بخش ۱ - المقالة التاسعة و العشرون
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به داستان سالکی می‌پردازد که به پیش آدم (علیه‌السلام) می‌آید تا نشانه‌ای از او بگیرد. سالک به آدم می‌گوید که او اصل و بنیاد فطرت انسان‌هاست و در حقیقت مرکز وجود و دین است. آدم به سالک می‌گوید که برای رسیدن به اهداف خود باید به پیشگاه پیامبر (صلى‌الله‌عليه‌وآله) برود و درخواست امور دنیوی و دینی خود را در آنجا جستجو کند، زیرا درگاه او جایگاه انبیا و اولیا الهی است و کل عالم در خدمت اوست.
سپس، سالک برای یافتن حقیقت و قرب الهی باید ضمن عبور از موانع، بندگی را بپذیرد و از جنت به دنیای خاکی بیفتد. او باید در مسیر بندگی واقعی قدم بردارد تا به حقیقت و نور الهی دست یابد. این شعر به تبیین اهمیت بندگی و مقام انسان در بین موجودات می‌پردازد و نشان می‌دهد که بندگی، کلید رسیدن به معرفت و حقیقت است.
سالک آمد پیش آدم خون فشانتا ازان دم یابد از آدم نشان
هوش مصنوعی: سالک به نزد آدم آمد و خون گریه کرد تا از آن لحظه نشانه‌ای از آدم به دست آورد.
گفت ای بنیاد فطرت ذات تودو جهان پر شور ذریات تو
هوش مصنوعی: گفت: ای منشا وجود و طبیعت، ذات تو باعث زندگی و vibrancy دو جهان است.
تا ابد اعجوبهٔ عالم توئیاصل کرمنا بنی آدم توئی
هوش مصنوعی: تو تا همیشه یک پدیدهی شگفتانگیز در دنیا هستی و ریشهٔ نیکی و کرم برای انسانها به تو بر میگردد.
در زمین و آسمان لشکر تراستجسم و جان و جزو و کل یکسر تراست
هوش مصنوعی: در زمین و آسمان، همه چیز تحت فرمان توست. هم جسم تو و هم روح تو، همه اجزا و کل وجودت به تو وابسته است.
مرکز دنیا و دین مطلق توئینقطهٔ عالم صفی حق توئی
هوش مصنوعی: تو محور دنیا و دین هستی و نقطهٔ خالص حقیقت در عالم به شمار میآیی.
هم توئی بر صورت اصل آمدهصورتی از صورتش فصل آمده
هوش مصنوعی: تو خود اصل و بنیاد هستی و از تو تصویری به وجود آمده که نشاندهنده تمام ویژگیها و صفات توست.
هم خمیر دست حق دایم تراستجان بحق بیواسطه قایم تراست
هوش مصنوعی: خمیره و ماهیت تو همیشه در دست خداست و وجود حقیقی تو بدون هیچ واسطهای به او وابسته است.
هم دلت را اصبعین قدرتستجان پاکت مرغ خاص حضرتست
هوش مصنوعی: دل تو در دستان قدرت قرار دارد و جان پاکت مانند پرندهای ویژه در حضور حضرت است.
چون تو داد نقطهٔ مردم دهیهشت جنت را بیک گندم دهی
هوش مصنوعی: وقتی تو به انسانها یک نقطه میدهی، بهشت را به هشت قسمت تقسیم کردهای و مقدار کمی از آن را به آنها میدهی.
طفل ره بودی که در زیر و زبرسجده کردندت ملایک سر بسر
هوش مصنوعی: تو همچون کودکی هستی که فرشتهها برایت به سجده درآمدند، در حالی که از تو متمایز و برتریابند.
باز چون در راه دین بالغ شدیاز دوعالم تا ابد فارغ شدی
هوش مصنوعی: وقتی که در مسیر دین به کمال رسیدی، از هر دو جهان دنیوی و آخرتی بینیاز خواهی شد.
گرملک بسیار عالم دیده بودکس بنامی زان همه نرسیده بود
هوش مصنوعی: اگر کسی مانند ملک (سلطان) بسیار از علم و دانش را دیده باشد، اما باز هم هیچکس به مقام و شهرت او نرسیده باشد.
جمله را تعلیم هر اسم از تو خاستوز مسمی ذرهٔ قسم از تو خاست
هوش مصنوعی: تمامی اشیاء و موجودات از تو آموزش میگیرند و هر ذرهای از نامها و ویژگیها به واسطه تو شکل میگیرد.
چون تو استاد ملایک آمدیجمله مملوک و تو مالک آمدی
هوش مصنوعی: تو به عنوان معلم و استاد فرشتگان به دنیا آمدهای، همه موجودات در زیر سلطه تو هستند و تو مالک و سرپرست آنها هستی.
از مسمی ابجدی در حد مندر من آموز ای اب و هم جد من
هوش مصنوعی: از نامی که به رموز و حروف الفبا مربوط است، به اندازه توان و شان خودم اندرونیات و درونمایهام را بیاموز، ای آب و نیاکان من.
چند سوزم جان پرسوزم ببینروز من شب شد شب و روزم ببین
هوش مصنوعی: من بارها دچار رنج و اندوه شدم، به طوری که زندگیام به شب تاریک شباهت دارد. روز و شبم را ببین که چگونه به حالت پریشان درآمده است.
آدم معصوم گفت ای مرد راهمی بباید شد ترا تا پیشگاه
هوش مصنوعی: آدم معصوم به مردی گفت: برای رسیدن به مقام والا و نزدیکی به خداوند، باید در مسیر صحیح و درست قدم برداری.
پیشگاه دولت دین مصطفاستپیش او شو تا شود این کار راست
هوش مصنوعی: در بارگاه بزرگ دینِ پیامبر، به او نزدیک شو تا این کار به درستی انجام شود.
گرچه میدانم دوای این طلبنیست با او این دوا کردن ادب
هوش مصنوعی: میدانم که این خواسته و آرزو درمانی ندارد، اما برای درمان این درد باید به او ادب و احترام بگذارم.
درحضور او ز ما دولت مخواهدولت آنجا جوی و آنجا جوی راه
هوش مصنوعی: در نزد او از ما خواستهای نداشته باش، بلکه به دنبال نعمت و راهی در آنجا باش.
زانکه فردا انبیا و اولیاشجمله ره جویند در زیر لواش
هوش مصنوعی: زیرا روز آینده، پیامبران و اولیای الهی همه در سایهاش به جستجوی راه هدایت خواهند پرداخت.
هرکه در راه محمد ره نیافتتا ابد گردی ازین درگه نیافت
هوش مصنوعی: هرکس که نتوانسته به راه محمد (ص) دست یابد، تا همیشه از این درگاه به جایی نخواهد رسید.
دولت دنیا و دین درگاه اوستانبیا را قبله خلوتگاه اوست
هوش مصنوعی: خوشبختی و موفقیت در دنیا و آخرت در نزد خداوند است و پیامبران به سوی او میگرایند و در محضرش آرامش مییابند.
دولت آنجا جوی و دین آنجا طلبمرجع اهل یقین آنجا طلب
هوش مصنوعی: خوشبختی و کامیابی در جایی پیدا میشود که افراد حقیقت را جستجو کنند و برای دستیابی به یقین و دانش، به مراجع و منابع معتبر روی آورند.
پیش گیر اکنون ره و عالم ببیننوح بر راهست او را هم ببین
هوش مصنوعی: اکنون فرصت را غنیمت شمار و دنیا را مشاهده کن؛ نوح در راه است و او را نیز خواهی دید.
سالک آمد پیش پیر سرفرازدر میان آورد با او نقد راز
هوش مصنوعی: یک مسافر به پیش پیر بزرگوار آمد و در حضور او اسرار خود را بیان کرد.
پیر گفتش هست آدم اصل کلعز را بفروخته بخریده ذل
هوش مصنوعی: پیر به او گفت که انسان اصلی وجودش را به خاطر عزت و احترام فروخته و به ذلت و خفت خریده است.
جسته از تخت خداوندی کناربندگی را کرده در دل اختیار
هوش مصنوعی: به معنای این است که کسی از مقام والای خداوندی که در آن نشسته، به طور ارادی و با اختیار، به مقام بندگی و خدمت نزدیک شده است.
از بهشت عدن آزاد آمدهدر غم بنده شدن شاد آمده
هوش مصنوعی: این بیت نشان می‌دهد که کسی که از بهشت عدن آزاد شده، با خوشحالی و شادی به خدمت بندهای آمده است، حتی با وجود غم و اندوهی که دارد. این نشاندهندهی عشق و ارادت او به شخصی است که دوستش دارد.
بود نور قدسی هم پیراهنشخواست کان بیرون فتد از گردنش
هوش مصنوعی: نور قدسی در پیراهن او وجود دارد و خواسته که از گردن او بیرون بیفتد.
زانکه او را بندگی مطلوب بودلاجرم در بندگی محبوب بود
هوش مصنوعی: زیرا او آرزوی بندگی داشت، بنابراین در آن بندگی محبوبش قرار گرفت.
بندگی راترک جنت گفت پاکعاشق آسا از بهشت آمد بخاک
هوش مصنوعی: عشق واقعی و بندگی را رها کن، زیرا عاشقان خالص از بهشت به زمین آمدهاند.