فصل ۷۰
هوش مصنوعی: عشق، اگرچه با درد و مشکلاتی همراه است، اما در واقع این مشکلات از جانب معشوق نشأت میگیرد و هدف از آن رسیدن به وفا و وحدت است. معشوق در ابتدا برای برقراری کثرت و وحدت، به عاشق جفا می‌کند تا او را به سمت یگانگی سوق دهد. این عشق در ابتدا پر از جنگ و عتاب است، اما به تدریج به آرامش و سکون میرسد. این مراحل در عشق شامل سکون، قبض و بسط، ورود، قصود، شهود و در نهایت خمود است. به طور کلی، عشق دارای چالشها و لذتهای بسیاری است و در این مسیر تحولی عمیق صورت میگیرد.
اگر عشق بلاست و در وی بسی عناست اما قوت او از جفاست آن جفا که معشوق بر عاشق کند چون بحقیقت بنگری آن جفا از معشوق برای طلب وفاست زیرا که در مقام فراق مقام کردن و در پی خودی آرام کردن کثرت و دوئی است او می‌خواهد تا کثرت و دوئی عاشق بوحدت و یکیباز آید و در پی آن پیوندی پدید شود ای عزیز جنگ معشوق صلح آمیز بود و صلح او جنگ آمیز تا طلب مؤید شود و عشق مؤکد گردد و عاشقان کار افتادۀ دل بباد داده دانند که در ابتداء عشق جنگ و عتاب و کرشمه و ناز بود تا عشق محکم گردد و در میانۀ ارتکاب اخطار و ناترسیدن از هلاک و تلف مهجه روی نماید ودر آخر سکون بی حرکت و سکوتبی گفت و انتظاری جست بحاصل آمد و آنچه درین مراتب گفته‌اند بدین قریب است:
هوش مصنوعی: عشق اگرچه به نظر سختی و مشکلاتی دارد، اما قدرت آن از سختی‌ها و رنج‌هایی ناشی می‌شود که معشوق به عاشق وارد می‌کند. اگر به عمق این رنج‌ها بنگریم، می‌بینیم که هدف آن، طلب وفا و صمیمیت است. در مرحله‌ی جدایی، معشوق کوشیده تا عاشق را به آرامش و وحدت برساند و اینطور خواسته که تکثر و دوگانگی عاشق به وحدت تبدیل شود و پیوندی برقرار گردد. ای عزیز، در این جنگی که معشوق به راه می‌اندازد، در واقع صلحی نهفته است و آرامش او می‌تواند به نوعی جنگ بنظر آید، همه اینها به منظور تأیید عشق و گسترش احساسات عاشقانه است. عاشقانی که دلشان آشفته است، می‌دانند که در آغاز عشق، جدل و ناز و کرشمه وجود دارد تا عشق قوی‌تر و پایدارتر شود. در میانه‌ی راه، احساس خطر و عدم اطمینان از نابودی در کنار بالا رفتن احساسات وجود دارد، اما در نهایت به سکون و آرامشی می‌رسند که در آن هیچ حرکتی وجود ندارد و در انتظار نتایج مطلوب می‌مانند. آنچه در این مراحل گفته شده، در این راستا قرار دارد.
سکُونٌ ثُمَّ قَبضٌ ثُمَّ بَسطٌوَبَحرٌ ثُمّ نَهرٌ ثُمّ یبُسٌ
هوش مصنوعی: ابتدا آرامش و سکون وجود دارد، سپس جمع و فشردگی و بعد از آن گسترش و توسعه رخ می‌دهد. پس از این مراحل، دریا و سپس رودخانه‌ای ظاهر می‌شود و در نهایت به خشکی می‌رسیم.
وُرودُ ثُم قُصودٌ ثُمّ شُهودٌ ثُمّ وُجودٌ ثُمّ خُمودٌ چنانکه گفته‌اند:
هوش مصنوعی: وارد شدن، سپس قصد کردن، سپس مشاهده کردن، سپس وجود یافتن، و در نهایت آرام گرفتن، همانطور که گفته شده است:
در عشق دلا بسی نشیب است و فرازکاهو بره شیر گردد و تیهو باز
هوش مصنوعی: در عشق، دلتنگی‌ها و خوشی‌ها فراوان وجود دارد؛ مانند اینکه ممکن است یک موجود ضعیف ناگهان قوی و شجاع شود و یا موجودی تندپرواز، آرام و ساکن گردد.