود هست درسیلاب مانده
هوش مصنوعی: محبت تو را نمیداند مثل آبی که در سیلاب مانده و خود را گم کرده است.
نداند قدر عشقت خاک مسکینمگر وقتی که بنمائی رخ از چین
هوش مصنوعی: تنها زمانی که تو چهرهات را از زیر چین و چروکهای غم نمایان کنی، کسی که فقیر و بیخبر از عشق توست، ارزش و اهمیت واقعی عشق تو را درک خواهد کرد.
نداند قدر عشقت هیچ چیزینیابد عقل از این معنی پشیزی
هوش مصنوعی: عشق تو به قدری ارزشمند است که هیچ چیز نمیتواند آن را به درستی درک کند و عقل انسان نیز به این عمق معنا نمیرسد.
اگرچه عقل بیرونست از جدّفروماندهست او در نیک و در بد
هوش مصنوعی: اگرچه عقل از جد و منبع خود دور افتاده، ولی همچنان در خوب و بد امور باقیمانده است.
اگرچه عقل پرگوی و فضولستحقیقت عشق مرجانان قبولست
هوش مصنوعی: اگرچه عقل زیادی میگوید و زیاد صحبت می‌کند، اما حقیقت عشق را تنها دلهای پاک و معتقد درک میکنند.
کمال عشق بیرون و دو کونستکه او رادید خویش از لون لونست
هوش مصنوعی: کمال عشق در آن است که او به خود و به رنگهای مختلف نگریسته است.
کمال عشق پیدا کرد تحقیقولیکن تا که دید از عشق توفیق
هوش مصنوعی: عشق به کمال خود رسید و حقیقت آن آشکار شد، اما وقتی به موفقیت در عشق تو نگاه کرد، متوجه شد که هنوز راهی در پیش دارد.
کمالش هر دو عالم نور بگرفتدر اینجاگه دل منصور بگرفت
هوش مصنوعی: کمال او باعث شد که نور تمام عالم را در این مکان بگیرد و دل منصور نیز در اینجا جذب شد.
کمال عشق ازو شد عین پیداوز او گشتند مر ذرّات شیدا
هوش مصنوعی: کمال عشق از او پدیدار شد و به واسطه او، ذرات هستی همگان در حال درخشندگی و شیدایی قرار گرفتند.
اگر اینجایگه بینی کمالششوی هر لحظهٔ در اتّصالش
هوش مصنوعی: اگر در این مکان زیبایی و کمال را ببینی، هر لحظه به آن وصل خواهی شد و از آن بهره‌مند خواهی گشت.
کمالش اوّل آدم کرد پیداوز آدم شد عیان کلّی هویدا
هوش مصنوعی: کمال و زیبایی در آغاز، در وجود آدم نمایان شد و از وجود آدم، حقیقت کلی به روشنی آشکار گردید.
ازآدم شد عیان اشیا پدیدارولیکن عشق آمد شد خریدار
هوش مصنوعی: از انسان، چیزها آشکار شدند، اما عشق آمد و ارزشها را تغییر داد.
کمال عشق سوی آدم آمداز آن دم بود کآدم آن دم آمد
هوش مصنوعی: عشق به کمال به انسان آمد زمانی که انسان به وجود آمد.
کمال آدم و عشق الهیگرفت اینجای از مه تا بماهی
هوش مصنوعی: عشق الهی موجب کمال انسان میشود، مانند این که ماه برای گرفتن نور از خورشید به آن وابسته است.
چوآدم شد عیان از بود بودشحقیقت عشق راز خود نمودش
هوش مصنوعی: وقتی آدم به حقیقت وجود خود پی برد، عشق خود را به وضوح نشان داد.
چو آدم اصل کل بود ازنمودارز عشق آمد در اینجاگه پدیدار
هوش مصنوعی: انسان در اصل خود به عنوان کاملترین موجود شناخته میشود و ظهور او در این دنیا نتیجه عشق است که او را به زندگی آورده است.
حقیقت آدم از عین العیان بودکه راز اسمها نزدش عیان بود
هوش مصنوعی: هستی واقعی انسان به طور واضح و روشن مشخص است و او به راز نامها و حقیقت آنها آگاه است.
برو چیزی نشد پوشیده از عشقشراب شوق او نوشیده از عشق
هوش مصنوعی: برو، دیگر هیچ چیز نمیتواند تو را پنهان کند؛ من به خاطر عشق او، شوقش را مثل شراب نوشیدهام.
ز ذات آمد عیان سوی صفات اودر اینجا هم بدیدش نور ذات او
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که از وجود خداوند، صفات او به وضوح نمایان میشود و در اینجا نیز نور وجود او را مشاهده کرد. در واقع، وجود و صفات الهی به یکدیگر مرتبط هستند و به وضوح نشاندهنده یکدیگرند.