بخش ۳۴ - استغراق مولانا قدسنا الله بسره العزیز در عشق شمس الدین تبریزی عظم الله ذکره و بی‌قراری و شور و جوش نمودن بیش از آنچه اوّل داشت
هوش مصنوعی: این متن به وصف حال افرادی می‌پردازد که در حال سماع و رقص هستند و به شدت تحت تأثیر عشق و شورو شوق قرار دارند. آنها روز و شب نمی‌توانند از این حال فاصله بگیرند و شیفتگی آنان به حدی است که از مادیات و دنیا کناره‌گیری کرده‌اند. جامعه به شدت تحت تأثیر این عشق قرار دارد و هر کس از حروف و کلمات به سمت عشق و دیوانگی می‌رود. عشق برای آنها مذهب و راهی جدید شده و کفر و اسلام از دید آنان بی‌معناست. شمس تبریز به عنوان نماد عشق و حقیقت در این جریان شناخته می‌شود و آنها از تعاریف سنتی دین فاصله گرفته‌اند و به مستی و بی‌خودی دست یافته‌اند. در نهایت، این عشق و شور و حالی که با خود به همراه دارند، نشان‌دهندهٔ رهایی از قید و بندهای اجتماعی و دینی است.
روز و شب در سماع رقصان شدبر زمین همچو چرخ گردان شد
هوش مصنوعی: روز و شب در حال شادی و جنب و جوش است، مانند چرخ که به دور خود میچرخد و بر زمین میرقصد.
بانگ و افغان او به عرش رسیدناله‌اش را بزرگ و خرد شنید
هوش مصنوعی: صدای او به آسمانها رسید و نالهاش را همگان، چه بزرگ و چه کوچک، شنیدند.
سیم و زر را به مطربان می‌دادهرچه بودش ز خان و مان می‌داد
هوش مصنوعی: او همه داراییاش را به نوازندگان می‌داد و حتی خانه و زندگیاش را هم به آنها میسپرد.
یک نفس بی سماع و رقص نبودروز و شب لحظه‌ای نمی‌آسود
هوش مصنوعی: زندگی بدون گوش دادن به موسیقی و رقص، برای یک لحظه هم آرامش نداشت. روز و شب به همین حال گذشت.
تا حدی که نماند قوّالیکاو ز گفتن نگشت چون لالی
هوش مصنوعی: تا جایی که کسی نتواند به دلیل خاموشی و سکوت، سخنی بگوید یا نظری بدهد، دیگر هیچ صدایی باقی نمیماند.
همه‌شان را گلو گرفت از بانگجمله بیزار گشته از زر و دانگ
هوش مصنوعی: همه آنها از صدای بلند و ناهنجار به شدت ناراحت و دلگیر شده‌اند و از زرق و برق و دنیای مادی و پرزرق و برق خسته شده‌اند.
همه گشتند خسته و رنجوربی شرابی شده همه مخمور
هوش مصنوعی: همه از شدت خستگی و زحمت در حال ناراحتی هستند و بینهایت دلتنگی و غم در دل دارند، به طوری که دوندهای بینفس و بیحوصله شده‌اند.
گر بُدی آن خمارشان ز شرابدفع گشتی یقین هم از می ناب
هوش مصنوعی: اگر تو آن مستی را از شراب بخواهی، مطمئناً از شراب ناب نیز دور میشوی.
لیک بودند خسته از گفتنوز فغان و سرود و ناخفتن
هوش مصنوعی: اما آنها از گفتن و صدای ناله و شعر خسته بودند و نمیتوانستند بخوابند.
جان جمله به لب رسیده ز رنجبی تف نار دل پزیده ز رنج
هوش مصنوعی: تمام جان انسان به جایی رسیده که از رنج و عذاب به شدت خسته شده است، و دلش نیز از این درد و رنج به شدت در حال سوختن است.
غلغله اوفتاده اندر شهرشهر چه بلکه در زمانه و دهر
هوش مصنوعی: شلوغی و هیاهو در سراسر شهر و حتی در کل دوران و زمانه به وجود آمده است.
کاین چنین قطب و مفتی اسلامکاوست اندر دو کون شیخ و امام
هوش مصنوعی: این شخص که در دو جهان به عنوان قطب و رهبر اسلام شناخته می‌شود، هم رهبری دینی و هم مقام روحانی را دارد.
شورها می‌کند چو شیدا اوگاه پنهان و گه هویدا او
هوش مصنوعی: او گاه به طور پنهان و گاه به طور آشکار شور و شوقی ایجاد می‌کند.
خلق از وی ز شرع و دین گشتندهمگان عشق را رهین گشتند
هوش مصنوعی: مردم به واسطهی اصول و قوانین دین و شریعت شکل گرفته‌اند و همگی در بند عشق و محبت قرار گرفته‌اند.
حافظان جمله شعرخوان شده‌اندبسوی مطربان دوان شده‌اند
هوش مصنوعی: همه حافظان و شعرخوانها به سمت مطربان و نوازندگان شتابان و شاداب رفتهاند.
پیر و برنا سماع‌باره شدندبر براق ولا سواره شدند
هوش مصنوعی: مردان سالخورده و جوانان به وجد و شادی آمدند و بر مرکب عشق سوار شدند.
ورد ایشان شده‌است بیت و غزلغیر این نیستشان صلوة و عمل
هوش مصنوعی: علاقهمندی و شور و شوق آنها به شعر و غزل غیر از ذکر و عبادت نیست.
عاشقی شد طریق و مذهبشانغیر عشق است پیششان هذیان
هوش مصنوعی: عاشقان به عشق خود راه و روش خاصی پیدا کرده‌اند و برای آنها هرچه غیر از عشق باشد، حرفهای بیمعنی و سرسامآور است.
کفر و اسلام نیست در رهشانشمس تبریز شد شهنشه‌شان
هوش مصنوعی: در مسیرشان کفر و ایمان تفاوتی ندارد، زیرا شمس تبریز، مقام و اعتبار بالایی دارد.
کارشان مستی است و بی‌خویشیملت عشق هست بی کیشی
هوش مصنوعی: فعالیتهای آنها در حالت مستی و دیوانگی است، زیرا ملت عشق تنها به خاطر عشق و بدون هیچ چیز دیگری زندگی میکنند.
گفته منکر ز غایت انکار«نیست بر وفق شرع و دین این کار»
هوش مصنوعی: کسی که انکار می‌کند، میگوید: «این کار بر اساس قوانین و اصول دینی مجاز نیست.»
جان دین را شمرده کفر آن دونعقل کل را نهاده نام جنون
هوش مصنوعی: جان دین را خلاصه کرده و به کفر میداند آن کسی را که عقلش ناقص است و به نادانی مشهور شده است.
هم بر او باز گردد این گفتارچه زند پیش شیر نر کفتار؟
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که چنین حرفی ممکن است بر او برگردد و او را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی انسان به خودی خود قدرتی ندارد، نمیتواند در برابر موجودات قویتر از خود، مانند شیر، ایستادگی کند. در واقع، اگر کسی به قدرت خود تکیه کند، ممکن است در نهایت دچار عواقب ناگواری شود.
با چنان مستی و چنین جوششبا چنان عشق و با چنان کوشش
هوش مصنوعی: در این حال و هوا، با شوق و حرارتی عمیق و با عشقی زیاد و تلاشی صادقانه.