بخش ۱۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: محمود و حسن در بارگاه نشسته بودند و وزیر و پادشاه با هم خلوت کرده بودند. هیچکس برای دادخواهی و درخواست کمک نیامده بود، نه گدا و نه رعیت. درگاه آرام بود و هیچ امیدی در دل‌ها نبود. پادشاه به وزیر گفت که در این شرایط، درگاهش خالی است و این امر ناپسند است. وزیر پاسخ داد که این آرامش نشان از عدل پادشاه است و اگر جهان پر از عدل باشد، دیگر کسی برای دادخواهی نمی‌آید. پادشاه با این سخن موافق بود و تصمیم گرفت شور و هیجانی در دنیا بیافریند. او لشکری برای فراخوانی مردم از شهرها و ده‌ها ترتیب داد و به زودی دنیا به تکاپو و جنب و جوش افتاد و درگاه محمود پر از جمعیت و کار و بار شد.
بود محمود و حسن در بارگاهگشته هم خلوت وزیر و پادشاه
هوش مصنوعی: محمود و حسن در دربار نشستهاند و تنها وزیر و پادشاه در کنار هم هستند.
نه یکی آمد نه یک تن راه خواستنه گدائی قرب شاهنشاه خواست
هوش مصنوعی: هیچ کس نیامد و هیچکس راهی درخواست نکرد، حتی گداهایی که به درگاه شاه نیاز داشتند.
هیچکس در دادخواهی ره نجستهم رعیت هم سپاهی ره نجست
هوش مصنوعی: هیچکس در تلاش برای گرفتن حق خود موفق نبود، هم مردم عادی و هم سربازان نتوانستند راهی بهسوی خواستههایشان پیدا کنند.
بود بر درگاه آرامی عظیمنه امیدی هیچکس را و نه بیم
هوش مصنوعی: در کنار درب، مکان آرامش و بزرگی وجود دارد که نه کسی به امید رسیدن به آنجا است و نه از چیزی میترسد.
با وزیر خویش گفت آن شهریاربر در ما کو نشان کار و بار
هوش مصنوعی: آن پادشاه به وزیر خود گفت: در این دروازه چه کسی نشانهای از فعالیتها و امور ما دارد؟
نه کسی فریاد میخواهد زمانه گدائی داد میخواهد ز ما
هوش مصنوعی: نه کسی از ما صدایی میخواهد و نه کسی به دنبال چیزی از ماست.
هر کرا زینسان در عالی بودکی روا باشد اگر خالی بود
هوش مصنوعی: هر کسی که از این مقام و جایگاه بالایی برخوردار باشد، آیا منطقی است که اگر از آن خالی بماند، چیزی برای او مناسب باشد؟
این چنین درگاه عالی ای وزیرنیست خوش از شور خالی ای وزیر
هوش مصنوعی: این درگاه بلند و والا که تو در آن هستی، وزیر، جای خوشحالی نیست، زیرا از شور و شوق تهی است.
آن وزیرش گفت عدلی این چنینکز تو ظاهر گشت درروی زمین
هوش مصنوعی: وزیر به او گفت: انصاف و عدالت تو به گونهای است که بر روی زمین آشکار شده است.
چون جهان پر عدل دارد پادشاهکی تواند بود هرگز دادخواه
هوش مصنوعی: وقتی که دنیا پر از عدالت باشد، چگونه ممکن است کسی پیدا شود که از حق خود دفاع کند؟
شاه گفتا راست گفتی این زمانشور اندازم جهانی در جهان
هوش مصنوعی: شاه گفت: "تو راست میگویی، حالا وقت آن است که در این دنیا جویایی به پا کنم."
این بگفت و لشکری را راست کردپس ز هر شهر و دهی درخواست کرد
هوش مصنوعی: او این را گفت و لشکری را سامان داد و پس از آن از هر شهر و دهی نیرو طلب کرد.
جوش و شوری در همه عالم فتاددرگه محمود خالی کم فتاد
هوش مصنوعی: در عالم، شور و شوق زیادی به وجود آمد و تقریباً هیچگاه درگاه محبوب خالی نمانده است.
شد در او موج زن از کار و بارآنچه آن میخواست آن گشت آشکار
هوش مصنوعی: در اوج هیجان و تلاش، آنچه که او میخواست به وضوح نمایان شد.