بخش ۱۱۹ - در بیان آنکه اگر عالم اولیا ظاهر گشتی. کفر و ایمان یکسان شدی و اگر کسی را خلاف آید که پیغامبر خود را بهمه نمود ابوجهل با ابوذر چرا یکسان نشد، گوئیم که آن نمودن بقابلان بود زیرا وجود نبی همچون آفتاب است که بر بدو نیک تابان است، خوب را از زشت ممتاز میکند چنانکه در قیامت بدو نیک پیدا شود که یوم تبیض وجوه و تسود وجوه. اما در دنیا پنهاناند از آنکه دنیا شب است و آخرت روز همه چیز در شب پنهان باشد و بروز ظاهر شود. پس نمودن آن است که آفتاب بسنگ لعل مینماید و او را گوهر باقیمت میکند، اما باقیان را باین وجه مینماید که سنگ را از لعل میشناسد و شبه را از گوهر، آن نمودن بمقبولان باشد نه بمردودان.
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفاهیم روح و دنیا، و قیامت میپردازد. شاعر میگوید که اگر کسی بخیل باشد، همه چیز یکسان میشود و او به بیدلی دچار میشود. در آن روز، نیک و بد از هم جدا شده و هر کس به وضعیت واقعی خود میرسد. اشخاص در قیامت شناخته میشوند و معلوم میشود که نیکوکاران و بدکاران چه سرنوشتی خواهند داشت.
شاعر به دگرگونیهایی اشاره میکند که در قیامت و بعد از مرگ رخ میدهد؛ دانهها از زمین سر درمیآورند و زندگی جدیدی را آغاز میکنند. در نهایت، در روز محشر، همه افراد به حقایق خود و اعمالشان پی خواهند برد و مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم خواهند رفت. این متن به طور کلی پیام فلسفی و اخلاقی عمیق درباره زندگی، مرگ و تجدید حیات در قیامت را به تصویر میکشد.
گر نمودی یکی بخلقان روهمه یکسان شدی ولی و عدو
هوش مصنوعی: اگر به یکی از مخلوقات بخل ورزی، همه همانند تو میشوند، چه دوست و چه دشمن.
خلق اغیار یار گ شتندیمونس و غمگسار گشتندی
هوش مصنوعی: مردم دیگر، دوستان و یارانی برای همدیگر پیدا کردند و به همدیگر دلخوشی و همدردی کردند.
بوالحکم از کجا شدی بوجهلهمه دشوارها نمودی سهل
هوش مصنوعی: ای بوالحکم، تو چگونه به فردی نادان و بیخبر تبدیل شدی در حالی که تمام مشکلات را آسان نشان میدادی؟
همه گلشن بدی نبودی خارکس ندیدی قرین یار اغیار
هوش مصنوعی: در این دنیای پر از زیباییها و نعمتها، هیچکس نبود که بدیها و مشکلات را نبیند. گاهی انسانها در کنار دوستان نادرست قرار میگیرند.
روح گشتی فرید بی جسمیبر مسمی کجا بدی اسمی
هوش مصنوعی: ای روح آزاد، بدون جسم و قالب، کجا هستی و چه نامی داری؟
بی حجاب آن جهان نموده شدیزانکه شرک از همه زدوده شدی
هوش مصنوعی: در آن دنیای دیگر، تو بدون حجاب نمایان میشوی، زیرا تمام شرک و ناپاکیها از بین رفته است.
همه گشتی چنان که بود اولروح صافی شدی ز دام و دغل
هوش مصنوعی: همه چیز به حالتی که در آغاز بود، بازگشته است و روح تو از فریب و نیرنگ آزاد و خالص شده است.
لاشدی هرچه آن نمی بایدبنمودی هر آنچه می شاید
هوش مصنوعی: هر چیزی که نمیخواهی به نمایش بگذاری، به خاطر آنچه که ممکن است و وجود دارد، نباید نشان داده شود.
پردۀ کون را خدا آویختپس آن گونه گونه خلق انگیخت
هوش مصنوعی: خداوند پردهای از وجود جهان را بهدور انداخت و به این ترتیب، انسانها را با ویژگیها و صفات گوناگون پدید آورد.
نیک و بد صاف و درد پاک و پلیدپس پرده نهان ز شخص بلید
هوش مصنوعی: نیک و بد، درد و پاکی، همه چیز در پشت پردهای پنهان است و انسانها نمیتوانند به راحتی آن را ببینند.
تا که هر گول فهم آن نکندجهل را تا ز بیخ بر نکند
هوش مصنوعی: هر کسی که نادانی را درک نکند، به طور کامل نمیتواند ریشههای آن را بزند و از بین ببرد.
همچو در لیل تار دیدۀ بازنکند فرق زاغ را از باز
هوش مصنوعی: انسانی که در ظلمت و نادانی زندگی میکند، قادر نیست تفاوتها را ببیند و نمیتواند میان خوب و بد یا درست و نادرست تمایز قائل شود. درست مانند اینکه در شب تاریک، یک پرنده را از پرندهای دیگر نتوان تشخیص داد.
پیش او گرگ یک بود با میشنشناسد که کی پس است و که پیش
هوش مصنوعی: در حضور او، گرگ و میش برابرند و او نمیتواند تشخیص دهد که کدام یک در جلو است و کدام در عقب.
روز محشر شود همه پیدانیک و بد بیش و کم صواب و خطا
هوش مصنوعی: در روز قیامت، همه افراد با نیک و بد خود آشکار خواهند شد و درستی و نادرستی کارهایشان مشخص خواهد گردید.
این جهان که شب است برخیزدبعد از آن نیک و بد نیامیزد
هوش مصنوعی: این دنیا مانند شب است و پس از آن، همه چیز به خوبی و بدی مخلوط نخواهد شد.
همه از همدگر جدا گردندهر گروهی بجنس واگردند
هوش مصنوعی: هر گروهی از یکدیگر جدا میشود و هرکسی به نوع خاص خود برمیگردد.
دانه ها زیر خاک یکسان اندزانکه از چشم خلق پنهان اند
هوش مصنوعی: دانهها زیر خاک به صورت مشابهی قرار دارند، زیرا از دید مردم دور هستند و دیده نمیشوند.
چون ز صور بهار نشر شوندهمه از گور خاک حشر شوند
هوش مصنوعی: وقتی بهار فرا میرسد و نشانههای آن ظاهر میشود، همه موجودات از خواب زمستانی بیدار شده و به زندگی جدیدی بازمیگردند.
سر هر دانه ای شود پیدادر نظر نیک و بد شوند جدا
هوش مصنوعی: هر دانهای در نهایت خودش را نشان میدهد و از خوبی و بدی تفکیک میشود.
میشود زنده بعد مرگ زمیناز دم نوبهار نیکو بین
هوش مصنوعی: پس از مرگ، زندگی دوبارهای ممکن است، شبیه به زنده شدن زمین در فصل بهار. با آمدن بهار، زیبایی و نیکی دوباره به زمین بازمیگردد.
چون سرافیل نوبهار آیداز زمین مرده دانه ها زاید
هوش مصنوعی: وقتی فرشتهای مانند سرافیل در بهار از زمین ظهور کند، دانههای مرده دوباره جوانه میزنند و زندگی تازهای مییابند.
برگها سرکند ز گور شجربا دو صد غنچه از برای ثمر
هوش مصنوعی: برگها از درون خاک درخت بیرون میآیند و همراه با دو صد غنچه به امید میوه دادن رشد میکنند.
حشر خلقان چنین بود در نشربیشک این را بدان گذر از نشر
هوش مصنوعی: جمع شدن مردم در قیامت به همین شکل خواهد بود. پس، به راستی این را در نظر بگیر که از این نشر و انتشار، باید عبور کرد.
آنکه این حشر میکند بجهانهم کند حشر جملۀ خلقان
هوش مصنوعی: کسی که این دنیای پر از جمعیت را به وجود میآورد، همانطور که جمعیت را در این جهان جمع کرده، در آخرت نیز همه را جمع خواهد کرد.
همچنین در قیامت این خلقاناز لحد سرکنند پیر و جوان
هوش مصنوعی: در روز قیامت، همه انسانها چه پیر و چه جوان از قبرهای خود بیرون خواهند آمد.
یک بود ابیض و یکی اسودگردد ابیض قبول و اسود رد
هوش مصنوعی: یک چیز وجود دارد که سفید و دیگری وجود دارد که سیاه است؛ سفید پذیرفته میشود و سیاه رد میشود.
کافران را بود مقام جحیممؤمنان را بود سرای نعیم
هوش مصنوعی: کافران در آتش جهنم قرار دارند و مؤمنان در بهشت و نعمتهای الهی زندگی میکنند.
روز از آن خواند حق قیامت راکه نهانها شود در او پیدا
هوش مصنوعی: روز قیامت خداوند آشکار خواهد کرد آنچه را که در دلها نهفته است.
یوم دین گفت بشنو از قرآنزانکه از وی فناست لیل جهان
هوش مصنوعی: در روز جزا، بشنو از قرآن، زیرا که این کتاب از آنِ خداست و دنیا در برابر آن فنا و ناپایدار است.