بخش ۱۶۲ - در بیان آنکه تن چون ماهی است و عالم چون دریا و جوهر آدمی چون یونس. چنانکه یونس از شکم ماهی بتسبیح رهید تو نیز اگردر این تن مسبح باشی جوهر ایمانت خلاص یابد و اگر غفلت ورزی در شکم ماهی تن هضم و نیست شوی. و در تقریر آنکه انبیاء و اولیاء محک‌اند که قلب و نقد از وجود ایشان ظاهر گردد. چنانکه بوجود آدم ابلیس قلب از ملائکه نقد جدا شد و در زمان هر پیغامبری کافر از مؤمن جدا میشد تا دور مصطفی علیه السلام که ابوجهل و ابولهب از صحابه جدا شدند و در معنی این حدیث که کل مولود یولد علی فطرة الاسلام و انما ابواه ینصرانه و یهودانه و یمجسانه
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به مضمون دین و سیر و سلوک روحانی پرداخته است. شاعر به استناد به داستان یونس نبی، تلاش میکند تا القا کند که انسان باید در بطن مشکلات و مصائب، در ذکر و یاد خداوند غوطهور باشد. با ذکر و طاعات میتوان به مقامهای عالی رسید و از سختیها رهایی یافت. شاعر نسبت به انتخاب دوستان و همنشینان تأکید دارد و میگوید که صحبت با اولیای خدا تأثیر زیادی بر روح و شخصیت فرد دارد. در نهایت، او به این نتیجه میرسد که دنیای مادی فانی است و آنچه از ضد آن است، در جهان باقی و حقیقی قرار دارد. انسان باید از قید و بندهای دنیوی رها شود و به سوی حقیقت و خداوند برود.
باش در بطن حوت یونس وارغرق تسبیح و ذکر لیل و نهار
هوش مصنوعی: در دل دریا مانند یونس باش و دائم مشغول تسبیح و ذکر خداوند باش، چه در روز و چه در شب.
که از آن بطن او بذکر رهیدوز چنان محنتی بذکر جهید
هوش مصنوعی: از آن شکم، او از یاد خدا نجات یافت و از چنین مشکلاتی با یاد خدا رهایی پیدا کرد.
جان تو یونس است و تو ماهیذکر حق کن اگر نه گمراهی
هوش مصنوعی: روح تو مانند یونس است و تو باید با یاد خداوند مانند ماهی زندگی کنی، وگرنه به اشتباه و گمراهی دچار خواهی شد.
تا چو یونس ز حوت تن برهیتا قدم بر فراز چرخ نهی
هوش مصنوعی: تا مانند یونس از درون ماهی رهایی یابی و قدمی بر بالای آسمان بگذاری.
ور ترا ذکر حق نگردد فوتیونست هضم گردد اندر حوت
هوش مصنوعی: اگر نام حق به یادت نیاید، مثل اینکه به دریا انداخته شدهای و در شکم ماهی محبوس شدهای.
داده باشی عزیز عمر ببادروز محشر ز غم کنی فریاد
هوش مصنوعی: اگر عمرت را به هدر داده باشی و در روز قیامت از غم و اندوه فریاد بزنی.
کاینچنین دولتی برفت از دستچه کنم تیر از کمان چون جست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وقتی یک موقعیت یا فرصتی مهم از دست میرود، چه کار میتوان کرد؟ مانند پرتاب یک تیر از کمان که دیگر قابل بازگشت نیست.
در پی امر و نهی حق میباشاز دل و جان مدام خفیه و فاش
هوش مصنوعی: همواره با تمام وجود به دستورات و فرامین خداوند توجه کن، هم در خفا و هم در آشکار.
تا که گردی ز سلک مقبولاننروی در سقر چو مخذ و لان
هوش مصنوعی: تا زمانی که از جمع صالحان دور نشوید، به عذاب دوزخ نخواهید رفت.
هر که او طاعت خدا بگزیدوانچه فرمود بی ریا بگزید
هوش مصنوعی: هر کسی که فرمانهای خدا را با خلوص نیت بپذیرد و عمل کند، به حقیقت خوبی دست یافته است.
داد حق گنج بیکران او راشاهی وملک جاودان او را
هوش مصنوعی: خداوند حق و ثروت بیپایانی به او داده و سلطنت و حکومت ابدی را نصیبش کرده است.
کردش آخر مقرب درگاهگشت از جمله سرها آگاه
هوش مصنوعی: او در نهایت به جایگاه نزدیکی در درگاه رسید و از همه اسرار و نکات مهم باخبر شد.
ترجمان علوم حق شد اوبی حجابی خدا نمودش رو
هوش مصنوعی: او به عنوان یک مفسر علوم حقیقی شناخته میشود و پاکی و وجود خدا را به وضوح به نمایش میگذارد.
گشت دایم جلیس اللهشکرد بی طبل و بی علم شاهش
هوش مصنوعی: همیشه در کنار خداوند بود و بدون صدا و بدون نیاز به دانش و حکمت پادشاه.
برگزیدش بر اهل ارض و سماتا کند امر و نهی در دو سرا
هوش مصنوعی: او را بر بقیه مردم زمین و آسمان برگزید تا در دو جهان دستوری صادر کند و نهی کند.
کردش از جود حاکم مطلقتا جدا زو شوند باطل و حق
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که بواسطه بخشندگی و generosity حاکم، همه چیز در جهان از یکدیگر جدا میشود، به طوری که حق و باطل به وضوح مشخص میشوند.
پیش از آدم فرشته بود ابلیسبا ملایک مدام انیس و جلیس
هوش مصنوعی: قبل از اینکه انسان به وجود بیاید، ابلیس در کنار فرشتگان بود و همیشه همراه و همنشین آنها بود.
چون خدا آفرید آدم راکرد همراه جانش آن دم را
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند آدم را خلق کرد، در همان لحظه روحش را به او عطا نمود.
نور پاکش چو تافت از بیجااز ملایک بلیس گشت جدا
هوش مصنوعی: نور پاک او که تابید، از جایی که نباید، فرشتگان را جدا کرد و او را به ابلیس نسبت داد.
بعد از او ز انبیای دیگر همشد جدا بد ز نیک و بیش از کم
هوش مصنوعی: پس از او، انبیای دیگر نیز از او جدا شدند و این جدایی به خاطر خوبی و بدی و همچنین تفاوتهای زیاد و کم در وجود آنها بود.
تا زمان محمد مختارسرور انبیا شه احرار
هوش مصنوعی: تا زمانی که محمد مختار، پیشوای پیامبران و رهبر آزادگان باشد.
همه بودند امت یکسانبهم آمیخته چو تن با جان
هوش مصنوعی: همه افراد در جامعه مانند اعضای یک بدن هستند که به هم پیوند خوردهاند و هیچکدام از دیگری جدا نیست.
نور احمد چو تافت بر سرشانیک شد از اهل کفر و یک زایمان
هوش مصنوعی: نور احمد مانند نوری درخشان بر سر آنها تابید و باعث شد که اهل کفر و زاد و ولد با هم یکپارچه شوند.
نام بوذر بشد شه و صدیقنام بوجهل کافر و زندیق
هوش مصنوعی: نام بوذر به عنوان یک شخصیت برجسته و صدیق شناخته میشود، در حالی که بوجهل به عنوان یک فرد کافر و زندیق مطرح شده است.
چون چراغ اند انبیای خدازانکه از نورشان شده است جدا
هوش مصنوعی: چون چراغ، پیامبران خدا هستند زیرا که نورشان از یکدیگر جدا شده است.
کافر از مؤمن و ولی ز عدوشبه از گوهر و بد از نیکو
هوش مصنوعی: انسانهای کافر و مؤمن، دشمن و ولی، هر یک شباهتهایی به هم دارند، مانند تفاوتهای میان گوهر و چیزهای بیارزش؛ خوب و بد نیز همینطور.
پس یقین شد که انبیا محک اندزان سبب در صفات جمله یک اند
هوش مصنوعی: پس مشخص شد که پیامبران معیاری هستند و به همین دلیل در ویژگیها و صفات، همگی یکی هستند.
قلب از زر جدا از ایشان شدبی محک قلب و نقد یکسان بد
هوش مصنوعی: دل از طلا جدا شد، و این نشان میدهد که دل و ارزشهای واقعی با هم یکی نیستند.
تا بحشر این محک بود قایمتا جهان هست باشد این دایم
هوش مصنوعی: تا زمانی که دنیا برقرار است، این آزمایش و سنجش وجود دارد و پایدار خواهد ماند.
انبیا گرچه از جهان رفتندبسوی ملک جاودان رفتند
هوش مصنوعی: پیامبران که از این دنیا رفتند، به سرزمین ابدیت و زندگی جاودان منتقل شدند.
اولیا را گذاشتند بجاتا از ایشان همان شود پیدا
هوش مصنوعی: اصحاب و پیشوایان بزرگ را در مقام و جایی قرار دادهاند تا از طریق آنها حقایق و ویژگیهایشان روشن و نمایان شود.
هر که گردد مریدشان از جانبر محک راست است نقدش دان
هوش مصنوعی: هر کسی که پیرو و مرید این شخصیتها شود، از روی صداقت و درستی خود را نشان میدهد و ارزش واقعی او مشخص میشود.
وانکه منکر شود یقین قلب استآدمی نیست در صفت ک ل ب است
هوش مصنوعی: کسی که از حقیقت و یقین در دل خود انکار میکند، درواقع انسانی کامل نیست و در وصف او میتوان گفت که شبیه به یک حیوان است.
ور نباشند اولیا پیداامتحانی دگر بود ما را
هوش مصنوعی: اگر اولیا و دوستان خدا آشکار نباشند، امتحانی دیگر برای ما وجود خواهد داشت.
بنگریم آنکه راهشان گیردپندشان را بعشق بپذیرد
هوش مصنوعی: نگاهی بیندازیم به کسانی که راهشان را پیدا میکنند و پندهایشان را با عشق میپذیرند.
نکند غیر ورزش ایشانپی گفتارشان رود از جان
هوش مصنوعی: نکنید که غیر از ورزش ایشان، کلماتشان از دلشان بیرون برود.
جهد و طاعت بود ورا پیشهنکند غیر طاعت اندیشه
هوش مصنوعی: تلاش و عبادت باید کار او باشد و غیر از عبادت هیچ چیزی به ذهنش نرسد.
حب دنیا کند ز سر بیرونبیخ شهوات برکند ز درون
هوش مصنوعی: عشق به دنیا را از دل بیرون کن و ریشههای شهوات را از وجودت بکن.
کم کند هر دمی ز خواب و ز خورکوشد اندر صلاح افزونتر
هوش مصنوعی: هر لحظه از خواب و خوراک کم میکند تا در راه نیکو و بهبود بیشتر تلاش کند.
زین بدانیم کو زر صافی استزانکه عهد الست را وافی است
هوش مصنوعی: این جمله به ما میآموزد که باید از کسی که دارای قلبی پاک و خالص است، دوری نکنیم؛ زیرا او به عهد و پیمان خود وفادار است.
وانکه بر عکس این کند کردارکافرش دان ورا و قلب شمار
هوش مصنوعی: هر کسی که بر خلاف این عمل کند، باید او را کافر دانست و قلبش را نیز به شمار آورد.
امتحان درست این باشدهر کرا جستجوی دین باشد
هوش مصنوعی: امتحان واقعی زمانی است که هر کس به دنبال یافتن دین خود باشد.
از چنان همنشین بپرهیزدبا طلبکار حق در آمیزد
هوش مصنوعی: از همصحبتی با افرادی که در پی منافع خود هستند دوری کن و با کسانی که در پی حق و حقیقت هستند ارتباط برقرار کن.
زانکه صحبت عظیم اثر داردمرد بد در تو تخم بد کارد
هوش مصنوعی: زیرا گفتگو و ارتباط با افراد بزرگ و بافضیلت تأثیرگذار است، حتی اگر مرد بدی در کنارت باشد، آن میتواند زهر و بدی را در قلب تو بکارد.
کفر از صحبت است در مردمهمچو خود گمرهت کند ره گم
هوش مصنوعی: حرفهای کفرآمیز در بین مردم میتواند انسان را به گمراهی بکشد و سبب شود که راه درست خود را فراموش کند.
مصطفی گفت جملۀ طفلانمسلم و پاک آمدند بدان
هوش مصنوعی: پیام این پیامبر بزرگ این است که بچههای مسلمان و پاک به دنیا آمدهاند.
لیک بعضی ز مادر وز پدرشده اند اندر این جهان کافر
هوش مصنوعی: اما برخی در این جهان هستند که به رغم داشتن پدر و مادر، کافر شدهاند.
پدر ار عیسوی است هم فرزنداز نر و ماده نی همان ورزند
هوش مصنوعی: اگر پدر، عیسی مسیح باشد، فرزند از نر و ماده بهوجود نمیآید و همانند فرزند روحانی است.
ور بود موسوی پدر ز جهودمیشود هم پسر پلید و جحود
هوش مصنوعی: اگر پدر کسی موسوی باشد، اما او از نژاد یهودی باشد، ممکن است فرزندش نیز به صفاتی ناپسند و بدی دچار شود.
ور مجوسی است همچنان گرددپدرش چیست او همان گردد
هوش مصنوعی: اگر پدرش مجوسی باشد، او نیز همانگونه خواهد بود و مانند پدرش خواهد شد.
هر کسی را جدا جدا دینی استهر یکی را رهی و آئینی است
هوش مصنوعی: هر فردی اصول و اعتقادات خاص خود را دارد و هر کسی برای خود راهی و روشی را در زندگی انتخاب کرده است.
پس اگر عقل کامل است ترابگزین صحبت ولی خدا
هوش مصنوعی: اگر عقل کامل داری، پس باید هم نشینی با شخصی را انتخاب کنی که به خدا نزدیک است.
تا شوی همچو او تو نیز ولیکندت صحبتش غنی و ملی
هوش مصنوعی: برای آنکه شبیه او شوی، باید در کنار او باشید؛ زیرا صحبت با او تو را غنی و با وقار میکند.
زو پذیری صفا چو لعل از خورنبود جز خدات اندر خور
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از زلالی و زیبایی مانند لعل بهرهمند شوی، تنها راهش این است که سر و کارت با خدا باشد.
هست پست تو بلند شودخاطرت جز بسوی حق نرود
هوش مصنوعی: هرگاه که در دل تو خاطرهای شکل بگیرد، تنها به سمت حق و حقیقت خواهد رفت و دیگر به چیزهای بیارزش نمیاندیشد.
غیر حق پیش تو بود لاشینکنی روی جز بحضرت حی
هوش مصنوعی: غیر از حقیقت هیچ چیز دیگری نزد تو ارزش ندارد، پس نباید به هیچ چیز جز وجود خداوند توجه کنی.
پای همت نهی تو بر دو جهاننزنی دست جز در الرحمن
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به عالمی پای بگذاری، تنها باید در مسیر خداوند قدم بر داری و از هیچ کس جز او یاری نخواهی.
صحبت اولیا چنین کندتبا چنان دولتی قرین کندت
هوش مصنوعی: سخن اولیا به گونهای است که تو را به دوستی با چنین دولتی میرساند و همراه میکند.
گر بدست آوری غنیمت داردامن آن شهان ز کف مگذار
هوش مصنوعی: اگر به چیزی ارزشمند دست پیدا کردی، آن را همچون دامن آن شاهان نگهدار و از دست نده.
هرچه با تو کنند راضی شوامرشانرا ز جان و دل بشنو
هوش مصنوعی: هر چه با تو کردند، با دل و جان راضی باش و به گفتههایشان گوش فرا بده.
سر مکش گر زنند بر رویتکز جفاشان نکو شود خویت
هوش مصنوعی: اگر بر رویت سیلی بزنند، سر خود را پایین نیاور؛ زیرا با بدیها و ظلمهایت، خوب نخواهی شد.
نی کران دارد این و نه پایانهمچو من شو غلام درویشان
هوش مصنوعی: این دنیا و زندگی مانند نی است که نه انتها دارد و نه آغاز. مانند من، تو هم میتوانی برای درویشان (زاهدان) خدمتگزار باشی.
چونکه گردی تو بندۀ ایشاننی خطر باشدت دگر نه زیان
هوش مصنوعی: اگر تو به بندگی آنها درآیی، دیگر نه خطری برایت وجود دارد و نه زیانی برایت پیش خواهد آمد.
دائماً سر فراز باشی توهمه چون جغد و باز باشی تو
هوش مصنوعی: همیشه در یاد و خاطر دیگران باشی و همواره در اوج و برتر از دیگران قرار داشته باشی.
گذر از وصف نیک و بد ای عمچونکه سر زد ز اندرون آن دم
هوش مصنوعی: وقتی که از گفتن خوبیها و بدیها عبور کنی، این نشاندهندهی آن است که در لحظهای خاص از عمق وجودت چیزی به وجود آمده است.
بی دم و حرف و صوت گوی سخناندر آدریم و گذر ز سفن
هوش مصنوعی: بی نیاز از دم زدن و حرف زدن، سخن را به آرامی در دل میپروریم و از گذر روزهای زندگی عبور میکنیم.
هیچ ماهی نشست در کشتییا که خود را فکند بر پشتی
هوش مصنوعی: هیچ ماهی در کشتی نشسته یا خود را بر دلی نشسته است.
خلق دریا در آب گردان انددائما هر طرف بجولان اند
هوش مصنوعی: مخلوقات دریا مانند آب هستند که دائماً در حال حرکت و جنب و جوشاند و به هر سو میروند.
غیر دریا اگرچه هست شکرپیش ایشان بود ز زهر بتر
هوش مصنوعی: هرچند که دریا وجود دارد، اما شیرینی آن نسبت به زهر کمتر است.
نان و بریان و عیششان آب استرایت و ملک و جیششان آب است
هوش مصنوعی: زندگی و خوشی آنها وابسته به نان و گوشت گرم است، در حالی که قدرت و سلطنت آنها نیز به آب نیاز دارد.
سخن حق ز حق حجاب شودنادر است آنکه بی حجاب رود
هوش مصنوعی: سخن حقی که از دل حقیقت میآید، گاهی در پردهای از پوشش پنهان میشود و تنها عدهای خاص میتوانند آن را بدون پوشش درک کنند.
بی تن و جان ره خدا سپردبی پر و بال بر سما بپرد
هوش مصنوعی: بدون بدن و روح، راه خدا را انتخاب کرد و بدون پر و بال به آسمان پرواز میکند.
غم وشادی نتیجۀ دنیاستآنچه از ضد بری است در عقبی است
هوش مصنوعی: غم و شادی حاصل زندگی در این دنیاست و آنچه از این دو مخالف خارج شود، در زندگی دیگر (آخرت) وجود دارد.
این ضد و ند در جهان فناستوحدت محض در سرای بقاست
هوش مصنوعی: در این دنیا، تضاد و دوگانگی وجود دارد که زودگذر و فانی است، اما وحدت واقعی و ناب در جاودانگی و زندگی ابدی وجود دارد.
نیک و بد وصفهای اجسام استهرکه نگذاشت این دو را خام است
هوش مصنوعی: نیک و بد تنها توصیفهایی برای اشیاء هستند و کسی که نتواند این دو را از هم تفکیک کند، در درک مسائل ناتوان است.
زیر و بالا مرو که بیراهی استدر چنان ره چه جان آگاهی است
هوش مصنوعی: به جستجوی خود در مسیر اشتباه نرو، زیرا در چنین راهی هیچ چیز جز گمراهی نصیب تو نخواهد شد.
کفر و اسلام را مجوی آنجاکه نگنجید آن طرف من و ما
هوش مصنوعی: در جایی که مفهوم من و ما وجود ندارد، به دنبال تقسیمبندیهای مذهبی و اعتقادی مانند کفر و اسلام نباشید.
صورت و نقش و رنگ و بو این سوستورنه در بیسوی نه پشت و نه روست
هوش مصنوعی: ظاهر و ویژگیهای ظاهری تنها در این طرف وجود دارند، اما در طرف دیگر نه پشت و نه جلو چیزی نیست.
سوی جانان بجان برو نه بتنغیر حق را برای حق افکن
هوش مصنوعی: به سمت معشوق برو و جانت را برای او فدا کن، نه اینکه به چیزهای نادرست و غیر واقعی توجه کنی. برای عاشقانهترین و راستینترین عشق، همه چیز را رها کن.