بخش ۱ - المقالة الرابعه
هوش مصنوعی: در این شعر، سالکی سرگردان به ملاقات عزراییل می‌رود و اشتیاق خود را برای دیدار او ابراز می‌کند. او از عزراییل می‌خواهد تا جانش را بگیرد و به او می‌گوید که زندگی بدون جانان معنا ندارد. عزراییل در پاسخ می‌گوید که از درد و رنج انسان‌ها آگاه است و نمی‌تواند از سرنوشت خود فرار کند. او توضیح می‌دهد که مرگ برای همه انسان‌ها، چه خوب و چه بد، اجتناب‌ناپذیر است و در نهایت آرامش در مرگ نهفته است. در ادامه، پیر دانا به سالک می‌گوید که مرگ اندیشه‌ای است که به همه می‌رسد و زندگی واقعی در راه خدا و برای جانان است. در نهایت، شعر به فراخوانی برای پذیرش مرگ و حرکت به سوی الهی بودن می‌انجامد.
سالک سرکش سر گردن کشانپیش عزرائیل آمد جان فشان
هوش مصنوعی: در اینجا داستانی دربارهٔ کسی است که با شجاعت و جسارت به سمت مرگ می‌رود. او با نگاهی بالا و سر به جلو، به عزرائیل، فرشتهٔ مرگ، نزدیک میشود و جانش را فدای هدف یا اعتقادی می‌کند. این تصویر نشاندهندهٔ مبارزه با سرنوشتی است که همه انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، و بیانگر قدرت و ارادهٔ او در مواجهه با مرگ است.
گفت ای جان تشنهٔ دیدار تونفس گو سر میزن اندر کار تو
هوش مصنوعی: ای جان که برای دیدار تو تشنهام، بگو نفسام را در کار تو به خدمت بگیرم.
طاقت هجران نداری اینت خوشجان بجانان میسپاری اینت خوش
هوش مصنوعی: تحمل دوری را نداری و این موضوع را به جانان خود میگویی که تو را به حال خود بگذارد.
فالق الاصباح فی الاشباح توباسط الید قابض الارواح تو
هوش مصنوعی: تو ای که صبح را از میان شبها بیرون میآوری و روشنی را در تاریکی میگستری، تویی که دستت را باز کردهای و جانها را در اختیار داری.
اول نام تو از نام عزیزیافته عزت چه خواهد بود نیز
هوش مصنوعی: در ابتدا، نام تو موجب پیدا شدن ارزش و احترام شده است؛ پس این احترام چه چیزی خواهد بود؟
چون جمالت ذرهٔ دید آفتابگشت سرگردان نمیآورد تاب
هوش مصنوعی: زمانی که زیبایی تو به شعاع نور خورشید تبدیل شد، بیتاب و سرگردان میشود و نمی‌تواند تاب بیاورد.
خلق عالم چون ببینند آن جمالجان برافشانند جمله کرده حال
هوش مصنوعی: وقتی مردم زیبایی و جاذبههایی را ببینند که به روح و جان آنها انگیزه می‌دهد، همه حال و وضعیت خود را رها کرده و به شوق میافتند.
هرکه رویت دید جان افشاند و رفتدامن از هر دو جهان افشاند و رفت
هوش مصنوعی: هر کسی که روی تو را ببیند، جانش را فدای تو می‌کند و از این دو جهان دل می‌کند و می‌رود.
خلق گوید مرد زو گم شد نشانزنده است او بر تو کرده جان فشان
هوش مصنوعی: مردمی میگویند که نشانی از او نیست و گم شده، اما او هنوز زنده است و جانش را برای تو فدای کرده است.
میسزد گر جان بر افشانیش توتا بجانان زنده گردانیش تو
هوش مصنوعی: اگر جان خود را فدای او کنی، ارزش دارد که او را زنده و شاداب کنی.
زندگی کردن بجان زیبنده نیستجز بجانان زنده بودن زنده نیست
هوش مصنوعی: زندگی کردن برای افرادی که جانشان زیبا نیست، شایسته نیست؛ زیرا فقط کسانی که جانشان زنده و پرشور است، واقعاً زندگی میکنند.
چون بدست تست جان را زندگیمانده ام دل مرده در افکندگی
هوش مصنوعی: به خاطر تو، جانم زنده است و من هنوز زندهام، اما دلم در غم و اندوه فرورفته است.
جان بگیر و زنده دل گردان مرازانکه بی جانان نباید جان مرا
هوش مصنوعی: مرا زنده کن و روح تازهای به من ببخش، چون بیجانان شایسته ندارند که جانم را بگیرند.
تا که عزرائیل این پاسخ شنیدراست گفتی روی عزرائیل دید
هوش مصنوعی: پس از اینکه عزرائیل این حرف را شنید، به درستی گفتی و ناگهان عزرائیل را ملاقات کردی.
گفت اگر از درد من آگاهئیاین چنین چیزی ز من کی خواهئی
هوش مصنوعی: اگر از درد و رنج من باخبری، پس چرا از من چنین خواستهای داری؟
صد هزاران قرن شد تا روز و شبجان یک یک میستانم در تعب
هوش مصنوعی: قرنها گذشته و من شب و روز به تلاش و کوشش ادامه دادهام، در حالی که هر لحظه از زندگیام در خواب و تعب میگذرد.
من بهر جانی که بستانم ز تنمی بریزم خون جان خویشتن
هوش مصنوعی: من برای اینکه جان کسی را بگیرم، از وجود خودم خون میریزم و به نوعی جان خودم را فدای او میکنم.
دم بدم از بسکه جان برداشتمدل بکلی از جهان برداشتم
هوش مصنوعی: هر لحظه به خاطر اینکه جانم گرفته میشود، کاملاً از دنیا دل کندم و جدا شدم.
با که کردند آنچه با من کرده اندصد جهان خونم بگردن کرده اند
هوش مصنوعی: با چه کسی آنچه را با من کردهاند، کردند؟ من که به خاطر آن صد بار خونم بر گردن آنهاست.
گر بگویم خوف خود از صد یکیذره ذره گردی اینجا بیشکی
هوش مصنوعی: اگر بگویم که از ترس خود در اینجا محو میشوم، این فقط حسی جزئی و ناچیز است.
چون نمیآیم ز خوف خود بسرکی توان کردن طلب چیزی دگر
هوش مصنوعی: چون از ترس خود نمیآیم، چگونه میتوانم خواستهای دیگر داشته باشم؟
تو برو کز خوف کار آگه نهٔدر عزا بنشین که مرد ره نهٔ
هوش مصنوعی: برو و در خانهات بمان، چون از کارهای مردم آگاه هستی و میدانی که در این مصیبتها چه خبر است.
سالک آمد پیش پیر کاردانداد شرح حال با بسیار دان
هوش مصنوعی: سفرکننده به نزد استاد با تجربهاش رفت و داستان زندگیاش را با جزئیات بسیار نقل کرد.
پیر گفتش هست عزرائیل پاکراه قهر و معدن مرگ و هلاک
هوش مصنوعی: پیر به او گفت که عزرائیل، فرشته مرگ، به طور خالص و نیکو در مسیر خود قدم میگذارد و منبع اصلی مرگ و نابودی است.
مرگ نه احمق نه بخرد را گذاشتنه یکی نیک و یکی بد را گذاشت
هوش مصنوعی: مرگ هیچکس را به خاطر عقل یا جهلش در نظر نمیگیرد و به تفکیک خوب و بد در انسان‌ها توجهی ندارد.
گر تو زین قومی و گر زان دیگریهمچو ایشان بگذری تا بنگری
هوش مصنوعی: اگر تو از این گروه باشی یا از گروه دیگری، تا زمانی که مانند آنها عبور نکنی، نمیتوانی ببینی.
هرکه مرد و گشت زیر خاک پستهر کسش گوید بیاسود و برست
هوش مصنوعی: هر کسی که به زیر خاک رفت و جان باخت، دیگران میگویند که او راحت شده و آرام یافته است.
مرگ را زرین نهنبن مینهندمردنت آسایش تن مینهند
هوش مصنوعی: مرگ را مانند یک گنج به ما مینمایانند و از سوی دیگر، مرگ تو را آرامش جسم میبخشد.
الحقت دنیا چه پر برگ اوفتادکاولین آسایشش مرگ اوفتاد
هوش مصنوعی: دنیا به قدری فریبنده و پر زرق و برق است که در ابتدا به نظر می‌رسد آسایش را به ارمغان میآورد، اما در نهایت تنها نتیجهاش مرگ و از دست دادن حیات است.
چون ترا زرین نهنبن هست مرگدیگ را سر برگرفتن نیست برگ
هوش مصنوعی: وقتی که تو همچون نهنگ زرین میدرخشی، دیگر نیازی نیست که مرگ بر تو سایه افکند.
خیز تا گامی بگردون بر نهیمپس سر این دیگ پرخون برنهیم
هوش مصنوعی: بیا که دست به کار شویم و اقدام کنیم، سپس بر مشکلات و سختیهای زندگی غلبه خواهیم کرد.