بخش ۶۹ - در نصایح
هوش مصنوعی: این متن شعری به زبان فارسی است که به پند و اندرز می‌پردازد. نویسنده به فرزندش می‌آموزد که زندگی با خوف و اندوه واقعی است و هر کس باید غم‌های خود را بشناسد. او اشاره می‌کند که خدا او را به وجود آورده تا بنده‌ای از بندگانش باشد و باید در زندگی با حیا، سخاوت و صداقت رفتار کند.
او تأکید می‌کند که خواب و خور نمی‌تواند جایگزین ذکر خدا باشد و بیداری و ذکر صبح و شام اهمیت دارد. هم‌چنین، او به اهمیت انتخاب دوستان و همراهان در سفر و هشیاری در خواب اشاره دارد.
شاعر هشدار می‌دهد که انحراف از راه راست و ارتکاب به گناهان موجب نقصان در روزی می‌شود و باید از گفتار دروغ و سوگندهای کاذب پرهیز کرد. او توصیه می‌کند که در زندگی باید احتیاط کرد و از رفتارهای ناپسند دوری گزید، زیرا این رفتارها می‌تواند به فقر و نقصان قدرت منجر شود.
در نهایت، او به اهمیت آراستگی، رعایت حرمت‌ها و دوری از کثافت‌ها و آلودگی‌ها در زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که باید در رفتارهای اجتماعی و مالی خود احتیاط کنیم تا به سعادت برسیم.
خوف و اندوه است قوتِ بندگانغم شود بارِ فرح‌جویندگان
هوش مصنوعی: ترس و اندوه موجب قدرت بندگان می‌شود، اما برای خوشحالطلبان، غم بهعنوان باری سنگین عمل می‌کند.
هر که‌را نبود به دل اندیشه‌ایعاقبت بر پای بیند تیشه‌ای
هوش مصنوعی: هر کسی که در دل خود فکر و اندیشهای نداشته باشد، در نهایت با نتایج بد و خطرناک روبهرو خواهد شد.
از چه موجودی بیندیش ای پسرهر کسی دارد غم خویش ای پسر
هوش مصنوعی: ای پسر، به چه چیزی فکر می‌کنی؟ هر کسی غم و اندوه خاص خود را دارد.
کرد ایزد مر ترا از نیست هستاز برای آنکه باشی حق‌پرست
هوش مصنوعی: خدا تو را از عدم به وجود آورده است تا این که پرستشگر حق باشی.
تا تو باشی بندهٔ معبود باشبا حیا و با سخا و جود باش
هوش مصنوعی: برای اینکه تو بندگی معبود را بپذیری، لازم است با خجالت و generosity رفتار کنی.
مگذران در خواب و خور ایام رازنده دار از ذکر صبح و شام را
هوش مصنوعی: هرگز نگذار که شبها و روزها به خواب بگذرد، بلکه خود را از یادآوری صبح و شام زنده نگهدار.
خواب کم کن اول روز ای پسرنفس را خوردن میاموز ای پسر
هوش مصنوعی: پسر، در اول روز خواب را کم کن و یاد نگیر که نفس را بخوری.
آخر روزت نکو نبود منامپیشتر از شام خواب آمد حرام
هوش مصنوعی: در پایان روز، حال خوبی نداشتم و خواب پیش از شب برایم ممنوع بود.
اهل حکمت را نمی‌آید صوابدر میان آفتاب و سایه خواب
هوش مصنوعی: افراد حکیم و دانا نباید در وضعیتهای نامناسب و ناامن مانند زیر نور خورشید و در سایه خوابشان را از دست بدهند. آنها باید همیشه در حالت بیداری و آگاهی به سر ببرند و به درست و نادرست توجه کنند.
ای پسر هرگز مرو تنها سفرباشدت رفتن سفر تنها خطر
هوش مصنوعی: ای پسر، هرگز به سفر نرو که تنها بودن در سفر خطرناک است.
دست را در رخ زدن شوم است شوماستماع علم کن از اهل علوم
هوش مصنوعی: زدن دست بر صورت کار زشتی است. بهتر است از دانش و علم اهل علم بهرهمند شوی.
شب در آیینه نظر کردن خطاستروز اگر بینی تو روی خود رواست
هوش مصنوعی: نگاه کردن به خود در شب اشتباه است، اما اگر در روز به چهرهات بنگری، اشکالی ندارد.
خانه گر تاریک و تنهایت بودمونسی باید که نزدیکت بود
هوش مصنوعی: اگر در خانهات تنهایی و تاریکی باشد، باید دوستی در کنار تو باشد.
دست را کم زن تو در زیر زنخنزد اهل عقل سرد آمد چو یخ
هوش مصنوعی: در این بیت بیان شده که وقتی در جمع افراد با عقل و درک بالا قرار داری، نباید به راحتی دست به کارهای غیرمنطقی و ناپسند بزنی. این کار باعث می‌شود که آنها نسبت به تو احساس سردی و بیتفاوتی پیدا کنند، همچون یخ که سرد است و هیچ احساسی ندارد.
چارپا را چون ببینی در قطاردر میان‌شان نیایی زینهار
هوش مصنوعی: وقتی که چارپایان را در صف میبینی، هرگز به میان آنها نروید و از این کار بپرهیزید.
تا فزاید قدر و جاهت را خداروز و شب می‌باش دایم در دعا
هوش مصنوعی: برای اینکه مقام و اعتبار تو افزایش یابد، خداوند همیشه در روز و شب به دعاهایت توجه دارد.
تا شود عمرت زیاده در جهانرو نکویی کن نکویی در نهان
هوش مصنوعی: برای اینکه عمرت در این دنیا طولانیتر شود، باید کارهایی نیکو انجام دهی، حتی اگر این کارها را بهصورت پنهانی انجام دهی.
تا نکاهد روزی‌ات در روزگارمعصیت کم کن به عالم زینهار
هوش مصنوعی: در زندگی خود مراقب باش و از کارهای نادرست پرهیز کن تا روزی‌ات کاهش نیابد.
هرکه رو در فسق و در عصیان کندایزد اندر رزق او نقصان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که به گناه و نافرمانی روی آورد، خداوند روزی او را کم می‌کند.
کم شود روزی ز گفتار دروغدر سخن کذاب را نبود فروغ
هوش مصنوعی: اگر روزی از سخنهای دروغ کاسته شود، در کلام تزویر و فریب هیچ نوری باقی نخواهد ماند.
هر که‌را عادت بود سوگند راستتا بود زنده فقیر و بی‌نواست
هوش مصنوعی: هر کسی که به راستگویی عادت کرده است، تا زمانی که زنده است، همچنان فقیر و بینوایش خواهد ماند.
ور بود سوگند او جمله دروغآتش دوزخ ازو گیرد فروغ
هوش مصنوعی: اگر همه سوگندهای او دروغ باشد، آتش جهنم از او روشنایی میگیرد.
فاقه آرد خواب بسیار ای پسرخواب کم کن باش بیدار ای پسر
هوش مصنوعی: بیدار باش پسر، خواب زیاد نکن. خواب کم کن و هوشیار باش.
هرکه در شب خواب عریان می‌کنددر نصیب خویش نقصان می‌کند
هوش مصنوعی: هر کسی که در شب به کارهای ناپسند و بیپرده می‌پردازد، در واقع به خود آسیب میزند و از خیر و خوشبختی خود کم می‌کند.
بول عریان هم فقیری آوردانده بسیار پیری آورد
هوش مصنوعی: کسی که در عین فقر و نداری، عزت نفس خود را حفظ کرده و در برابر مشکلات زندگی تسلیم نمیشود، همواره بر غم و اندوه خود میافزاید.
در جنابت بد بود خوردن طعامناپسندست این به نزد خاص و عام
هوش مصنوعی: در حالت جنابت، خوردن غذا ناپسند و زشت است و این نظر در نزد همه، چه عوام مردم و چه خواص، یکسان است.
ریزهٔ نان را میفکن زیر پایگر همی‌خواهی تو نعمت از خدای
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از خداوند نعمت بگیری، حتی نان ریزهها را هم زیر پا نگذار و احترامشان را نگهدار.
شب مزن جاروب هرگز خانه درخاک‌روبه هم منه در زیر در
هوش مصنوعی: در شب، خانه را تمیز نکن و زبالهها را در زیر در نریز.
گر بخوانی باب و مامت را به نامنعمت حق بر تو می‌گردد حرام
هوش مصنوعی: اگر به والدینت به خاطر نعمتهایی که خدا به تو داده، احترام نگذاری و آنها را به نامهای خوب و محترم نخوانی، از نعمتهای الهی دور خواهی شد.
گر به هر چوبی کنی دندان خلالبی‌نوا گردی و افتی در وبال
هوش مصنوعی: اگر به هر چیزی که علاقهمند شدی و دربارهاش تحقیق نکردی، دچار دردسر و مشکلات خواهی شد.
دست خود هرگز به خاک و گل مشویاز برای دست شستن آب جوی
هوش مصنوعی: هرگز دستانت را به خاک و گل نزن برای اینکه تنها بخواهی دستهایت را بشوئی.
ای پسر بر آستان در مشینکم شود روزی ز کردار چنین
هوش مصنوعی: ای پسر، بر درگاه خدا ننشین، که با چنین رفتارهایی روزی‌ات کم می‌شود.
در خلا جا گر طهارت می‌کنیوقت خود را دان که غارت می‌کنی
هوش مصنوعی: اگر در خلوت و طبیعت نیز خود را پاک و منزه نگهداری، بدان که در این لحظه وقت خود را به هدر میدهی.
تکیه کم کن نیز بر پهلوی درباش دایم از چنین خصلت بدر
هوش مصنوعی: به آرامی از تکیه کردن بر در کناره بگیر و همیشه سعی کن از چنین ویژگیهایی دوری کنی.
جامه را در تن نشاید دوختنباید از مردان ادب آموختن
هوش مصنوعی: برای پوشیدن لباس مناسب، باید از مردان با ادب و فرهنگ درس گرفت و یاد گرفت که چگونه باید با احتیاط و تدبیر عمل کرد.
گر به دامن پاک سازی روی خویشروزی‌ات کم گردد ای درویش بیش
هوش مصنوعی: اگر با پاکی و صداقت زندگی کنی، حتی اگر روزی‌ات کم شود، این کم شدن ارزش و اهمیت ندارد، ای مسکین.
دیر رو بازار و بیرون آی زودزانکه رفتن را نیابی هیچ سود
هوش مصنوعی: به بازار برو و زود بیرون بیا، زیرا نخواهی توانست از رفتن خود هیچ بهرهای ببری.
نیک نبود گر کشی از دم چراغره مده دود چراغ اندر دماغ
هوش مصنوعی: خوب نیست اگر به خاطر روشنایی چراغ، مسیر خود را گم کنی و دچار آلرژی یا مشکل تنفسی به خاطر دود چراغ شوی.
کم زن اندر ریش شانه مشترکآنکه خاص آن تو باشد خوشترک
هوش مصنوعی: در شانه مشترک موهای خود را کم مرتب کن، زیرا این کار به تو بیشتر زیبایی میبخشد.
از گدایان پارهای نان مخرزانکه می‌آرد فقیری ای پسر
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه فقر و نیازمندی می‌تواند نتیجه وضعیتهای دشوار باشد، نگو که از گدایان چیزی نگیری. این کار می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی برای دیگران شود و متوجه باش که هر کسی ممکن است در شرایط سختی قرار بگیرد.
دور کن از خانه تار عنکبوتباشد اندر ماندنش نقصان قوت
هوش مصنوعی: اگر در خانه تار عنکبوت وجود داشته باشد، نشانهای از ضعف و نقصان است. بنابراین باید سعی کنیم تا این فضا را از وجود چیزی که نشاندهندهی سستی است، دور کنیم.
خرج را بیرون ز اندازه مکنریش خشک خویش را تازه مکن
هوش مصنوعی: هزینههایت را افزایش نده و نگذار که وضعیت بدی برای خودت پیش بیاید.
دست رس گر باشدت تنگی مکنچونکه رهواری به ره لنگی مکن
هوش مصنوعی: اگر دستت تنگ است و به کمک نیاز داری، نگران نباش. مثل کسی که در راه راه رفتن مشکل دارد، نباید خودت را معطل کنی.