بخش ۵ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: این متن بیانگر حکمت و نکاتی از زندگی است. گویا گوینده به یک بیگانه (شخص ناشناس) می‌گوید که اگر می‌خواهی به حقیقت و روشنایی برسیدی، باید از فکر و دلمشغولی‌های بیهوده و ظاهری خود دور شوی. او به وضعیت ظاهری دنیا اشاره می‌کند که در آن انسان‌ها به دنبال گنج و کامیابی هستند، در حالی که واقعیت درونی و شناخت خداوند مهم‌تر است.
تاکید بر این است که انسان باید به فراگرفتن و عمل کردن بپردازد و تنها به سخن‌سرایی و آرزوی آینده بسنده نکند. در نهایت، اشاره می‌شود که آدم به عنوان مظهر انسانیت و نور، کلید شناخت خداوند و دسترسی به دو جهان (مادی و معنوی) محسوب می‌شود.
کاملی گفته‌ست آن بیگانه راکاخر ای خر چند روبی خانه را
هوش مصنوعی: کسی به آن بیگانه می‌گوید که تو چقدر برای خودت زحمت میکشی، در حالی که در نهایت هیچ دستاوردی نخواهی داشت و مثل یک الاغ فقط به تحمل بار میپردازی.
چند داری روی خانه پاک توخانه چاهی کن برافکن خاک تو
هوش مصنوعی: چند بار باید مراقب باشی که خانهات را تمیز نگهداری؟ اگر کاری نکنی، سرانجام کثیفی و مشکلات به سراغت خواهند آمد.
تا چو خاک تیره برگیری ز راهچشمهٔ روشن برون جوشد ز چاه
هوش مصنوعی: زمانی که به مانند خاک تیره از راهی که باید بروی، کنار بروی، آنگاه آب زلالی از چاه به بیرون میجوشد.
آب نزدیکست چندینی متابچون فرو بردی دو گز خاک اینت آب
هوش مصنوعی: آب در اینجا به شما نزدیک است، اما بیهوده به دنبال آن نروید. چون اگر دو قدم به زمین فرو بروید، آب از دستتان خواهد رفت.
کار باید کرد مرد کار نیستورنه تا آب از تو ره بسیار نیست
هوش مصنوعی: انجام کار ضروری است و فقط صحبت کردن کافی نیست، زیرا اگر اقدام نکنیم، زمان و فرصتهای زیادی را از دست خواهیم داد.
ای دریغا روبهی شد شیر توتشنه میمیری ودریا زیر تو
هوش مصنوعی: ای کاش، دیگر شیر تو که تشنه است به روباهی تبدیل شده است و تو در این دریا غرق خواهی شد.
تشنه ازدریا جدائی میکنیبر سر گنجی گدائی میکنی
هوش مصنوعی: تو که از دریا تشنه جدا میمانی، چرا برای گنجی که در دست داری، خود را به گدایی میزنی؟
ای عجب چندان ملک در دردورنجبر سر گنجند و میجویند گنج
هوش مصنوعی: عجب است که این همه پادشاهان در دنیا چقدر دچار درد و رنج میشوند، اما همچنان در تلاشاند تا گنج و ثروت بیشتری به دست بیاورند.
تا نیامد جان آدم آشکارره ندانستند سوی کردگار
هوش مصنوعی: قبل از آنکه جان انسان نمایان شود، راه رسیدن به پروردگار را نمیشناختند.
ره پدید آمد چو آدم شد پدیدزو کلید هر دو عالم شد پدید
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به وجود آمد، راهی برای شناخت و درک عالم به وجود آمد و به این ترتیب، درهای هر دو جهان، یعنی عالم مادی و معنوی، نیز باز شد.
آنچه حمله عرش میپنداشتندتا بتوفیق خدا برداشتند
هوش مصنوعی: آنچه که به نظر میرسید به عظمت و قدرت الهی مرتبط است، با کمک و اراده خداوند برطرف شد.
آن دل پر نور آدم بود و بسزانکه آدم هر دو عالم بود و بس
هوش مصنوعی: دل آدم مملو از نور و روشنایی است، زیرا او سرچشمهای از وجود هر دو جهان است.