بخش ۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این متن، محمود خدیو موفق، هزار برده را برای خود خریده است. در این میان، ایاز، غلام پاکدل، از میان همه غلامان به هنرهای خود اشاره می‌کند و سایر غلامان نیز صفاتی را درباره خود بیان می‌کنند. یکی از غلامان می‌گوید که توانایی‌های زیادی دارد و می‌تواند تاج بر سر خود بگذارد و هفت کشور را زیر فرمان بگیرد. اما ایاز به یادآوری می‌آورد که او همیشه بنده است و در خدمت فرمانروایی و مقام‌های بالاتر قرار دارد. این داستان به معنای تواضع و اطاعت از مقام بالا اشاره دارد، به رغم توانایی‌های فرد.
گفت محمود آن خدیو کامگارمیخرید از بهر خود برده هزار
هوش مصنوعی: محمود، آن پادشاه موفق، هزار برده را برای خود خرید.
پس ایاز پاک دل را آن زماندر مکاس جمله بستد رایگان
هوش مصنوعی: پس ایاز با دل پاکش در آن زمان بهراحتی همه چیز را از مکاس گرفت.
آن غلامان میشدند از دور پیشعرضه میکردند خصلتهای خویش
هوش مصنوعی: آن جوانان از دور به جلو میآمدند و ویژگیهای خود را نشان میدادند.
گفت آن یک من کمانکش آمدمگفت این در تیر آرش آمدم
هوش مصنوعی: گفت آن یکی که من کماندار هستم و به دنبال هدف میگردم، او نیز پاسخ داد که من برای نشانهگیری تیر آرش آمدهام.
گفت آن یک نیزهٔ گردان مراستگفت این یک خنجر بران مراست
هوش مصنوعی: یکی گفت که این نیزه گردان متعلق به من است و دیگری پاسخ داد که این خنجر تیز نیز به من تعلق دارد.
گفت این یک من بدرم صد مصافگفت آن یک بشکنم من کوه قاف
هوش مصنوعی: یکی گفت: من به راحتی میتوانم در برابر صد جنگ مبارزه کنم. دیگری پاسخ داد: من میتوانم کوه قاف را بشکنم.
گفت مردی از سر طعنه مگرکای ایاز اینجا چه داری تو هنر
هوش مصنوعی: مردی از روی تمسخر به ایاز گفت: "تو چه هنری داری که اینجا هستی؟"
گفت ای سائل هنر دارم یکیکز دو عالم بهتر ارزد بیشکی
هوش مصنوعی: گفت ای درخواستکننده، من هنری دارم که از هر چیزی در این دو جهان ارزشش بیشتر است، بدون شک.
بود جاسوسی مگر بشنود رازرفت و گفت آن راز با محمود باز
هوش مصنوعی: شاید کسی در حال جاسوسی بود که راز را شنید و سپس آن راز را به محمود گفت.
شه بخواند او را و گفتش ای غلامچه هنر داری بگو با من تمام
هوش مصنوعی: پادشاه او را صدا کرد و گفت: ای بنده، چه استعداد و هنری داری؟ همهچیز را با من در میان بگذار.
گفت اگر تاج خودم بر سر نهیجایگه سازی مرا تخت شهی
هوش مصنوعی: اگر تو تاج و تخت مرا بر سر بگذاری، مرا در جایگاه پادشاهی قرار خواهی داد.
هفت کشور زیر فرمانم کنیبر همه آفاق سلطانم کنی
هوش مصنوعی: در هفت سرزمین تحت حکومت من، بر تمامی دنیا سلطنت خواهی کرد.
من نیفتم در غلط تا زنده امزآنکه من دانم که دایم بنده ام
هوش مصنوعی: هرگز دچار اشتباه نمیشوم تا زمانی که زندهام، زیرا میدانم که همیشه بندهام.
در زمین و آسمان خاص و عامنیست از فرمان بری برتر مقام
هوش مصنوعی: در زمین و آسمان، همه افراد خاص و عام به یک اندازه از فرمانبرداری و اطاعت برخوردار نیستند؛ بلکه برخی در این زمینه مقام بالاتری دارند.