بخش ۱ - المقالة الرابعة و العشرون

هوش مصنوعی: سالک به جمع پرندگان می‌پیوندد و آن‌ها را خطاب قرار می‌دهد، از آن‌ها می‌خواهد که از دام‌های دنیوی رها شوند و به سوی معرفت و حقیقت پرواز کنند. او به آن‌ها یادآوری می‌کند که چگونه یک هدهد، دلال کار صاحب انگشتری است و آن‌ها باید به جستجوی حقیقت بروند. پرندگان به حال خود می‌نالند و از درد و غم خود سخن می‌گویند، اینکه در جستجوی حقیقت و وصال با معشوق، به یأس و ناامیدی رسیده‌اند. مرغی از پرندگان به سالک می‌گوید که عشق حقیقی را جستجو کرده ولی همچنان در بلا و غم مانده و به دانشی دست نیافته است. سالک به یک پیر عارف رجوع می‌کند و از حال خود می‌گوید. پیر توضیح می‌دهد که حقیقت عالی و معنای وجود در جان انسان نهفته است و برای رسیدن به این حقیقت باید از ظاهر و صورت فانی جدا شد. او تأکید می‌کند که تنها پس از پیوستن معنا با وجود، انسان می‌تواند به حقیقت دین و کمال برسد.