فصل ۱۲۹
هوش مصنوعی: متن بیان میکند که همت عاشق نسبت به همت معشوق بالاتر است، زیرا عاشق به دنبال رسیدن به معشوق و کسب نور و شعف از اوست. عاشق میخواهد که با وجود عاشق، معشوق بتواند به کمال برسد و وجود خود را به واسطه عشق تأیید کند. از سوی دیگر، معشوق باید به عدم عاشق توجه کند تا وجود او محفوظ بماند. در این مقام، همت عاشق برتر و بالاتر است، زیرا او به معشوق فکر میکند و خود را فراموش میکند. به طور کلی، عاشق در جستجوی کمال و نور از معشوق است، در حالی که معشوق باید به عدم عاشق توجه کند.
همت عاشق در عشق ورای همت معشوق است زیرا که عاشق همت آن دارد که در عالم معشوق بار یابد پس منتهای همت او را باشد. ای درویش منتهای همت عاشق هستی معشوق است تا باشد که پرتو انوار آن هستی بر وی تابد و او را بخود قائم کند و منتهای همت معشوق نیستی عاشق است تا هستی وی را مسلم ماند و زحمت او از راه او برخیزد چون بعین بصیرت بنگری بدانی که درین مقام همت عاشق بلندتر است وَذلِکَ سِرُّ عَزیزٌ لِمَنْ فَهِمَ:
هوش مصنوعی: عاشق با اراده و تلاش خود در عشق، به هدف والاتری نسبت به معشوق می‌رسد، زیرا او آرزو دارد که وجود خود را در عالم معشوق پیدا کند و به این ترتیب نهایت تلاش او معشوق می‌شود. ای درویش، عشق و تلاش عاشق به سمت معشوق است تا نور وجود آن بر او بتابد و او را به خود وابسته کند. اما در مقابل، هدف معشوق این است که وجود عاشق را حفظ کند و تلاش عاشق را از مسیر خود خارج نکند. اگر با چشم بصیرت به این موضوع بنگری، متوجه می‌شوی که در این جایگاه، اراده و تلاش عاشق برتر است و این راز ارزشمندی است که برای کسی که می‌فهمد، شناخته شده است.
او را که ز تو مراد هستی باشداو را نه مراد خودپرستی باشد
هوش مصنوعی: کسی که هدف و مقصودش تو هستی، نباید به دنبال خودخواهی و خودپرستی باشد.
عالی بودش همت وطرز همه کسگرچه نظرش ز سوی پستی باشد
هوش مصنوعی: همت و شیوه‌ی او عالی بود، هر چند که نگاه دیگران از روی نادانی و ناپسندی باشد.