بخش ۴۰ - سؤال کردن صاحب راز از شیخ عطّار قدّس سرّه
هوش مصنوعی: این متن شعری عمیق و فلسفی است که به بررسی مفهوم وجود و حقیقت میپردازد. شاعر با بیان داستان ابلیس و شک او در رابطه با خدا و حقیقت، به بررسی روند شناخت خود و خدا میپردازد. او به این نتیجه میرسد که شناخت حقیقی از خود و خدا زمانی به دست میآید که انسان از خود و تعلقات دنیاییاش رها شود و به حقیقت واحد حیات بپیوندد.
شاعر همچنین بر اهمیت عشق و ایمان تأکید میکند و میگوید که اگر انسان در جستجوی حقیقت باشد و خود را از منیت و خودخواهی رها کند، میتواند به حقیقتی دست یابد که نمایانگر خداوند است. او به بیداری در شب و جستجوی روشنایی در دل تاریکی اشاره میکند و این مسیر را راهی به سوی وصال و نزدیکی به حق میداند.
در نهایت، شاعر تصریح میکند که در درون هر انسان حقیقتی نهفته است که میتواند خود را به خدا نزدیک کند و آنچه نیاز است، شناختن آن حقیقت و پذیرش عشق الهی است.
سؤالی کرد از من صاحب رازکه دریابد مگر از خود یقین باز
هوش مصنوعی: شخصی که به دانش و اسرار آگاهی دارد، از من سؤالی کرد تا شاید از درون خودم به حقیقتی پی ببرم.
که چون بد تا که خود میدید ابلیسیقین افتاده بُد در مکر و تلبیس
هوش مصنوعی: ابلیس زمانی که به کارهای بد خود نگریست، به وضوح متوجه شد که در دام فریب و نیرنگ قرار گرفته است.
نمیدانست کو دانای بود استکه با جمله یقین گفت و شنود است
هوش مصنوعی: او نمیدانست که چه کسی دانشمند واقعی است، کسی که با تمام یقین به گفت و گو میپردازد و به روشنی سخن میگوید.
چرا اندیشه کرد از بیوفائیدر این شرک او زید اندر خدائی
هوش مصنوعی: چرا باید به بیوفایی این موجود شک کنید، وقتی که زید خودش را در مقام خدا قرار داده است؟
چو میدانست ذات و دیده بُد آنحقیقت یافته بُد سرّ جانان
هوش مصنوعی: وقتی که او با ذات و بینش خود، حقیقت را شناخته بود، راز محبوب را نیز دریافته بود.
چرا اندیشه کرد و ناتوان شددر این جاگاه رسوای جهان شد
هوش مصنوعی: چرا فکر کرد و در اینجا دچار ضعف شد، و در نتیجه به رسوایی در دنیا دچار گردید.
حقیقت بُد ازآن معنی خبردارچرا شد اندر این معنی گرفتار
هوش مصنوعی: حقیقت از آن مفهوم آگاه بود، اما چرا در این مفهوم گرفتار شد؟
چرا پی دادم او را من ز توفیقکز این لعنت در اینجا یافت تحقیق
هوش مصنوعی: چرا من او را گواهی دادم، از آن روی که از لطف و موفقیت بینظیری که در اینجا به دست آوردهام، از این زشتسیرتی پی بردم.
ولیکن آنچنان بُد اوّل کارکه حق میدید اندر عین دیدار
هوش مصنوعی: اما آنچه در ابتدا بود، به گونهای بود که حقیقت در دل دیدار او را میدید.
حقیت سالکی بُد کار دیدهمعلّم بود و دید یار دیده
هوش مصنوعی: سالکی که در راه حقیقت قدم گذاشته، درسهای زیادی از معلم گرفته و حالا به یار و دوستش نگاه میکند.
چنان در قربت کل آشنا بودکه در کون و مکان سرّ خدا بود
هوش مصنوعی: او چنان در نزدیکی خداوند آشنا و نزدیک بود که در همهجا و در هر مکانی راز الهی را درک میکرد.
ولیکن اندر آخر خواست از نارکه من باشم نبودی بود دلدار
هوش مصنوعی: اما در نهایت از آتش عشق خواسته است که من در نبودن معشوق همچنان وجود داشته باشم.
همه دلدار میبایست دیدنکه در لعنت نبایستش دویدن
هوش مصنوعی: همه باید محبوب خود را ملاقات کنند، اما نباید در فضایی پر از نفرین و بدی به دنبال او بروند.
اگر خود محو کردی یار دیدیدر آخر عزت بسیار دیدی
هوش مصنوعی: اگر خودت را نباختی و به عشق دیگران توجه کردی، در نهایت عزت و احترام زیادی را تجربه خواهی کرد.
اگرخود محو کردی در حقیقتخدا دیدی حقیقت بی طبیعت
هوش مصنوعی: اگر خود را فراموش کنی و تمام وجودت را درخود خدا دیدی، در این صورت به حقیقتی میرسی که فراتر از عالم طبیعت است.
همه دلدار بینی خویشتن نههمه جانان بدیدی جان و تن نه
هوش مصنوعی: تنها دلبر خودت را ببین، نه تمامی معشوقها را؛ چرا که جان و تن تو به او وابسته است.
همه دلدار دیدی خویش فانیبیفزودی ورا سرّ معانی
هوش مصنوعی: همه محبوبانی که دیدی، سرانجام در تلاش برای فهم معانی عمیقتر قرار گرفتهاند و به نوعی از زندگی مادی خود فانی شدهاند.
همه دلدار دیدی خویش مسکینورا بودی هزاران عزّو تمکین
هوش مصنوعی: اگر به دلدار خود نگریسته بودی، برای او همچون کسی مسکین و بیپناه میبود که از او هزاران آرزو و مقام بزرگ را میتوانست دید.
همه دلدار دیدی آخر اینجاشدی اسرار بر وی ظاهر اینجا
هوش مصنوعی: در نهایت تو هم به جایی رسیدی که همه رازها و محبتهای دلدار را میبینی و حالا دیگر نمیتوانی آنها را پنهان کنی.
همه دلدار دیدی در عیان اوحقیقت جمله دیدی جان جان او
هوش مصنوعی: تمام دلبران را در حقیقت مشاهده کردی، جان جان او را نیز چنان که هست، دیدی.
همه دلدار دیدی در دل و جاننبودی آخر کارش از ایسان
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در نهایت، عشق و محبت واقعی تنها در دل و جان انسان وجود دارد و گاهی اوقات، کسی که به حقیقت دلدار و محبوب خود دست پیدا نکرده، ممکن است فقط ظاهری از عشق را تجربه کرده باشد. در واقع، عشق واقعی فراتر از دید و ظاهر است و باید در درون انسان احساس شود.
کنون چون خویش دید و راز بگذاشتاز آن انجام با آغاز بگذاشت
هوش مصنوعی: اکنون که خود را شناختهاند و رازی را کنار گذاشتهاند، از آن نتیجهگیری به پایان و شروع جدید رسیدهاند.
کنون چون خویش دید و شد به لعنتامیدش هست آخر سوی قربت
هوش مصنوعی: اکنون که خود را در آغوش دیگران میبیند و امیدش به پایان رسیده، به سوی دوری و بیگانگی میرود.
کنون چون خویش دید از بیوفائینباشد مر ورا عین خدائی
هوش مصنوعی: اکنون که خود را از بیوفاییها میبیند، دیگر او را مانند خدا میبیند.
حقیقت اینچنین است آخر اینجاکه دریابی تو راز ظاهر اینجا
هوش مصنوعی: در اینجا حقیقت این است که وقتی به این مکان میرسی، فهمی عمیق از باطن و رازهای پنهان این دنیا به دست میآوری.
که اندیشه کنی کین جمله یار استمر او را صنعهای بیشمار است
هوش مصنوعی: به فکر این باش که همه اینها دوستان هستند و او (خدا) آثار و آفرینشهای بیشماری دارد.
همه خود اوست گرچه خود تو اوئیز بود او همی در گفتگوئی
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که همه چیز در وجود خداست، حتی اگر تو به ظاهر خود را مستقل و جدا از او ببینی. در واقع وجود تو هم از وجود او نشئت میگیرد و در حقیقت، همیشه با او در ارتباطی.
ز بود او تو داری قربت اینجاوز او یابی حقیقت عزّت اینجا
هوش مصنوعی: به خاطر وجود او، تو در اینجا به نزدیکی و نزدیکی معنوی دست یافتهای و از او میتوانی حقیقت عظمت و احترامت را در این مکان ببینی.
ز بود او تو داری آنچه داریبه قدر خویتشن کن پایداری
هوش مصنوعی: از وجود او تو بهرهمند شدهای، پس به اندازه توانایی خود پایداری کن.
به قدر خویشتن در خود ببین بازکه گردت اندر اینجا صاحب راز
هوش مصنوعی: به اندازهای که به خودت آشنایی داری و خودت را میشناسی، دوباره در خودت نگاه کن؛ زیرا در اینجا، کسی که اسرار را میشناسد، دور و بر توست.
به قدر خود ترا بخشید اسرارکه تا باشی ز سرّ او خبردار
هوش مصنوعی: به اندازهی شایستگی و لیاقتت، به تو اسرار داده میشود تا بدانی از رازهای او.
به قدر خود ترا پیدا نموده استترا در خویشتن یکتا نموده است
هوش مصنوعی: در حدی که خودت را شناختهای، تو را یافتهاند و در درون خودت منحصر به فرد کردهاند.
به قدر خویشتن او را بدانیاگر او را از او در او بدانی
هوش مصنوعی: به اندازهای که خودت را بشناسی، میتوانی او را بشناسی، اگر او را در درون خودت درک کنی.
تو خود خواهی کجا پیدا نمایدترا او بود خود یکتا نماند
هوش مصنوعی: تو خود میخواهی، پس کجاست که او بتواند تو را پیدا کند؟ او تنها نیست و هیچگاه بییار نمیماند.
تو خود خواهی که باشی هیچ دیگربخواهی زان شدن دایم سراسر
هوش مصنوعی: اگر بخواهی، میتوانی هر چیز دیگری هم بخواهی. این خواسته، همیشه و به طور مداوم در وجودت خواهد بود.
تو خود خواهی که باشد کس نباشداز آنت راه پیش و پس نباشد
هوش مصنوعی: تو خود میخواهی که کسی در مسیر تو نباشد و هیچ راهی برای رفت و آمد نداشته باشی.
اگر دلدار خواهی خویش بگذارنظر در عقل پیش اندیش بگمار
هوش مصنوعی: اگر میخواهی محبوبی را به دست آوری، باید ابتدا به عقل و اندیشه خود توجه کنی و با دقت و فکر پیش بروی.
ب عقل این جایگه کن کار خود راستیقین میبین همه از یار خود راست
هوش مصنوعی: با نیکی و درستی در این مکان کار خود را سامان بده، زیرا به وضوح میبینی که همه چیز از جانب دوستت به درستی است.
همه دلدار خود بین در حقیقتکه روشن گردد اینجا دید دیدت
هوش مصنوعی: همه معشوقهای خود را در واقعیت ببینید؛ زمانی که حقیقت روشن شود، در اینجا چشمانتان چیزهای بیشتری را خواهد دید.
همه دلدار خود بین و فنا باشچنین کن دائما دید خدا باش
هوش مصنوعی: به همه معشوقان خود نگاه کن و به زوال و نابودی خود توجه داشته باش. همیشه اینگونه باش و در نظر خداوند قرار گیر.
اگر یک ذرّه اینجا خویش بینیهزاران فتنه اندر پیش بینی
هوش مصنوعی: اگر یک لحظه خودت را در اینجا ببینی، هزاران مشکل و چالش را پیش رو خواهی داشت.
اگر یک ذرّه شرک آری به خود بازنیابی در یقین انجام و آغاز
هوش مصنوعی: اگر کمی به شرک و چندگانگی اعتقاد داشته باشی، هرگز توانایی نخواهی داشت که به یقین و حقیقت واقعی دست پیدا کنی.
اگر یک ذرّه شرک آری ز معنیدرافتی دور از دیدار مولی
هوش مصنوعی: اگر کمترین نشانهای از شرک یا چندگانهپرستی داشته باشی، از درک و نزدیکی به خداوند دور میافتی.
اگر یک ذرّه شکر آری تو در برفنا گردی نیابی سرّ و رهبر
هوش مصنوعی: اگر یک ذره شکر داشته باشی، در مسیر نابودی و زوال به چیزی دست نخواهی یافت که تو را هدایت کند یا راز و رمز زندگی را به تو نشان دهد.
حقیقت اینچنین آمد حقیقتحقیقت چیست دیدار شریعت
هوش مصنوعی: حقیقت به همین شکل آشکار شد، واقعیت چیست؟ ملاقات با قوانین و اصول.
اگرچه شرع دید مصطفایستحقیقت مصطفی دید خدایست
هوش مصنوعی: هرچند که قانون و شریعت، پیروان حضرت محمد (ص) را به سوی او هدایت میکند، اما در واقع کسی که حقیقت او را درک کند، به خداوند میرسد.
ز دید حق اگر خواهی در این رازکه یابی کل ز احمد یاب این باز
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از منظر الهی به این راز برسنی، باید بدان که تمام حقیقت را میتوان از احمد (پیامبر اسلام) دریافت کرد.
ز احمد فاش شد اسرار عطّارکه جان او ز معنی شد خبردار
هوش مصنوعی: از احمد رازهای عطّار آشکار شد، زیرا جان او از عمق معانی آگاه گشت.
ز دید مصطفی دیدار بنگردرون خویشتن را یار بنگر
هوش مصنوعی: از دیدگاه مصطفی، به ملاقات او فکر کن و به درون خودت نگاهی بینداز، به یارت نیز توجه کن.
نه خود بنگر تو از خود بین رخ اوحقیقت گوش میکن پاسخ او
هوش مصنوعی: به خودت نگاه نکن، بلکه به زیبایی چهرهاش توجه کن و حقیقت را از او بشنو.
نه خود بنگر تو او درخویشتن بیننمود بود او در جان و تن بین
هوش مصنوعی: نه به خودت نگاه کن، بلکه او را در درون خودت ببین، زیرا او در روح و جسم تو حضور دارد.
نه خود بنگر چو میدانی که اویستچنین بینی همه کارت نکویست
هوش مصنوعی: بهتر است که به خودت نگاه نکنی، چون میدانی که او حاضر است. وقتی او را در نظر بگیری، همه کارهایت خوب و پسندیده به نظر میآید.
نه خود بنگر که بود جملگی یارز دید خویشتن کرد او پدیدار
هوش مصنوعی: خودت به دنبال یارانت نباش، چرا که آنها به خاطر نگاه کردن به خودشان، برای تو مشخص و نمایان خواهند شد.
اگر ابلیس از خود آن بدیدیکجا هرگز بدین پایه رسیدی
هوش مصنوعی: اگر شیطان را به حقیقت و ذاتش مشاهده کرده بودی، هرگز به این مرحله و مقام نمیرسیدی.
اگر ابلیس بودی صاحبِ رازکجا او دور گشتی کل ز اعزاز
هوش مصنوعی: اگر ابلیس هم صاحب راز و دانایی باشد، چرا او از مقام و جایگاه خود دور شده است و این همه به سختی و وِقوف در مسائل مختلف میپردازد؟
اگر ابلیس بودی کار دیدهنگشتی او از آن حضرت بریده
هوش مصنوعی: اگر شیطان هم بودی، نمیتوانستی به چشمان خودت نگاه کنی؛ چون او از آن مقام و شخصیت جدا شده است.
اگر ابلیس بودی صاحب سرکجا لعنت شدی او را به ظاهر
هوش مصنوعی: اگر ابلیس حقیقی بودی، پس پتانسیل داشتهای که در درون خودت به قدرت و مقام برسی، اما تو در ظاهر بهشتیها را لعنت کردهای.
اگر ابلیس جمله یار دیدیکی این جاگاه او تیمار دیدی
هوش مصنوعی: اگر شیطان را در اطراف خود دیدی، بدان که در اینجا خود را در حال غصه و درد مییابی.
اگرچه عاشق خود بین بُد از اصلاز آن در لعنت اینجا یافت او وصل
هوش مصنوعی: با وجود اینکه عاشق خود را در حالتی ناپسند و غمانگیز میبیند، اما از طریق ارتباط و نزدیکی به او، در واقع در این جا به وصالی دست یافته است که ممکن است برای دیگران ناپسند باشد.
همه با هم بود گر تاب داریولیکن چشم را در خواب داری
هوش مصنوعی: اگر تو بخواهی که همه چیز را با هم داشته باشی، باید تاب و توان آن را هم داشته باشی، اما اگر چشمت خواب آلود باشد، نمیتوانی این کار را انجام دهی.
اگر چشمت شود از خواب بیدارشوی از سرّ او اینجا خبردار
هوش مصنوعی: اگر چشمانت را باز کنی و از خواب خارج شوی، از راز و رموز او در اینجا آگاه خواهی شد.
همه با هم بود چه مغز چه پوستحقیقت جملگی اندر بر اوست
هوش مصنوعی: همه اجزا چه درونی و چه بیرونی به حقیقت او وابستهاند و به نوعی همه در حقیقت او جمع شدهاند.
همه با هم بود در اصل رحمتحقیقت درد آمد عین لعنت
هوش مصنوعی: در آغاز، همه چیز در وجود رحمت و حقیقت بود، اما سپس این وضعیت به نوعی لعنت تبدیل شد.
همه با هم در اینجا بیشکی بینچو نیکی و بدی دیده یکی بین
هوش مصنوعی: همه در اینجا به طور یکسان و بدون تفاوت به نیکی و بدی نگاه میکنند و این دو را یکسان میبینند.
همه با هم در اینجا دید یار استولی لعنت ز ما رحمت ز یارست
هوش مصنوعی: در اینجا همهی دوستان دور هم حضور دارند و یار نیز دیده میشود، اما نفرین بر ما که رحمت از یار دور است.
به لعنت هر که شد اینجا گرفتاربماند همچو ابلیس لعین خوار
هوش مصنوعی: هر کس که در این مکان به بدبختی بیفتد، به عذابی همچون ابلیس رنج خواهد کشید و خوار خواهد شد.
به رحمت هرکه اینجا راز بیندوصال قرب اینجا باز بیند
هوش مصنوعی: در اینجا، هر کسی که به رحمت الهی دست یابد، میتواند راز و معنای نزدیکی به حق را درک کند.
تو از رحمت قدم زن تا توانیکه رحمت هست بود جاودانی
هوش مصنوعی: هر زمان که میتوانی، با قدمهای محبت و امید پیش برو، زیرا رحمت و نعمتها همواره وجود دارند و پایدار خواهند ماند.
اگر ابلیس بودی عین رحمتکجا افتادی اندر عین لعنت
هوش مصنوعی: اگر تو مثل ابلیس بودی، چگونه امکان داشت که در رحمت قرار بگیری و به عذاب و لعنت دچار شوی؟
سزای او هم از او دان و بنیوشمکن دلدار این جاگه فراموش
هوش مصنوعی: نتیجه کار او را از خود او بشناس و به یاد داشته باش که دلدار را در این مکان فراموش نکنی.
مگو من تا چو او هرگز نگردیبه عین لعنتش عاجز نگردی
هوش مصنوعی: نمیتوانی بگویی که من به اندازه او هیچگاه به او نخواهم رسید، مگر اینکه به طور کامل از محبت و توجه او بینصیب شوی.
مگو من تا نگردی خوار و رسوابه رحمت کوش اگر هستی تو بینا
هوش مصنوعی: هرگز نگو که تا زمانی که ذلیل و رسوا نشوی، به رحمت خدا امیدی نیست. اگر بینا و آگاه هستی، باید خودت را به تلاش و کوشش برای رحمت الهی برسانی.
مگو من تا نگردی دور از یاربه رحمت باش و لعنت را تو بگذار
هوش مصنوعی: نگو که تا زمانی که از معشوق دوری، در رحمت باش و نفرین را رها کن.
هر آنکو گفت من ابلیس باشدکه من در بیهده تلبیس باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که بگوید من شیطان هستم، در حقیقت خود را در تلهای بیمورد قرار داده است.
تو او گو کانچه گوئی تا بدانیکه از وی داری از وی زندگانی
هوش مصنوعی: هر آنچه که او میگوید را بشنو و درک کن، تا بدانی زندگیات را از او داری و به او وابستهای.
تو او گوئی جز او منگر به خود بازنکو بنگر تو اندر نیک و بد باز
هوش مصنوعی: اگر او را ببینی، به هیچ چیز جز او نگاه نکن و به خودت رجوع نکن. به خوبیها و بدیها درون خودت توجه کن.
هر آنکو صاحب عشق خدایستز مائی و منی اینجا جدایست
هوش مصنوعی: هر کسی که عشق به خدا را در دل دارد، دیگر از خود و دیگران جدا نیست. در حقیقت، در اینجا هیچ تفاوت فردی وجود ندارد.
ز مائی و منی ابلیس چونستنمیبینی دلش بر موج خونست
هوش مصنوعی: چرا نمیخواهی بفهمی که ابلیس از ما و تو جدا نیست؟ آیا نمیبینی که دل او در بحر خونی که ناشی از کینه و حسد است، میتپد؟
ز مائی و منی افتاد اوّلاز ان شد آخر کار او معطّل
هوش مصنوعی: این جمله بیان میکند که اصل و ریشه ی وجود ما از یک منبع مشترک است و با فاصله گرفتن از آن منبع، کار و زندگیمان به نوعی معلق و بینتیجه میماند. در واقع، اشاره دارد که عدم اتصال به ریشهها و هویت واقعی باعث میشود که در زندگی دچار سردرگمی و کمبود هدف شویم.
ز مائی تو منی افتاد در کاربرافتادش همی پرده به یکبار
هوش مصنوعی: از ما و تو فرقی نمانده و هر یک در کاری که داریم، به گونهای به هم پیوستهایم و این پیوستگی ناگهان پردهها را کنار میزند.
ز مائی و منی بگذر حقیقتمنی بگذار و بنگر دید دیدت
هوش مصنوعی: از من و ما فراتر برو، به حقیقت وجودی خودت توجه کن و به آنچه میبینی دقت کن.
ز مائی و منی بگذر یقین توجمال بی نشان بیخود ببین تو
هوش مصنوعی: از تعلقات و هویتهای شخصی خود فراتر برو و به یقین به زیبایی بینماد و پاکی که در آن گم شدهای، نگاه کن.
ز مائی و منی بگذر در اینجاحقیقت کن دلت جوهر در اینجا
هوش مصنوعی: از خودخواهی و منیت فراتر برو و در این مکان به حقیقت پی ببر. دل تو در اینجا، همچون جوهر ارزشمند است.
تو اصل از یار داری لیک بی توکنون اینجا مکن در خود منی تو
هوش مصنوعی: تو در واقع از محبوب خود برخورداری، اما اکنون بدون او اینجا نمان. در درون من به خودت مپرداز.
اگر چه اصل صورت از منی استحقیقت آخر اینجا یک تنی است
هوش مصنوعی: با اینکه اصل وجود انسان از نطفه است، اما در واقعیت، در اینجا فقط یک دنیای واقعی و جسمانی وجود دارد.
اگرچه سرّ ابلیس است بسیارترا زین نکته من کردم خبردار
هوش مصنوعی: با وجود اینکه موضوع ابلیس رازهای زیادی دارد، اما من تو را از این نکته مهم آگاه کردم.
ندانی تا بدانی چون بدانیحقیقت بیشکی راز نهانی
هوش مصنوعی: تو هنوز نمیدانی که وقتی به حقیقت پی میبری، چه رازهایی برایت آشکار میشود.
همه در تست تو بی تو شو اینجاز من مَردَم حقیقت بشنو اینجا
هوش مصنوعی: همه در امتحان تو بیاینکه تو اینجا باشی، از من بشنو که حقیقت چیست.
هزار ابلیس پیش تست ذرّهمباش اکنون به نفس خویش غرّه
هوش مصنوعی: هزاران شیطان در مقابل تو هستند، پس فریب خود را نخور و به خودت مغرور نباش.
هزار ابلیس پیش تست خود هیچنهادت اوفتاده پیچ در پیچ
هوش مصنوعی: هزاران شیطان در مقابل تو هیچ قدر و ارزشی ندارند، و تو در میان مشکلات و پیچیدگیها افتادهای.
اگرچه آدمی ابلیس رائیاز آن پیوسته در تلبیس و رائی
هوش مصنوعی: انسان به رغم آنکه ابلیس همواره او را فریب میدهد و به گمراهی میکشد، اما همچنان به دنبال درک و درستی است.
اگرچه آدمی با تست ابلیسبه هر دم میکنی صد گونه تلبیس
هوش مصنوعی: اگرچه انسان در هر لحظه ممکن است با فریب شیطان مواجه شود و تحت تأثیر آن قرار گیرد، اما او میتواند در برابر این فریبها هوشیار باشد.
ز شیطان بگذر و رحمان طلب کندل ابلیس را زیر و زبر کن
هوش مصنوعی: از وسوسههای شیطانی عبور کن و به دنبال رحمت خداوند باش، دل ابلیس را دگرگون کن.
هر آن فکری که اندیشی ز اسراردر آن این جایگه از خود خبر دار
هوش مصنوعی: هر فکری که درباره اسرار در آنجا مطرح شود، نشانهای از آگاهی و درک خودآگاه توست.
ببین کان فکر آخر از کجایستیقین اندیشهٔ تو از چه جایست
هوش مصنوعی: ببین که ریشهی فکر و اندیشهات کجاست و از چه جایی شکل گرفته است.
ببین کان فکر رحمانیست بنگرحقیقت مر از آنِ دوست مگذر
هوش مصنوعی: ببین که آیا فکر و اندیشهای که داری الهام گرفته از رحمت و kindness الهی است یا نه. به حقیقت موجود در آن توجه کن و از آنچه که متعلق به دوست است، غافل نشو.
وگر آن فکر شیطانی است در کاراز آن بگذر حقیقت تو به یکبار
هوش مصنوعی: اگر این افکار شیطانی در ذهنت مشغول شدهاند، از آنها دوری کن و به حقیقت خود بپرداز.
حقیقت تا توانی فکر نیکوکه رحمانی است میدان بیشکی او
هوش مصنوعی: تا جایی که میتوانی، اندیشههای نیک و مثبت داشته باش، زیرا این ویژگی رحمتی است که به تو عطا شده است.
وگر بد باشد از خود دان تو شیطانحقیقت گفت حق در عین قرآن
هوش مصنوعی: اگر چیزی ناپسند باشد، خودت بدان که شیطان حقیقت را بیان کرده است، در حالی که حق در ذات قرآن نهفته است.
نه باطل گفت هم حق گفت تحقیقز باطل بگذر از حق یاب توفیق
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که باطل و نادرست تنها یک بخش از واقعیت است و در کنار آن حق و حقیقت نیز وجود دارد. برای رسیدن به درک درست و واقعی، باید از نادرستها عبور کنیم و حقیقت را بیابیم تا موفقیت و سعادت برای ما حاصل شود.
چو میدانی که چندین رهبر حقترا گفتند راز دوست مطلق
هوش مصنوعی: وقتی میدانی که بسیاری از رهبران و شخصیتهای مهم به تو حقیقت و راز دوستی واقعی را گفتهاند، باید به آن توجه کنی.
تو از گفتار ایشان کار خود کننکوئی کن در این جاگه نه بد کن
هوش مصنوعی: از صحبتهای دیگران بهره ببر و کار نیکو انجام بده، در این مکان نه کار زشتی را شروع کن.
کنون گر راز دانی اینچنین دانمر این اسرار هم عین الیقین دان
هوش مصنوعی: اکنون اگر به حقیقت این رازها پی بردهای، باید بدان که این اسرار به معنای واقعی خود قابل درک و شناخت است.
بدان گفتم که تا اسرار داناندر اینجا باز یابند راز جانان
هوش مصنوعی: گفتم که وقتی عارفان و دانایان به اینجا بیایند، میتوانند اسرار و رموز عشق را درک کنند.
هر آنکو صاحب اسرار باشدچو مردان دائما بیدار باشد
هوش مصنوعی: هر کس که به رازها آگاهی دارد، مانند مردان واقعی همیشه باید هوشیار و بیدار باشد.
موحّد نیک و بد از یار داندولیکن شرع این اسرار داند
هوش مصنوعی: انسان مؤمن و خداشناس خوب و بد را از دوستش درک میکند، اما تنها قوانین شرعی هستند که به عمق این اسرار واقفاند.
یقین داند که کل از حق بدید استولیکن نیک و بد مطلق پدید است
هوش مصنوعی: او به خوبی میداند که همه چیز از سوی خداوند سرچشمه میگیرد، اما در عین حال، خوبی و بدی به طور مطلق وجود دارد.
تو ای عطّار اینجا راز گفتیحقیقت سرّ بیچون بازگفتی
هوش مصنوعی: ای عطّار، تو اینجا اسرار واقعی را بیان کردی و بدون هیچ ابهامی حقیقت را بازگو کردی.
ترا زیبد که اندر شرع اینجایکی دانی چه اصل و فرع اینا
هوش مصنوعی: بهتر است که تو در دین و مذهب، بر اصل و فرع آن مسلط باشی و بدانید که در اینجا چه چیزهایی از اصول و چه چیزهایی از فروع دین هستند.
ولیکن اصل داری فرع بگذاریقین از دست خود مر شرع مگذار
هوش مصنوعی: اما اصل و ریشه را حفظ کن و از شاخه و فرع بگذر. مطمئن باش که قوانین را از دست خودت خارج نکن.
ز دست خود اگرچه در بلائیچه غم داری چو کل عین خدائی
هوش مصنوعی: اگرچه در مشکلات و سختیها هستی، نگران نباش، چون در اصل خداوندی و همه چیز در دست توست.
ز نادانی به دانائی رسیدیز اعمائی به بینائی رسیدی
هوش مصنوعی: با دوری از جهل به دانایی دست یافتهای و از نادانی به بصیرت و آگاهی رسیدهای.
ز نادانی در آخر هست ذاتتخدا بینی تو در عین صفاتت
هوش مصنوعی: به خاطر نادانی، در نهایت به این نتیجه میرسی که باید خدا را ببینی، در حالی که صفات و ویژگیهای تو نشاندهندهٔ ذات تو هستند.
ره خود در شریعت باز دیدییقین عین طبیعت بازدیدی
هوش مصنوعی: وقتی مسیر خود را در دین و احکام شرعی مشخص کردی، به حقیقت وجودی و ذات طبیعت نیز پی بردی.
ره خود یافتی با منزل اینجاترا مقصود آمد حاصل اینجا
هوش مصنوعی: تو در مسیر خود به مقصد رسیدی و حالا هدفی که دنبالش بودی را پیدا کردهای.
به هر سیری که کردی اندر اینجاهمه اندر یکی اینجا است پیدا
هوش مصنوعی: هر تجربه و سفری که در اینجا داری، در حقیقت همهی آنها در یک نقطه و مکان مشترک قرار دارند و به وضوح قابل مشاهده هستند.
به هر سیری که کردی یار دیدیدر اینجا بیشکی دلدار دیدی
هوش مصنوعی: براساس تجربهای که از دیدن یار داشتی، در اینجا بهخوبی محبوب و دلبر را مشاهده کردی.
به هر سیری که کردی سوی اشیاترا اسرار شد در عشق پیدا
هوش مصنوعی: به خاطر سفرهایی که در جستجوی اشیا و چیزهای مختلف داشتی، رازهای عشق بر تو آشکار شده است.
به هر سیری که کردی در زمانهترا آمد وصال جاودانه
هوش مصنوعی: به خاطر جستجویت در زندگی، به تو رسیدن به یک پیوند ابدی و پایدار نصیب شده است.
به دیدارت کنون دیدار داریدرون جزو و کل اسرار یاری
هوش مصنوعی: اکنون که به دیدارت آمدهام، درونم پر از اسرار و رازهای عشق به توست.
ندارد هیچ پایانی ره توکه آمد در زمانه آگه تو
هوش مصنوعی: راهی که تو در آن قدم گذاشتهای، هیچ انتهایی نخواهد داشت، چرا که تو در این دنیا به آگاهی رسیدهای.
ندارد هیچ پایانی نمودتحقیقت هست پیدا بود بودت
هوش مصنوعی: هیچ پایانی برای شکل و نمود تو وجود ندارد؛ حقیقت تو نمایان است و وجود تو همیشه باقیمانده است.
نه چندانست معنی تو از یارکه در یک صفحه آن آید پدیدار
هوش مصنوعی: معنی تو از محبوب و یار به قدری عمیق و گسترده است که نمیتوان در یک صفحه یا متن کوتاه آن را بهطور کامل بیان کرد.
نه چندانست معنی در تو دیدهکه دریابند اینجا اهل دیده
هوش مصنوعی: در تو معنی و مفهوم چندان زیادی نیست که افرادی که درک عمیق دارند بتوانند آن را بهخوبی درک کنند.
معانی برتر از حد اوفتاده استدر معنی ترا اینجا گشاده است
هوش مصنوعی: معانی و مفاهیم فراتر از درک انسانها وجود دارند، اما در اینجا به راحتی میتوان فهمید که منظور چیست.
دری بر روی تو اینجا گشادندجواهر مر ترا اینجا بدادند
هوش مصنوعی: در اینجا دربى به روی تو باز شده و ثروت و زیبایى را به تو تقدیم کردهاند.
دری بگشاد بر روی تو دلدارکه اشیا شد حقیقت زان پدیدار
هوش مصنوعی: در دلدار تو دری به روی عشق باز شد که به واسطه آن، اشیاء و پدیدهها به حقیقت و واقعیت شناخته شدند.
کنون در وصل جانان کامرانیکه بگشاده ترا در دُر معانی
هوش مصنوعی: اکنون از ملاقات معشوق لذت ببر که او تو را به دُرهای معانی و زیباییها آشنا کرده است.
کنون در وصل جانان پای میداراگر جانان کند اینجات بر دار
هوش مصنوعی: حالا که در کنار محبوب هستی، از او دور نشو. اگر محبوب بخواهد، تو را خواهد گرفت و به سوی خود میبرد.
اگرچه اصل معنی داری از اصلحقیقت وصل معنی داری از وصل
هوش مصنوعی: هرچند که مفهوم واقعی از حقیقت نشأت میگیرد، اما ارتباط معنایی از پیوستگی و ارتباط حاصل میشود.
تو داری در برت چون راز جانانحقیقت رهبرت امروز جانان
هوش مصنوعی: تو در آغوش خود رازی از محبوب داری که امروز حقیقت تو را هدایت میکند.
چو جانانست امروزت در اینجاهمو بین بخت پیروزت در اینجا
هوش مصنوعی: امروز در اینجا با محبوبی که داری، خوشبختی تو نیز در همین مکان نمایان است.
چو جانانست امروزت نمودارحقیقت جمله او بین مگذر از یار
هوش مصنوعی: امروز حقیقتی از معشوقت برایت نمایان شده است، پس از یار خود غافل نشو و از او غفلت نکن.
جواهرنامه جانان باز گفته‌ستهمو اسرارها در راز گفته‌ست
هوش مصنوعی: جواهرنامه جانان دوباره صحبت کرده و او در این گفتار هم رازها را با علامت ها و الفاظی پنهانی بیان کرده است.
جواهرنامه گفته‌ست آخر کارنمود خویش می‌آرد به دیدار
هوش مصنوعی: در نهایت، هر چیزی که وجود دارد خود را نمایان میکند و به نمایش در میآید.
هر آن چیزی که جز جانان نمایدحقیقت کفر بی ایمان نماید
هوش مصنوعی: هر چیزی که غیر از محبوب واقعی باشد، در حقیقت، کفر و بیایمانی به شمار میرود.
به ایمان کوش وانگه گرد کافرکه این باشد ترا اسرار ظاهر
هوش مصنوعی: با ایمان تلاش کن و پس از آن به کافران توجه نکن، زیرا این افراد، رازهای تو را فاش میکنند.
ترا در سرّ ایمان روشنائیستز ایمانت همه عین خدائی است
هوش مصنوعی: در درون تو نشانهای از ایمان وجود دارد که همچون نوری میدرخشد و به واسطه ایمان تو، حقیقتی از خدا در وجودت نمایان است.
به ایمان باز بین دلدار خود راکه ایمانت نماید نیک و بد را
هوش مصنوعی: با ایمان، دوباره به محبوب خود نگاه کن، چرا که ایمان تو، نیکی و بدی را برایت نمایان میکند.
وگر کافر شوی مانند منصورحقیقت کفر بنماید همه نور
هوش مصنوعی: اگر کسی به کفر روی آورد، مانند منصور، حقیقت کفر را به گونهای نشان میدهد که همه جا پر از نور است.
هر آن نوری که بی ظلمت نمایدکجا این جایگه قربت نماید
هوش مصنوعی: هر نوری که بدون سایه و تاریکی بر افروخته شود، کجا میتواند اینجا، در این مکان نزدیک به خدا، بروز کند؟
به نور این جایگه گر باز بینیحقیقت سوی ظلمت راز بینی
هوش مصنوعی: اگر با نور این مکان دوباره نگاه کنی، حقیقت را در سایه تاریکی خواهی دید.
درون ظلمت جسمی فتادهتو نور قدسی و شعله گشاده
هوش مصنوعی: در درون تاریکی جسم، تو نور مقدسی هستی که شعلهای را روشن کردهاست.
از این ظلمت چو بیرون آئی اینجاحقیقت نور خود بنمائی اینجا
هوش مصنوعی: وقتی از این تاریکی بیرون بیایی، در اینجا میتوانی حقیقت و نور واقعی خود را نشان دهی.
حقیقت نور در ظلمت توان دیدابی صورت نیاری جان جان دید
هوش مصنوعی: حقیقت را میتوان در تاریکیها مشاهده کرد، هرچند که ممکن است به شکل ظاهری قابل لمس نباشد؛ اما جان و روح قادر به درک آن هستند.
ترا در نور این ظلمت فتاده استاز آنت سیر در قربت فتاده است
هوش مصنوعی: در این شعر بیان میشود که در میان تاریکی و مشکلات، نوری وجود دارد که توجه و عشق به تو در آن تجلی مییابد. این نور، همواره کارساز است و به خاطر نزدیکی به تو، روح و جانم سیراب میشود.
از این ظلمت مرو بیرون حقیقتکز اینجا باز یابی دید دیدت
هوش مصنوعی: از این تاریکی خارج نشو، چرا که حقیقت را در همینجا میتوانی پیدا کنی و بینش خود را به دست آوری.
از این ظلمت توانی راه بُردناز آن نور حقیقت ره سپردن
هوش مصنوعی: از این تاریکی میتوان به راهی رسید، اما برای رسیدن به نور حقیقت باید گام برداشت.
به شب کن راه تا منزل بیابیحقیقت نور خود در دل بیابی
هوش مصنوعی: در شب حرکت کن تا به مقصد برسی و حقیقت روشن خود را در درونت پیدا کنی.
به شب کن راه اندر منزل یارکه تا گردی حقیقت واصل یار
هوش مصنوعی: شب هنگام به سوی خانه یار برو تا به حقیقت و وصال محبوب برسی.
به شب کن راه اندر سوی منزلببین یار و پس آنگه گرد واصل
هوش مصنوعی: در شب به سمت خانهات برو و یار خود را ببین، سپس به آغوش او برو.
به شب دانی در آن منزل رسیدنجمال یار اینجا باز دیدن
هوش مصنوعی: در شب، در آن مکان، با رسیدن زیبایی معشوق، دوباره اینجا را دیدن.
همه مردان به شب کردند این راهرسیدند آنگهی در حضرت شاه
هوش مصنوعی: همه مردان به شب نشسته و این مسیر را ادامه دادند، و سپس به حضور پادشاه رسیدند.
همه مردان به شب در سیر قربترسیدند از دل و جان سوی عزّت
هوش مصنوعی: همه مردان در شب به سفر دور و نزدیکی به خداوند نائل شدند و با دل و جان به سوی بزرگی و شرف حرکت کردند.
همه مردان به شب دیدند دلدارحقیقت گر شبی داری تو بیدار
هوش مصنوعی: همه مردان در شب دلدار حقیقی را دیدند. اگر تو هم شبی بیدار باشی، او را خواهی دید.
جمال یار اندر شب ببینیچنین میدان اگر صاحب یقینی
هوش مصنوعی: اگر صاحب یقین و معرفتی باشی، میتوانی زیبایی یار را در شب به این شکل درک کنی.
حقیقت ظلمت شب پر ز نور استتمامت سالکان را شب حضور است
هوش مصنوعی: حقیقت این است که شب پر از نور است و تمام رهروان در این شب حضوری معنوی دارند.
حقیقت ظلمت شب آفتاب استکسی باید که او بی خورد و خوابست
هوش مصنوعی: حقیقت و واقعیت مانند روشنایی خورشید است که در تاریکی شب پنهان است. این نکته را کسی درک میکند که از خواب غفلت بیدار شده باشد و به دقت به اطرافش نگاه کند.
مخور بسیار شب بیدار میباشکه در شب ناگهان بینی تو نقاش
هوش مصنوعی: در طول شبها بیدار نمان و زیاد بیداری نکشید، زیرا ممکن است در یک لحظه ناگهانی متوجه تغییراتی در زندگیتان شوید که شما را شگفتزده کند.
مخور بسیار شب را زنده میدارکه اندر شب ببینی روی دلدار
هوش مصنوعی: شب را طولانی نکن و به خواب نرو، چرا که در شب میتوانی چهره محبوبت را ببینی.
مخور بسیار شب را روز گردانهمه ذرّات خود پیروز گردان
هوش مصنوعی: هرگز شب را به روز تبدیل نکن و نگذار که تمام جزییاتت شکست بخورند.
چو شب آمد به دیدار ای برادربه خلوتگاه حق بی خواب و بی خَور
هوش مصنوعی: زمانی که شب فرامیرسد، ای برادر، به دیدار حق برو و در مکانی خلوت و آرام، بیدار و بدون نیاز به خواب و غذا باش.
نشین در شب به عشق دوست در دوستطلب کن در درونت مغز با پوست
هوش مصنوعی: در دل شب برای عشق دوست به جستجوی محبت بپرداز و عمق وجودت را با پوست و مغز خود حس کن.
دمی در شب اگر دریابی آن ماهترا خورشید حاصل شد ز درگاه
هوش مصنوعی: اگر در شبی کوتاه موفق شوی که آن ماه را درک کنی، آنگاه میتوانی بگویی که خورشید به تو بخشیده شده است.
اگر مرد رهی در شب ببین بازحقیقت در درون انجام و آغاز
هوش مصنوعی: اگر در شب مردی راه را ببیند، به واقعیت درونی خود که از آغاز تا پایان زندگیاش وجود دارد، پی خواهد برد.
چو جمله خفته‌اند در خواب غفلتفتاده تو عیان در عین قربت
هوش مصنوعی: همه در خواب غفلت به سر میبرند، در حالی که تو به وضوح در نزدیکی و نزدیکی الهی قرار داری.
همه درخواب و تو بیدار جانانحقیقت کل شده اسرار جانان
هوش مصنوعی: همه در خواب هستند و تو، ای محبوب، به هوش و بیدار هستی. این نشان میدهد که تو حقیقت همه چیز را درک کردهای و رازهای جانان را شناختهای.
چو از شب بگذرد نیمی حقیقتطلب کن آن زمان مر دید دیدت
هوش مصنوعی: وقتی شب به پایان برسد و روز آغاز شود، به دنبال نیمی از حقیقت باش، زیرا در آن زمان، حقیقت بیشتری را خواهی دید.
درونت را نظر کن تا بیابیجمال جان و سوی او شتابی
هوش مصنوعی: به درون خود نگاه کن تا زیبایی روح خود را بیابی و به سوی او سرعت بگیری.
درونت را نظر کن جان به تحقیقپس آنگه جان جان را جوی توفیق
هوش مصنوعی: در درون خود نگاهی بیفکن و به حقیقت وجود خود پی ببر، سپس به دنبال سعادت و موفقیت جان خود باش.
از او خواهی بجز او منگر اینجاکه جز جانان همه یا دست میدان
هوش مصنوعی: در اینجا از تو خواسته میشود که فقط به عشق و محبوب واقعی خود توجه کنی و به چیزهای دیگر نظر نندازی. زیرا در این دنیا، غیر از محبوب، هیچچیز ارزش توجه ندارد.
همه درخواب و تو با یار بیدارزهی توفیق باید اینچنین کار
هوش مصنوعی: همه در خواب هستند و تو در کنار معشوق بیدار و هوشیار. خوشا به حال تو که چنین فرصتی را درک کردهای.
دمادم سجدهٔ او کن در اینجابه شب گردان درون خود مصّفا
هوش مصنوعی: هر لحظه باید در برابر او سجده کنیم و در اینجا، با درونی پاک و صیقلخورده، نشویم.
حقیقت سجده کن اندر بر یارترا توفیق باشد اندر این کار
هوش مصنوعی: برای دستیابی به موفقیت و نتیجه دلخواه، باید به حقیقت و وجود واقعی یاری که مورد علاقهات است، احترام بگذاری و در برابر آن تواضع کنی.
چو بَرداری حجاب از روی جانانیکی بینی حقیقت سوی جانان
هوش مصنوعی: وقتی که پردهها را از چهره محبوب کنار بزنی، واقعیت را در سمت او خواهی دید.
حقیقت بازبینی در یکی تویقین آیینه باشی بیشکی تو
هوش مصنوعی: در حقیقت، وقتی به درون خود نگاه میکنی، میتوانی به وضوح خود را ببینی و به شناخت عمیقتری از خود دست یابی.
یقین آیینه بینی خویشتن راحقیقت منگر اندر جان و تن را
هوش مصنوعی: به یقین، آینهای که خودت را در آن ببینی، حقیقتی نیست که در روح و جسم خود بیابی.
تو آن را بین که اندر تو بدیدستترا این جایگه گفت و شنید است
هوش مصنوعی: تو خود را آنگونه ببین که در درونت وجود دارد، زیرا اینجا جایی است که گفتن و شنیدن حقیقت دارد.
تو آن را بین که در تو رخ نموده استترا این جایگه پاسخ نموده است
هوش مصنوعی: تو میبینی که در وجود تو چه حالتی به وجود آمده، پاسخ این حالت در همین جاست.
تو او را بین که کل گویای اوینددر این جاگاه کل جویای اویند
هوش مصنوعی: این جمله بیان میکند که در این مکان، تمام وجود و صفات او مشهود است و همه چیز به نوعی در جستجوی اوست. به عبارتی، هر چیزی که در اینجا وجود دارد، به نوعی دلیلی برای وجود او و نمادی از اوست.
تو او را بین که او در تو همه اوستدرون جان و دلها دمدمه اوست
هوش مصنوعی: او را ببین که تمام وجودش در تو نهفته است و در درون جان و دلهایت میدمد.
تو او را بین که در آیینه پیداستدرون جانت هر آیینه پیداست
هوش مصنوعی: او را ببین که در آینه نمایان است؛ درون وجود تو نیز هر لحظه روشن و مشخص است.
تو او را بین که سُلطانست جملهحقیقت بود پنهانست جمله
هوش مصنوعی: او را ببین که سلطنت در حقیقت، در تمام وجودش نهفته است و این حقیقت از دیدگان پنهان مانده است.
همه زنده به او او زندهٔ کلهمه بنده در او او بندهٔ کل
هوش مصنوعی: همه موجودات به واسطه وجود او زندهاند و او در حقیقت زنده همه موجودات است. همه بندگان او هستند و او خود، بندگی بزرگتری را بر عهده دارد.
حقیقت اوست هم شاهست و بندهنباید در بر غافل بسنده
هوش مصنوعی: حقیقت او هم شاهی بزرگ است و هم بندگی، و نباید در بر او به غفلت و بیتوجهی بسنده کرد.
در این معنی هر آنکو می‌نداندوگر داند یقین حیران بماند
هوش مصنوعی: هر کسی که در این موضوع اطلاعاتی دارد، اگر هم به حقیقت پی ببرد، باز هم گیج و متحیر خواهد ماند.
چو اینجا او است زنده تو که باشیچو او بنده بود پس تو چه باشی
هوش مصنوعی: اگر او در اینجا زنده است، و تو نیز مانند او بندگی کنی، پس تو چه جایگاهی داری؟