بخش ۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، گفتگویی میان حیدر و شخصی دیگر درباره دنیا و دین وجود دارد. آن شخص دنیا را نکوهش می‌کند، اما حیدر می‌گوید که دنیا بد نیست، بلکه مشکل از خود انسان است که از خرد و دانایی دور است. او دنیا را به عنوان یک مزرعه تشبیه می‌کند که نیاز به کشت و کار دارد تا نتیجه دهد. حیدر تأکید می‌کند که انسان باید در دنیا برای کسب علم و دین به کار بپردازد، زیرا زندگی بدون دین، زندگی به هدر رفته‌ای است. او می‌گوید که اگر به کار و تلاش نپردازید، در غم و اندوه باقی خواهید ماند. در نهایت، او پیشنهاد می‌دهد که باید در دنیای مادی، به دنبال آثار و نتایج اخروی خود بود و دنیا را به عنوان ابزاری برای رسیدن به دین و آخرت در نظر گرفت.
آن یکی در پیش شیر دادگرذم دنیا کرد بسیاری مگر
هوش مصنوعی: یک نفر در برابر شیر دادگر، به شدت از بدیهای دنیا شکایت کرد و انتقاد کرد.
حیدرش گفتا که دنیا نیست بدبد توئی زیرا که دوری از خرد
هوش مصنوعی: حیدر می‌گوید که دنیا به خودی خود بد نیست، بلکه بدی از تو ناشی میشود زیرا که دور از فهم و خرد هستی.
هست دنیا بر مثال کشتزارهم شب و هم روز باید کشت و کار
هوش مصنوعی: جهان مانند زراعتی است که باید در هر دو زمان، روز و شب، تلاش و کار کنیم.
زانکه عز و دولت دین سر بسرجمله از دنیاتوان برد ای پسر
هوش مصنوعی: زیرا که همهی مقام و عظمت دین از دنیاست، تو باید از این دنیا بهرهوری کنی، ای پسر.
تخم امروزینه فردا بر دهدور نکاری ای دریغا بر دهد
هوش مصنوعی: هر آنچه امروز به عمل آوردی، فردا نتیجهاش را میچشیدی؛ اگر به کار نکوشی، افسوس که هیچ چیزی نصیبت نخواهد شد.
گر ز دنیا دین نخواهی برد توزندگی نادیده خواهی مرد تو
هوش مصنوعی: اگر از دنیا به دنبال دین نباشی، زندگیات به مانند زندگیای که نادیده گرفته شده، به پایان خواهد رسید.
دایما در غصه خواهی ماند بازکار سخت و مرد سست و ره دراز
هوش مصنوعی: اگر دائماً در غم و اندوه بمانی، همیشه با مشکلات زیادی روبهرو خواهی شد. در این مسیر پرچالش، فردی که ضعیف و ناتوان باشد، نمیتواند به راحتی از پس این دشواریها برآید، زیرا راه بسیار طولانی و سخت است.
پس نکوتر جای تو دنیای تستزانکه دنیا توشهٔ عقبای تست
هوش مصنوعی: پس از آنجا که دنیا جایی برای توست و بهترین جایگاه تو محسوب میشود، پس باید بدانیم که آنچه از این دنیا برمیداریم، برای زندگی بعدیمان مفید است.
تو بدنیا در مشو مشغول خویشلیک در وی کار عقبی گیر پیش
هوش مصنوعی: در زندگی دنیا غرق در خودت نباش، بلکه به کارهای آخرت توجه کن و برای آن برنامهریزی کن.
چون چنین کردی ترا دنیا نکوستپس برای دین تو دنیا دار دوست
هوش مصنوعی: وقتی به این شکل رفتار کنی، دنیا برای تو خوب خواهد بود؛ بنابراین برای حفظ دینت باید دنیا را دوست داشته باشی.
هیچ بیکاری نه بیند روی اوکار کن تا ره دهندت سوی او
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند بدون فعالیت و کار به موفقیت برسد، پس باید تلاش کنی و در مسیر درست حرکت کنی تا راهی به سمت او پیدا کنی.