بخش ۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: داستان درباره دزدی است که به دلیل مهارت و تبحر خود در دزدی، توجه خلیفه را جلب می‌کند. این مرد دزد در کار خود بسیار موفق و کامل به نظر می‌رسد، اما نتیجه‌ی کارش به فساد و نابکاری منتهی می‌شود. شبلی، عارفی که از این موضوع مطلع می‌شود، با دیدن وضعیت او و چوب‌دار شدنش متاثر می‌شود. او به نوعی احترام و بی‌احترامی به دزدی دارد که در کار خود به تمام معنا مهارت دارد، هرچند این کار بد و ناپسند است.
شبلی در نهایت متوجه می‌شود که باید از او درس بگیرد: اینکه در هر حرفه و هنری، باید تمام و کمال بود، حتی اگر آن عمل بد باشد. او در این شرایط به روشنی می‌گوید که هر کس باید در کار خود، چه خوب و چه بد، به کمال برسد.
بود دزدی، دزدیِ بسیار کردتا خلیفه ش عاقبت بردار کرد
هوش مصنوعی: روزی دزدی وجود داشت که خیلی دزدی کرد، تا اینکه در نهایت خلیفه تصمیم گرفت او را مجازات کند.
میگذشت آنجایگه شبلی مگرچشم افتادش بران زیر و زبر
هوش مصنوعی: شبلی در حین عبور از جایی، به طور ناخواسته چشمانش به چیزی نامرتب و بینظم افتاد.
اشک بر رویش ز کار او دویدنعرهٔ زد پیش دار او دوید
هوش مصنوعی: اشک به خاطر رفتار او بر چهرهاش سرازیر شد و فریاد زد و به سمت او دوید.
بوسهٔ بر پای او داد و برفتپیش او دستار بنهاد و برفت
هوش مصنوعی: او با احترام بر پای او بوسهای نهاد و سپس به جلو رفت و دستار خود را بر روی او گذاشت و بعد حرکت کرد.
سر این پرسید از وی سایلیگفت بودست او بدزدی کاملی
هوش مصنوعی: شخصی از او پرسید که آیا او با فردی کامل آشناست، و او در پاسخ گفت که چنین کسی را دیده است که در دزدی مهارت دارد.
از کمال او دزدی بسیار کردتا که جان را در سر این کار کرد
هوش مصنوعی: او به قدری از ویژگیهای عالی و برجسته خداوند بهرهمند شد که تمام وجودش را وقف این موضوع کرد و جانش را در این راه فدا نمود.
هرکه او در کار خود باشد تمامجان خود در کار بازدوالسلام
هوش مصنوعی: هرکس که در کار خود جدی و کوشا باشد، تمام وجودش را در آن کار میگذارد و سلامتی و آرامش را نیز به دست میآورد.
گرچه دزدی جاهل و غافل بدستلیک اندر کار خود کامل بدست
هوش مصنوعی: هرچند دزد ناآگاه و بیخبر است، اما در کار خود کاملاً مهارت دارد.
چون تمام افتاد او در کار خویشزان نهادم پیش اودستار خویش
هوش مصنوعی: وقتی او تمام کارهایش را انجام داد، من دست به کار شدم و پیش او رفتم.
چون بدیدم دار چوبین جای اوبوسه زان دادم خوشی بر پای او
هوش مصنوعی: وقتی دیدم که جای او به دار چوبی تبدیل شده است، با شوق و خوشحالی بر آن بوسه زدم.
او بکار خویش مرد خویش بودنه چو من نامرد درد خویش بود
هوش مصنوعی: او در کارش مردانه عمل می‌کند و به کار خود متعهد است، اما من مثل او نیستم و در برابر چالشها ضعیف و ناتوانی حس میکنم.
او بمردی بود پشت لشگرینه چو من آمد مخنث گوهری
هوش مصنوعی: او مردی بود از نسل قهرمانان، اما من همچون او نیستم؛ من مانند او ناتوان و بیارزش هستم.
جان او او را جوی ارزیده بودنه چو من برجان خود لرزیده بود
هوش مصنوعی: جان او به خاطر ارزشش به او عشق میورزید، نه مانند من که به خاطر ترس از جان خود به لرزه افتادهام.
مرد باید خواه خاص و خواه عامکو بود در فن و کار خود تمام
هوش مصنوعی: یک مرد باید در حرفه و کاری که انجام میدهد، به طور کامل و با تسلط باشد، چه این حرفه برای عموم مردم باشد و چه برای گروه خاصی.
ذرهٔ گر نیک نامی بایدتدر همه کاری تمامی بایدت
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در هر کاری به خوبی شناخته شوی، باید تمام تلاشت را به کار ببندی و بهترین نتیجه را بگیری.
در تمامی گر تو کاری بد کنیآن هم از بهر خلاص خود کنی
هوش مصنوعی: اگر در هر شرایطی کار بدی انجام دهی، حتی اگر به خاطر نجات خودت باشد، آن عمل همچنان ناپسند و نادرست است.