بخش ۶۷ - در قبول نمودن نصیحت و بیان ادیان و ملل مختلفۀ مخترعان و توضیح دین هدی که طریقۀ آل مصطفی و مرتضی است
هوش مصنوعی: این متن به بیان پند و حکمت درباره آزادی و شناخت امام است. شاعر به بیان اهمیت ولایت و هدایت از طریق محبت به امام علی (ع) و پیامبر اسلام (ص) میپردازد و تأکید میکند که تنها در پیروی از آنان و شناخت صحیح آنها میتوان به حقیقت رسید و در دنیای معنوی زنده ماند. او به بحث درباره شناخت و درک حقایق دینی و اخلاقی میپردازد و بیان میکند که عشق به امام و پیامبر، موجب رستگاری و حیات جاودانه میشود. همچنین میگوید که کسانی که از این حقیقت غافل هستند، در بیراهه و جهل به سر میبرند. در پایان، به اهمیت عشق و محبت در دین اشاره میکند و تأکید دارد که این عشق نباید تحت تأثیر دنیا و مادیات قرار گیرد.
پند آزادیست ای آزاده مردتو برآراز غافلی خویش گرد
هوش مصنوعی: ای مرد آزاده، پند آزادی این است که بر خویشتن غفلت نکنی و همواره در تلاش برای رسیدن به هدفهایت باشی.
سالها غافل از این پند آمدیلاجرم چون دیو در بند آمدی
هوش مصنوعی: سالها در غفلت زندگی کردی و اکنون به این نتیجه رسیدی که همچون دیوی در بند و گرفتار شدهای.
رو تو این پندای پسر در گوش گیربعد از این در خمِّ وحدت جوش گیر
هوش مصنوعی: به پندهای پسر توجه کن و بعد از این در محبت و یگانگی فرو برو.
هست این پند ز آیات کلاماز زبان مصطفی خیرالانام
هوش مصنوعی: این جمله به ما میگوید که این نصیحت یا درس، از آیات قرآن و سخنان پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، برگرفته شده و نشاندهنده اهمیت و ارزش محتوای آن است.
هست این معنی به قرآن خود جلیگشت والی بر سر خلقان علی
هوش مصنوعی: این مفهوم در قرآن به وضوح بیان شده و بهصورت روشن برای مردم مشخص شده است.
از ولایت وز هدایت کان اوستانّما خوش آیتی در شأن اوست
هوش مصنوعی: از سرزمین و راهنمایی که اوست، نشانهای نیکو در معرفی او وجود دارد.
معنی حقّ اوست یعنی در کلامختم این معنی باو شد والسّلام
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که حقیقت به او مربوط میشود و در کلام، این حقیقت به او رسیده و پایان کار همین است و والسلام.
حیدر کرّار محبوب خداستجملهٔ انس و ملک بر این گواست
هوش مصنوعی: حیدر کرّار، که به معنای ضربهزنندهی قوی و دلیر است، محبوب خداوند است و تمام انسانها و موجودات ملکوت بر این امر شهادت میدهند.
مصطفی و مرتضی یک نوردانچشم بد از روی ایشان دور دان
هوش مصنوعی: از دیدن چهره مصطفی و مرتضی دوری کن که چشمهای بد از روی آنها دور است.
غیر حیدر این مراتب کس نداشترو ببینش کودرون چشم ماست
هوش مصنوعی: جز حیدر، کسی به این مرتبه نرسید. نگاه کن، او در چشمان ما روشن است.
گر نمی‌بینی ولایت نیستتدر طریق خود هدایت نیستت
هوش مصنوعی: اگر نمیتوانی حقیقت را ببینی، بدان که در مسیر زندگیات هدایت و رهبری نخواهی داشت.
شد ولایت همره و تو غافلیاز امام خویشتن بس جاهلی
هوش مصنوعی: سلطنت و رهبری به هم پیوسته شده است، ولی تو از امام و پیشوای خود غافل هستی، که این نشان از نادانی توست.
هرکرا با او ولایت همره استاو ز حال هر دو عالم آگه است
هوش مصنوعی: هر کسی که در کنار او باشد و از ولایت او پیروی کند، از احوال هر دو جهان آگاه است.
هرکه او در خود ندیده شاه راعمر ضایع کرد و گم خود راه را
هوش مصنوعی: هر کس که نتوانسته است در درون خود مقام والای حقیقت و بزرگی را درک کند، عمر خود را به هدر داده و مسیر صحیح زندگی را گم کرده است.
هرکه بشناسد امام خویش راکرد دایم در بهشت عدن جا
هوش مصنوعی: هر فردی که امام و راهنمای واقعیاش را بشناسد، همیشه در بهشت جاودان و خوشبختی قرار میگیرد.
رو امام کلّ کل را توشناسجلوه گر کرده است اندر هر لباس
هوش مصنوعی: در هر لباس و ظاهری، جلوهای از معارف و شناخت واقعی وجود دارد که نشاندهنده حقیقت است.
هر زمانی صورتی دارد عجیباز کمال حق نباشد این غریب
هوش مصنوعی: هر زمانی یک نوع خاص و شگفتانگیز از زیبایی و کمال دارد و این موضوعی بینظیر نیست.
گاه آدم آمد او و گاه نوحگاه عیسی مجرّد گاه روح
هوش مصنوعی: بعضی اوقات انسانهایی مانند آدم وارد میشوند، گاهی مثل نوح، گاهی همانند عیسی که در تنهایی به سر میبرد، و گاهی روحها به ما نزدیک میشوند.
اوست آن کو مظهرش گویند خلقمن عجایب دانمش در زیر دلق
هوش مصنوعی: او کسی است که مردم او را مظهر عظمت میدانند و من تاکنون شگفتیهای او را در زیر پوشش سادهاش به خوبی شناختهام.
دیدم او را من بعین خویشتنلاجرم چون بحر گشتم موج زن
هوش مصنوعی: من او را با چشمان خود دیدم و از آن پس مانند دریایی شدم که امواجش به حرکت درآمدهاند.
مرده‌ای بودم بعالم همچو توزنده گشتم از دم عیسی او
هوش مصنوعی: در گذشته مانند تو مرده و بیحیات بودم، اما با حضور و کلام عیسی زنده شدم.
هر که او زنده باو دان زنده شددر ره دین نبی فرخنده شد
هوش مصنوعی: هر کس که در زندگی خود به آموزههای دین پیامبر عمل کند، در راه دین به خوشبختی و شادابی دست مییابد.
رو تو او را بین و واصل شو در اوز آنکه غیر او نباشد راه رو
هوش مصنوعی: به او نگاه کن و در او غرق شو، زیرا جز او راهی برای رشد و پیشرفت وجود ندارد.
راه حق او راه خدا ای ناصبیروی او روی خدا ای خارجی
هوش مصنوعی: راه راست و حقیقت، مسیر خداوند است و افرادی که به دین نادرست گرایش دارند، نمیتوانند آن را درک کنند. کسی که در مسیر حق قرار دارد، در واقع در سایهی رحمت و هدایت الهی قرار دارد.
دست او خود دست حقّ دانم یقینگر نمیدانی برو قرآن ببین
هوش مصنوعی: من مطمئن هستم که دست او، دست خداست. اگر این را نمیدانی، به قرآن نگاه کن و حقیقت را ببین.
کفر نبود این سخن در پیش منفوق ایدیهم بخوان بی خویشتن
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که سخنی که به زبان میآورم، نشانهای از نادانی و کفر نیست. بلکه برعکس، من با آگاهی و بدون خودخواهی بیان میکنم.
خوانده‌ام من وصف او را در کلامگر نمیدانی تو علمت شد حرام
هوش مصنوعی: من توصیف او را در کلام خوانده‌ام، اگر تو نمیدانی، دانشت به نوعی ممنوع شده است.
علم ازو و عقل ازو دان ای پسرعالمان را من کنم از وی خبر
هوش مصنوعی: ای پسر، علم و عقل از اوست؛ من به عالمان خبر میدهم که از او بهرهمند شدهاند.
علم آن او و عالم آن اوجنّ و انس و جمله در فرمان او
هوش مصنوعی: دانش و علم از آن اوست و در تحت ارادهاش قرار دارد؛ حتی جنیان و انسانها و همه چیز در اختیار اوست.
رو بنقدش بین تو عقل کلّ و بختز آنکه نسیه پیش عشق انداخت رخت
هوش مصنوعی: این بیت به ما یادآوری میکند که در عشق و احساسات، گاهی اوقات عقل و خرد انسان نمیتواند همه چیز را درک کند. بخت و شانس هم در این مسائل دخیل است و ممکن است در برخی موارد، آنچه که در حال حاضر داریم (نسیه) از آنچه که در آینده به دست میآوریم (عشق) مهمتر نباشد. این تصویر به نوعی نشاندهنده تضاد میان عقل و دل در مواجهه با عشق است.
عشق و عقل و نسیه و نقدش ببینبعد از آن بر تخت انسانی نشین
هوش مصنوعی: عشق، عقل، بدهی و داراییات را به دقت بررسی کن، سپس میتوانی بر تخت انسانیت تکیه بزنی.
هست انسان منبع آب کمالاو ندارد در دو عالم خود زوال
هوش مصنوعی: انسان، منبعی از کمال است و هیچ چیز در این جهان و آن جهان نمیتواند سبب زوال او شود.
گر سخن گویم جهان برهم زنمترسم از منصور ناگه دم زنم
هوش مصنوعی: اگر صحبت کنم، ممکن است دنیا را زیر و رو کنم. اما میترسم که ناگهان به سراغ منصور بروم.
لیک شرع احمدم محکم بودخود طریق حیدرم همدم بود
هوش مصنوعی: اما دین پیامبر احمد استوار و محکم بود و راه و روش علی (ع) همواره با او همراه بود.
فکر سر آنکس کند کوراسراستخلعت دنیا مر او را در بر است
هوش مصنوعی: کسی که در فکر دنیا و ظواهر آن است، در واقع نابینا و کور است. او به خاطر مشغولیت به زرق و برق دنیوی، از حقیقت و اصل دور شده است.
از برای جاه سازد خانه‌هاخانهٔ مردم کند ویرانه‌ها
هوش مصنوعی: به خاطر مقام و موقعیت، خانهها را میسازد و خانههای مردم را خراب میکند.
این چنین کس هست مردود ازلز آنکه باشد فکر و درک او دغل
هوش مصنوعی: کسی که با افکار و درک نادرست خود، حقیقت را تحریف میکند، در نظر خداوند مردود و ناپسند است.
من ندارم فکر و ذکر این جهانمحو او باشم چو عشّاق ای جوان
هوش مصنوعی: من نمیخواهم درگیر مسائل این دنیا باشم، بلکه باید تمام حواسم را به او معطوف کنم، مانند عاشقانی که چنین هستند، ای جوان.
هرکه عاشق گشت او خود یار ماستدر معانی دیده و دیدار ماست
هوش مصنوعی: هر کسی که به عشق دچار شود، او خود اینجا در کنار ماست و در درک و ارتباط ما با یکدیگر نقش دارد.
هرکه عاشق گشت او مقبول شداز برای یار خود مقتول شد
هوش مصنوعی: هر کسی که عاشق شد، به خاطر عشقش به محبوبش مورد پذیرش قرار میگیرد و به نوعی جان خود را فدای او میکند.
صد هزاران جان فدادر راه اوجان فدا عطّار را در شاه او
هوش مصنوعی: بسیاری از انسانها جان خود را در راه او فدا میکنند، همانگونه که عطّار به خاطر شاه خود جانفشانی میکند.
بندهٔ خاص خدا بوذر بودکو درون آتش و آذر بود
هوش مصنوعی: بوذر، بندهای ویژه و مورد توجه خدا بود که در وسط آتش و شعلهها قرار داشت.
نور اوهمراه ابراهیم بودخود دل دشمن ازو در بیم بود
هوش مصنوعی: نور او، همراه ابراهیم بود و دل دشمن از او در ترس و نگرانی بود.
نور احمد باعلی واحد بودغیر نابینا مگر جاحد بود
هوش مصنوعی: نور احمد و علی یکی است، مگر اینکه کسی به شکل عمدی نخواهد آن را ببیند و انکار کند.
شک میاور نور ایشان را ببینورنه باشی همچو شیطان لعین
هوش مصنوعی: شک نکن و نور آنها را ببین، وگرنه مانند شیطان بدخواه خواهی شد.
بود ابراهیم چون از دوستانآتش آمد بهر آن شه بوستان
هوش مصنوعی: ابراهیم وقتی از دوستانش به سوی آتش رفت، به خاطر آن پادشاه باغستان بود.
سجدهٔ جمله ملایک بهر اوستچونکه آدم قطره‌ای از نهر اوست
هوش مصنوعی: تمامی فرشتگان در برابر او سجده میکنند، زیرا آدم تنها یک قطره از دریای وجود اوست.
نور یزدان علم رحمان بوتراباو نرفته در جهان هرگز بخواب
هوش مصنوعی: نور خداوند و علم رحمان، مانند روشنی همیشگی است که هیچگاه در این دنیا خواب نمیآید و همیشه بیدار و آگاه است.
دیگر آنکه حنطهٔ دنیای دوناو نخورده ای پسر برگو که چون
هوش مصنوعی: دیگر اینکه، فرزند، تو از دست رنج و زحمت دنیا چیزی نخوردهای. بگذار ببینم چه بر من میگذرد.
حق تعالی حکم کرد ای آدمیتو مخور گندم چو خواهی همدمی
هوش مصنوعی: خداوند فرمان داد ای انسان، زمانی که به دنبال یاری و همنشینی هستی، از گندم استفاده نکن.
گر خوری گندم ز من غافل شویدرجهان بیوفا جاهل شوی
هوش مصنوعی: اگر از گندم من بخوری، در دنیا نسبت به بیوفایی آن غافل میشوی و نادان میگردی.
شه بحکم حقّ نخورده حنطه‌ایاوست در معنی چو حیّ و زنده‌ای
هوش مصنوعی: پادشاه بر اساس حق و عدالت، هیچ جو الکی و بیموردی مصرف نمیکند. او در وجود خود، به مانند یک موجود زنده و فعال معنا و ارزش دارد.
رو تو بینش همچو حیّ در خویشتنزندگیّ تو باو شد در بدن
هوش مصنوعی: شما را میبینم که مانند موجود زنده‌ای در وجود خودت زندگی میکنی.
رو نمائی دل از ایمان اوستعلم ابراهیم و احمد زآن اوست
هوش مصنوعی: ظاهر دل به واسطه ایمان اوست و دانش ابراهیم و احمد نیز از او نشأت میگیرد.
انبیا و اولیا بر خوان اوجملهٔ کرّوبیان مهمان او
هوش مصنوعی: پیامبران و اولیای الهی همه شایسته و مهمان سفرهٔ رحمت و نعمت او هستند.
او بود روح روان و جان مااو بود چون لعل اندر کان ما
هوش مصنوعی: او مانند روح و جان ماست؛ مثل لعل و گوهر در دل کوه.
لعل کانی روح انسانی بودحبّ او خود آب حیوانی بود
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی عشق و محبت را با ذات انسانیت ارتباط میدهد. لعل، به عنوان نمادی از زیبایی و دلربایی، نشاندهنده روح انسانی است که در عشق به حقیقت و معشوق که همان آب حیات است، تبلور مییابد. به عبارت دیگر، وجود عشق و محبت به نوعی موجب حیات و زندهنگهداری روح انسان میشود.
هر که یک جو حبّ اودر جان ندیدهست ملعون و مکدّر چون یزید
هوش مصنوعی: هر کسی که ذرهای محبت او را در دل خود حس نکند، نفرین شده و بدبخت است، مانند یزید.
حال آن معلون شنیدی در جهانتا چه کرد اوبا امیرمؤمنان
هوش مصنوعی: خبر حال آن شخص بدخلق را شنیدی که در جهان چه مشکلاتی برای امیر مؤمنان ایجاد کرده است.
نقد حیدر را بظاهر کشت اوبا لعینان سوی دوزخ کرد رو
هوش مصنوعی: حیدر را در ظاهر به قتل رساند و او را با دشمنان به سمت جهنم فرستاد.
شد نبیّ و مرتضی بیزار از اوجملهٔ کرّوبیان بیمار از او
هوش مصنوعی: پیامبران و علی (علیهالسلام) از او (این شخص) بیزار و نگران هستند و حتی فرشتگان نیز به طعنه و ناراحتی به او نظر میکنند.
حال این کس در قیامت چون بوددوزخ و عقبی از او پر خون بود
هوش مصنوعی: حال این شخص در قیامت چگونه خواهد بود، در حالی که دوزخ و عاقبت او پر از درد و رنج است.
بعد از ایشان دوستان شه ببینتا چها کردند با مشتی لعین
هوش مصنوعی: پس از آنها، دوستان پادشاه را ببین تا ببینی با یک گروه خائن چه کار کردند.
خود مسیّب بود از خاصّان اوپور مالک بود همچون جان او
هوش مصنوعی: شخصی به نام مسیّب از نزدیکان او بود و پسر مالک همچون جانش به او نزدیک بود.
همرهش مختار نقد بوعبیداو گرفته جان ملعونان بصید
هوش مصنوعی: همراه مختار، بوعبید، جان لباسی ملعونان را در شکار گرفته است.
خون نقد مرتضی از دشمنانپس طلب کردند جمعی مؤمنان
هوش مصنوعی: گروهی از مؤمنان از دشمنان خواستند که خون امام علی (ع) را به طور آشکار از آنها طلب کنند.
تیغها بر فرق دشمن رانده‌اندکفر را در قوم مروان مانده‌اند
هوش مصنوعی: تیغها بر سر دشمن فرود آمده است و کفر در میان قوم مروان باقی مانده است.
عاقبت بو مسلم صاحب تبرخارجی راکرد او زیر و زبر
هوش مصنوعی: در نهایت، شخصی به نام مسلم که تبر به دست داشت، دشمن را به زیر و زبر کرد و شکست داد.
کرد او جان را فدا در راه حقاحمد بر محبش بد هم سبق
هوش مصنوعی: او جان خود را برای حق و در راه محبت احمد فدای دوستش کرد.
این مهان خود تیغ بهر حق زدندکوس سلطانی خود مطلق زدند
هوش مصنوعی: این مهمانان با شجاعت برای حق شمشیر به دست گرفتند و حقانیت سلطنت خود را به طور کامل بیان کردند.
این محبان نبی و حیدرنددر طریق شرع احمد انورند
هوش مصنوعی: این گروه عاشقان پیامبر و علی هستند و در راه دین احمد قرار دارند.
روح ما با یاد ایشان هست شادرحمت حق بر روان جمله باد
هوش مصنوعی: روح ما در سایه یاد آنها شاد و سرزنده است. رحمت خداوند بر همه ارواح ناز باشد.
خود همه نسل بنی امیّه رامنقطع کردند و رستند از بلا
هوش مصنوعی: نسل بنی امیه را قطع کردند و از مشکلات و سختیها رهایی یافتند.
هیفده تن خود خلافت کرده‌اندجمله دلها را جراحت کرده‌اند
هوش مصنوعی: هیفده نفر به مقام خلافت دست پیدا کرده‌اند و به این ترتیب، دلهای مردم را آزرده و آسیب زدهاند.
از پی دنیا ز دین بگذشته‌انداز طریق احمدی برگشته‌اند
هوش مصنوعی: افرادی که به دنبال دنیا هستند، از دین خود فاصله گرفتهاند و از راه پیامبر احمد (ص) دور شدهاند.
قصد فرزندان احمد داشتندتیغ را بر فرقشان بگماشتند
هوش مصنوعی: آنها تصمیم داشتند بر سر فرزندان احمد شمشیر بکشند و به این کار اقدام کردند.
جملگی را تو ز دین بیرون شمارتا نگردی در جهنم استوار
هوش مصنوعی: همه افراد را از دین جدا کن تا خودت در جهنم گرفتار نشویی.
بعد از ایشان خود بنی عباس شدحاکم ودین نبی را پاس شد
هوش مصنوعی: پس از آنها، بنیعباس حاکم شد و دین پیامبر حفظ گردید.
خانهٔ در شرع احمد ساختندچار در خود اندر او پرداختند
هوش مصنوعی: در شرع پیامبر احمد، خانهای ساختهاند و در چهار طرف آن را درهایی قرار دادهاند.
چار مذهب ناگهان برساختنددین و مذهب را برون انداختند
هوش مصنوعی: ناگهان چهار مذهب جدید به وجود آمد و دین و مذهب قدیمی را کنار گذاشتند.
بوحنیفه گفت کین دین مهمل استپیش من دین نبی خود مجمل است
هوش مصنوعی: امام ابوحنیفه بیان کرده که دین نبی برای او واضح و روشن است و او به دین دیگری اعتقادی ندارد. به زعم او، سایر دینها ناقص و بیمحتوا به نظر میرسند.
من دهم احیای دین مصطفیزآنکه علم دین ندارد خود فنا
هوش مصنوعی: من میگویم که وظیفه من احیای دین پیامبر اسلام مصطفی است، چرا که خودم بدون علم دین، به نوعی در مسیر نابودی قرار دارم.
شافعی گفتا که قول من حق استپیش من قول نبی خود مطلق است
هوش مصنوعی: شافعی بیان میکند که نظر او معتبر و درست است و از سوی دیگر، سخن پیامبر (ص) برای او از هر نظر و بدون قید و شرط اهمیت دارد.
احمد حنبل بگفتا قول منبهتر است از قول دیگر در سخن
هوش مصنوعی: احمد حنبل گفت که نظرات من از دیگران معتبرتر و قابل قبولتر است.
قول من چون قول پاکان روشن استاین زبانی دان که بیرون از تن است
هوش مصنوعی: قول من مانند قول افراد نیکو و پاک است که روشن و واضح است؛ این کلامی است که خارج از وجود مادی من بیان میشود.
گفت مالک من بعلم شرع گویبرده‌ام هستم امام راستگوی
هوش مصنوعی: مالک میگوید که من از علم و دانش دینی بهرهمندم و در امور شرعی حقایق را به درستی بیان میکنم.
من بشرع مصطفی بشتافتمهمچو عیسی در رهش خریافتم
هوش مصنوعی: من به راه پیامبر اسلام با شتاب رفتم، مانند عیسی که در مسیر خود، بر دوش خویش بار سنگینی را برداشته است.
دین احمد چار کرسی ساختنددین و مذهب را در او پرداختند
هوش مصنوعی: دین پیامبر احمد چهار پایه و اساس بنا گذاشتند و اصول و قواعد مذهب را در آن پایهها شکل دادند.
جعفر صادق شد او کرسی نشینزآنکه داند علم حق را او یقین
هوش مصنوعی: جعفر صادق به مقام و جایگاهی رسید چون به حقیقت علم و دانش آگاهی دارد.
جعفر صادق بکرسی برنشستزآنکه حق بر او در شرعش نبست
هوش مصنوعی: جعفر صادق در مقام خودش قرار گرفت، زیرا به حقیقت و اصول شرعیت خود پایبند بود.
شرع احمدبین که صادق دیده استچار مذهب اندر او گردیده است
هوش مصنوعی: دین پیامبر اسلام، احمد، به گونهای راستین و صحیح شناخته شده است و در این دین چهار مذهب مختلف گرد هم آمدهاند.
چارمذهب دان در او خود تو بیکتا نیفتی اندر این معنی بشک
هوش مصنوعی: در اینجا به فردی توصیه میشود که در مورد چهار مذهب و دیدگاههای مختلف دقت کند و به خودآگاهی برسد تا در درک معانی عمیقتر دچار اشتباه یا سردرگمی نشود. اهمیت توجه به این مسائل و آگاهی از آنها مورد تاکید قرار میگیرد.
کرد جعفر عاشقان را راه بیندر طریقت راه عاشق را گزین
هوش مصنوعی: جعفر، عاشقان را در مسیر عشق هدایت کرد و به آنها یاد داد که در جاده عشق، کدام راه را انتخاب کنند.
علم عاشق جملهٔ عالم گرفترفت ودین عیسی مریم گرفت
هوش مصنوعی: دانش به حقیقت تمام علوم و معارف را از آن خود کرد و در نتیجه، دین عیسی، پسر مریم، را نیز دریافت و به دست آورد.
دانکه دینت را بقلب اندوده‌اندقلب و ذکرت را بسی آلوده‌اند
هوش مصنوعی: بدان که ایمان و دین تو را با محبت رنگین کرده‌اند و یاد تو را بسیار آلوده و غبارآلود ساختهاند.
دین قلابی نیاید هیچ کاررو ز روی انبیا تو شرم دار
هوش مصنوعی: دینی که نادرست و ساختگی باشد، هیچ تأثیری در کارها ندارد و باید از پیامبران خجالت کشید.
دین احمد دین پاکان خداستخود بدین دیگران کفر و بلاست
هوش مصنوعی: دین پیامبر احمد، دین افرادی است که پاک و درستکارند و هر کسی به غیر از این دین، به نوعی کافر و در معرض مشکلات و بلاها قرار دارد.
ای تو هرجائی شده در دین خودمکر و حیله کردهٔ تلقین خود
هوش مصنوعی: تو که در هر جا هستی، در دین خود با نیرنگ و فریب مشغول آموزش و تلقین هستی.
رو تو شرع مصطفی را یک نگرورنه ایمان تو دارد صد خطر
هوش مصنوعی: بر تو واجب است که به قوانین و احکام پیامبر توجه کنی، وگرنه ایمان تو با خطرات زیادی مواجه خواهد شد.
هر که او را دیده‌ای احول بودکار او در دین حق مهمل بود
هوش مصنوعی: هر کسی را که دیده‌ای، او به گونهای نابینا و غافل از حقایق دین است و اعمالش در این زمینه بیمعنا و بیتوجهی است.
هرکه چون عطّار با ایمان بودرهنمای او شه مردان بود
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند عطّار ایمان و اعتقاد داشته باشد، راهنمای او شخصی بزرگ و مردانه است.
رو تو شه را در وجود خویش بینتا شود همچون سلیمانت نگین
هوش مصنوعی: وجود خود را طوری پرورش بده که همچون سلیمان، درخشش و ارزش ویژهای پیدا کند.
خاتم ملک سلیمان دین تستعلم شاه لو کشف تلقین تست
هوش مصنوعی: خاتم سلیمان که نشانهای از قدرت و حکمت است، به دین تو اشاره دارد و دانش تو نشاندهندهی مقام والای تو در علم و معرفت است.
دین من حبّ نبیّ المرسلینمذهب من مذهب صادق ببین
هوش مصنوعی: محور زندگی من، عشق به پیامبر است و روش من، پیروی از صدق و حقیقت است.
غیر این مذهب دگر هاهست هیچصاحب فتوای ما خود هست گیج
هوش مصنوعی: هیچ دیدگاهی غیر از این مذهب وجود ندارد و ما خود در این مباحث دچار سردرگمی شدهایم.
صاحب فتویّ تو خود هیچ بودزآنکه او چون ریسما پرپیچ بود
هوش مصنوعی: کسی که فتوا میدهد، خود چیزی ندارد، زیرا او مانند رشتهای است که پیچیده و سردرگم شده است.
پیچ و تاب آمد همه این دین اوزآنکه شد علم صور آئین او
هوش مصنوعی: این دین به دلیل شکل و ظاهری که به خود گرفته است، دچار پیچیدگی و تغییر شده است.
تو زخود بگذر که تا یکتا شویدر معانیّ خدا بینا شوی
هوش مصنوعی: از خودگذشتگی کن تا به یکتایی برسی و در معنای خدا بینا و آگاه شوی.
هرکه بینا شد بمعنی نور شدگاه مست یار و گه مخمور شد
هوش مصنوعی: هر کسی که بینا میشود، مانند نوری میدرخشد؛ گاهی به خاطر وجود محبوبش سرمست و شاداب است و گاهی به خاطر عشق و شور، دچار حالتی از خمار میشود.
هرکه بینا شد خدا را دید اوسورهٔ طاها ز حق بشنید او
هوش مصنوعی: هر کسی که دیدش باز شود و حقیقت را بشناسد، به دیدن خدا نائل میشود و از آیات حق، همچون سورهٔ طاها، آگاهی پیدا میکند.
سورهٔ طاها به اسرا جمع کنرو کلام ایزدی را سمع کن
هوش مصنوعی: ای ستمکار، سورهٔ طاها را در کنار هم جمع کن و به کلام خداوند گوش بسپار.
هست دریاها ز علمش موج زنتو نداری قطره‌ای در بحر تن
هوش مصنوعی: علم و دانش او مانند دریا است، اما تو حتی یک قطره از این دریا را هم در وجود خود نداری.
چونکه ازدریا تو دوری کرده‌ایخویش را در دین چو موری کرده‌ای
هوش مصنوعی: اگر از دریا دور شدهای، خود را در مسیر دین مانند موری کوچک محدود کرده‌ای.
مور تشنه لنگ و لوک و رانده‌ایاز لب دریای وحدت مانده‌ای
هوش مصنوعی: مور به معنای آفتابگردان و در اینجا نماد انسانی کوچک و ضعیف است که تشنه و محتاج است. او در حالی که به دنبال آب و زندگی است، به نحوی در میان متعلقات و ظواهر دنیا گرفتار شده و از اصل حقیقت و وحدت الهی دور افتاده است. او به جایی رسیده که از دریای بیکران و وحدت الهی دور است و نمیتواند به خود دسترسی پیدا کند. به نوعی، این وضعیت نشاندهنده احساس ناکامی و فاصله از حقیقتی عمیقتر است.
خشک گردد خود ز بی آبی درخترو وجودت سبز گردان همچو بخت
هوش مصنوعی: اگر درخت به خاطر کمبود آب خشک شود، تو نیز باید وجود خود را سیراب کنی و مانند بخت خوب و سبز بمانی.
بخت من سبز و سعادتمند شدزآنکه اسرار ولیّ‌اش بند شد
هوش مصنوعی: خوشبختی من از آن لحظه آغاز شد که به راز و نعمتهای ولی خدا دست پیدا کردم.
گر همی خواهی که باشی زنده نامرو طلب از آب کوثر یک دوجام
هوش مصنوعی: اگر میخواهی نامت همواره زنده بماند، از آب کوثر دو جام طلب کن.
تاشوی چون خضر زنده درجهانتو بمانی در معانی جاودان
هوش مصنوعی: به گونهای زندگی کن که همچون خضر، شخصیت جاودانهای در دنیا باقی بمانی و به معانی عمیق و پایدار دست یابی.
دنیی وعقبیت در فرمان شودذات پاکت رحمت رحمان شود
هوش مصنوعی: دنیا و آخرت تحت تسلط تو قرار میگیرند و ذات پاک تو رحمت و بخشش میشود.
همنشین روح باشی در ظهورهمنشین حور باشی در حضور
هوش مصنوعی: اگر در کنار روح و معنویت باشی، در حقیقت به مقام والایی میرسی و اگر در فضای باطن خود را پرورش دهی، در جلوهگاههای زیبایی و لذتهای واقعی قرار میگیری.
قطرهٔ تو لاف دریائی زندروح پاکت دم ز دنیائی زند
هوش مصنوعی: قطره‌ای که از تو بهوجود میآید، به خود می بالد که چقدر بزرگ و عظیم است، اما در حقیقت، از روح پاک تو صحبت میکند که از دنیا و امور آن فاصله دارد.
قطره چون با بحر شد پاک آید اوبلکه از افلاک چالاک آید او
هوش مصنوعی: وقتی قطره به دریا ملحق میشود، پاک و زلال میگردد و همچنان که از آسمان به زمین فرود میآید، به طور قوی و پرتوان به زندگی ادامه میدهد.
قطرهٔ پاکان بپاکان شد قرینثبت این در مظهرم باشد یقین
هوش مصنوعی: قطره‌ای از انسانهای پاک به پاکان پیوسته و این نوشته در وجود من به صورت قطعی وجود دارد.
جوهر و مظهر تو پیر خویش دانتا ببینی نور غیبی را عیان
هوش مصنوعی: به خودت باور داشته باش و به ذات واقعیات توجه کن تا بتوانی روشناییهای پنهان را به وضوح ببینی.
صد هزاران عارف صاحب کمالخود ورا خوانند اندر وقت حال
هوش مصنوعی: در زمان حال، صدها هزار عارف با کمالات خود او را میشناسند و به او احترام میگذارند.
میل ناحق کرده‌ای ای مدّعیدر همه دینها شدستی خارجی
هوش مصنوعی: ای ادعاگر، تو با خواستههای نادرست خود باعث شدهای که در تمام دینها از دایره حق خارج شوی.
دین به اسلام نبی باشد درستغیر عشق او ز جان ما نرست
هوش مصنوعی: دین واقعی در اسلام پیامبر نهفته است و هر چیزی غیر از عشق او از عمق وجود ما دور است.
عشق او سوز دل عشّاق شدبر همه خلق جهان رزّاق شد
هوش مصنوعی: عشق او باعث شد که دل عاشقان بسوزد و همچنین در این عشق، روزی و نعمت به همه مردم جهان عطا گردید.
من که از رزقش چشیدم ذرّه‌ایاز وجود من برآمد نعره‌ای
هوش مصنوعی: من از روزی که به من داده، کمترین ذرهای از وجودم به صدا درآمده و فریاد زدهاست.
نعرهٔ من بین در این مظهر تماماز دل دریا برآمد جام جام
هوش مصنوعی: صدای بلندی که من در این مکان میزنم، از عمق دریا سر برآورده و در واقع بیانگر تمامی احساسات و درونم است.
از دل مظهر هزاران چشمه خاستچشمه‌ای ازوی هزاران بحرهاست
هوش مصنوعی: از دل، نشانه و منبع هزاران چشمه به وجود آمده است، و چشمهای که از آن میجوشد، منبعی از هزاران دریا و اقیانوس است.
هرکه مظهر را بداند سرور استرفعتش از مردمان بالاتر است
هوش مصنوعی: هر کسی که به حقیقت و اصول عمیق زندگی آگاه باشد، مقام و منزلت او از دیگران بالاتر است.
میل بالا هرکه دارد مرد ماستجنّت فردوس او را زیر پاست
هوش مصنوعی: هر کسی که آرزوی رسیدن به مقام و جایگاه بالایی را دارد، در واقع مرد ماست و به بهشت فردوس دسترسی خواهد داشت.
میل بالا بهتر از پستی بودعاشقی خود رستن از هستی بود
هوش مصنوعی: علاقه و تمایل به ارتقاء و پیشرفت، دارای ارزشی بیشتر از زندگی در سراشیبی و تنزل است. عشق واقعی به انسان کمک میکند تا از خود و محدودیتهایش فراتر برود و به سمت آزادی و رشد حرکت کند.
بین که عیسی میل بالا کرده استاو چگونه بر فلک جا کرده است
هوش مصنوعی: نگاهی بینداز که عیسی چطور به عرشاعلا رفته و جایگاهش بر فراز آسمان چگونه است.
همّت پستت کند پست ای پسرهمّت عالیت سازد همچو زر
هوش مصنوعی: اگر همت و آرزوهای تو پایین و نازل باشد، تو را به درجات پستی میکشاند. اما اگر همت والایی داشته باشی، آن همت میتواند تو را به مقامهای بلندی برساند، مانند طلا که با ارزش است.
رو تو چون شهباز پروازی بکنرو تو با معشوق خود نازی بکن
هوش مصنوعی: تو همچون شاهباز آزاد و رها پرواز کن و با معشوق خود با محبت و ناز و کرشمه رفتار کن.
تا بکی همچون کشف بینی تو تخمعاقبت پوسیده گردی همچو تخم
هوش مصنوعی: چرا همچنان منتظر میمانی تا سرنوشتت را از دست بدهی و مثل تخم فاسد شویم؟
تا بکی همچون کشف در تخم خویشمحو باشی و نیابی کام خویش
هوش مصنوعی: چقدر باید در خودت بمانی و از زندگی واقعی دور باشی و نتوانی به خواستههایت برسی؟
مال دنیا هست تخم و تو کشفچشم داری تو بر او بهر خلف
هوش مصنوعی: داراییهای دنیوی همچون دانهای هستند و تو با دیدگاه و درک خود بر این مال دنیا تسلط داری، به این خاطر که میدانی چه چیزی در پس آن نهفته است.
تو کشف باشی و دنیا تخم تووز دو عالم روی آورده باو
هوش مصنوعی: تو خود حقیقتی و چهرهی واقعی دنیا در وجود توست و تمام عالم به سوی تو آمدهاند.
تو گذر از تخم و از خود نیز همتا نماند در وجودت رنج و غم
هوش مصنوعی: تو باید از مراحل مختلف زندگی بگذری و از خودت هم عبور کنی تا دیگر رنج و غمی در وجودت باقی نماند.
گشت شه باز آنکه او شهباز شدسوی اصل خویشتن او باز شد
هوش مصنوعی: پادشاه به سوی اصل و ریشهی خود بازگشت و به همان حالت باعزت و شکوهمند خود دست یافت.