بخش ۳۷ - عیانی جهرمی
هوش مصنوعی: احمدخان شخصیتی برجسته و نیک‌سرشت است که در زمینه‌های اخلاقی و روحانی کار کرده و معروفیت زیادی به خاطر فراست و سخاوتش در بین مردم داشته است. او مشغول تهذیب نفس و تصفیه روح است و شناخته شده به عشق و محبت به فقرا. ارتباط او با عرفا و اهل کمال به این موضوعات معطوف است و به همین دلیل در جامعه روحانیان تأثیرگذار بوده است. اشعار ارائه شده نیز به مسائل عشق، ایمان، و شناخت خداوند اشاره دارند و بیانگر عمق احساسات و والعشق الهی هستند. به طور کلی، شخصیت احمدخان نماد تلاش در راستای کمال و نیکی است.
اسمش احمدخان و اصلش از آن بذرهٔ نزهت بنیان. در نیکیِ فطرت معروف آفاق و به بذل و سماحت در آن ولا طاق. همواره با اهل کمال مجالس و با ارباب حال مؤانس. با فقیرانش لطف بی اندازه و صیت فقرش بلند آوازه. گویند در پیش عرفای متأخرین تهذیب اخلاق و تصفیه و تزکیهٔ نفسیه کرده. ملاقاتش دست نداد و زیاده از حالش اطلاعی به هم نرسید. از اوست:
هوش مصنوعی: احمدخان از خانوادهای نیکوکار و باطنی خوب است. او به نیکی معروف است و در بذل و بخشش هم بینظیر است. همیشه در جمع اهل کمال است و با انسانهای با حال دوستی میکند. با فقرا بسیار مهربان و سخاوتمند است و نام او به خاطر فقرش زبانزد خاص و عام شده است. گفته میشود که در میان عرفای جدید، در زمینهی تهذیب اخلاق و پاکسازی روح بسیار کوشیده است. ملاقات او به سادگی ممکن نیست و اطلاعاتی بیشتر از حال او در دست نیست.
تو مجنون نیستی تا حسن لیلی جلوه گر بینیبرو وامق شو و آنگه نظر کن روی عذرا را
هوش مصنوعی: تو عاشق نیستی که حُسن لیلی را ببینی، پس برو و به عشق وامق تبدیل شو و بعد به چهره عذرا نگاه کن.
زمانی گوش جان بگشا که در تسبیح حق یابیچو حجاج حرم آواز ناقوس کلیسا را
هوش مصنوعی: وقتی که با دل و جان به ذکر و یاد خدا مشغول شوی، آنگاه میتوانی صدای ناقوس کلیسا را بشنوی، درست مانند حجاجی که در حرم امن الهی هستند.
چو خواهی جذبهٔ پیغمبری و عشق بشناسینگه کن حسرت یعقوبی و وصل زلیخا را
هوش مصنوعی: اگر میخواهی حس و حال پیامبری و عشق واقعی را درک کنی، کافیست به داستان یعقوب و زلیخا نگاه کنی و حسرت یعقوب در جدایی و وصل زلیخا را ببینی.
ز روی و موی تو ایمان و کفر گشت پدیدکه فرق داد ز هم کعبه و کلیسا را
هوش مصنوعی: از زیبایی و جاذبههای تو اعتقاد و بیباوری آشکار شد، بهطوریکه کعبه و کلیسا را از هم جدا کرد.
حسن یار ماست در هر جا که دل‌ها می‌بردگرچه هر دلداده‌ای را دلستان دیگر است
هوش مصنوعی: زیبایی محبوب ما در هر جایی که دل‌ها را به سمت خود جذب میکند، وجود دارد. هر چند که هر عاشق، زیبایی خاص خود را دارد که آن را دوست میدارد.
سرو و گل خار است در چشمم که اندر دل مراگلستان دیگر وسرو روان دیگر است
هوش مصنوعی: در نگاه من، سرو و گل تنها خارهایی هستند، زیرا در درونم گلستانی دیگر و سروی روان و زیبا وجود دارد.
جز یکی بیش مدان ناظر و منظور و نظرباش یک بین و فرو بند دو چشم حولی
هوش مصنوعی: فقط یک چیز را معتبر بدان و به آن توجه کن. دیدگاهت را محدود کن و باعث نشو که دو نگاه متفاوت تو را به دو سو بکشد.
آشکارا و نهان همچو عیانی شب و روزتا نفس هست علی گوی و علی گوی علی
هوش مصنوعی: حضور علی به گونهای است که در هر جا و هر زمانی قابل مشاهده است، چه به صورت آشکار و چه به صورت پنهان. از این رو، تا زمانی که زندگی ادامه دارد، باید نام و یاد علی را بر زبان آورد و درباره او سخن گفت.