بخش ۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، بوسعید، عارف بزرگ، در مسیر خود به مریدی برخورد می‌کند که از او درباره حال و مقامش سؤال می‌کند. بوسعید توضیح می‌دهد که او پیش از این نعمت‌های زیادی را تجربه کرده است، اما حالا که در صحبت با کسی مانند او افتاده، به جایگاه خود و حالش پی برده و احساس می‌کند که از آن نعمت‌ها دور افتاده است. او به وضوح اشاره می‌کند که صحبت با این مرید، حالش را تغییر داده و او را به نوعی از نجاست و شوم بودن دچار کرده است. در پایان، بوسعید به mرید نشان می‌دهد که درک حقیقت و حال واقعی خود به مراتب مهم‌تر از ظاهر و نعمت‌های دنیوی است.
دید روزی بوسعید دیده ورمبرزی پرداخته در رهگذر
هوش مصنوعی: روزی بوسعید، فردی با بصیرت و نادری، دیدهای را مشاهده کرد که در مسیر حرکت میکرد.
پس عصا در سینه زد آنجایگاههمچنان میبود و میکرد آن نگاه
هوش مصنوعی: او عصایش را به سینه زد و در آنجا باقی ماند و به آن نگاه میکرد.
هرکه آن میدید انکاریش بودخاصه منکر بود و بسیاریش بود
هوش مصنوعی: هرکس که آن را مشاهده میکرد، انکارش میکرد، بهویژه کسانی که خود را منکر میدانستند و تعدادشان هم زیاد بود.
کرد آخر یک مرید از وی سئوالخواست از سلطان حالت کشف حال
هوش مصنوعی: یک مرید از او پرسشی درباره وضعیت و حال سلطان داشت.
شیخ گفتش چون نجاست دیده شدپس عجب رمزی ازو بشنیده شد
هوش مصنوعی: شیخ گفت: وقتی که نجاست دیده شود، نشاندهنده آن است که چیزی پنهان و عمیق در این موضوع وجود دارد که باید به آن توجه کرد.
گفت من صد گونه نعمت بوده امهم بقوت هم بهمت بوده ام
هوش مصنوعی: گفتند من انواع نعمت‌ها را داشتهام، هم از نظر توانایی و هم از نظر همت و اراده.
هم رسیده بودم از درگاه حقهم مهلل آمدم در راه حق
هوش مصنوعی: من هم به درگاه خداوند نزدیک شده بودم و هم با آرامش و تسلیم در مسیر حق پیش میرفتم.
بود رنگ و لذت و بویم بسیخواستندی صحبت من هر کسی
هوش مصنوعی: افراد زیادی مایل به ارتباط با من هستند، چرا که من زیبایی، لذت و عطر خاصی دارم.
یک زمان چون با تو صحبت داشتمآن همه سلطان سری بگذاشتم
هوش مصنوعی: مدتی را که با تو گفتگو میکردم، همه چیز را کنار گذاشتم و فراموش کردم.
باز افتادم ز صد طاعت ز تواین چنین گشتم بیک ساعت ز تو
هوش مصنوعی: از صدها عبادتی که انجام دادهام، باز هم دچار لغزش و سقوط شدم و فقط در یک لحظه از تو دور شدم.
صحبت تو این چنین زیبام کردهم نجس هم شوم هم رسوام کرد
هوش مصنوعی: گفتوگوی تو به قدری زیباست که من را هم پاک و هم ناپاک و هم رسوا کرده است.
گر چنینی مرد نعمت خواره توآن من خود رفت ای بیچاره تو
هوش مصنوعی: اگر چنین است که تو به نعمت‌ها عادت کردهای، پس من هم به نوعی از تو جدا شدم و در این میان تو به حال خود در مضیقهای باقی مانی.