بخش ۵ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، عاقلی دیوانه‌ای را می‌بیند که غمگین است و از او می‌پرسد که چرا غمگینی. دیوانه می‌گوید که غمش به خاطر خداست و از آن می‌ترسد. عاقل از این می‌ترسد که نکند خداوند هم او را در این حال رها کند. او تعجب میکند که حتی دیوانه هم از خدا می‌ترسد و تسلیم اوست. این ترس و تسلیم دیوانه، عقل را تحت تأثیر قرار داده و نشان می‌دهد که حتی در جنون، فرد می‌تواند از یک نیروی بالاتر بترسد و تسلیم آن شود. شاعر به نوعی بیان میکند که خداوند برای همه انسان‌ها، حتی دیوانگان، موضوعی اساسی برای ترس و تسلیم است.
در بر دیوانهٔ شد عاقلیدید آن دیوانه را غمگین دلی
هوش مصنوعی: در آغوش یک دیوانه، عاقلی دیوانه را با دلی غمگین مشاهده کرد.
گفت غمگین از کهٔ گفت از خدایکز غم او می ندانم سر ز پای
هوش مصنوعی: شخصی که غمگین است، از کسی صحبت میکند و می‌گوید که نمیداند از کجا باید شروع کند، زیرا غم خداوند به قدری عمیق و سنگین است که هیچ راهی برای بیان آن ندارد.
میبترسم زو و گر دیدن بودجمله را زو روی ترسیدن بود
هوش مصنوعی: میترسم از او؛ اگر همه ببینندش، همه از دیدن او خواهند ترسید.
چون نترسند از کسی خلقان همهکو چو گرگان را دهد سر در رمه
هوش مصنوعی: وقتی مردم از کسی نترسند، مثل گرگانی میشوند که به گله حمله میکنند.
تا شبان بنشیند و ماتم کندچه عجب گر از چنین کس غم کند
هوش مصنوعی: اگر شبان بیاید و غمگین شود، چه عجیب است اگر چنین آدمی برای دیگران نیز غم و اندوهی داشته باشد.
کرد امروزم چنین شوریده دینتا چه خواهد کرد با من بعد ازین
هوش مصنوعی: امروز به گونهای دیوانهوار رفتار کردم، حال ببینم بعد از این چه سرنوشتی در انتظار من خواهد بود.
ای عجب دیوانه نیز از بیم اومیکند چون عاقلان تسلیم او
هوش مصنوعی: عجب که حتی دیوانهها هم از ترس او مانند آدمهای عاقل تسلیم او میشوند.
بیم او چون دل شکافی میکندعقل را از عقل صافی میکند
هوش مصنوعی: ترس از او مانند شکافتن دل است و این ترس عقل را از عقل خالص جدا میکند.
تا زهیبت عقل مجنون میرودوز جنون خویش در خون میرود
هوش مصنوعی: تا وقتی که زیباییات در دلهاست، عقل مجنون میشود و او از شدت عشق و جنون خود، به عمق احساسات و دردهایش میرود.