فصل ۱۵۲
هوش مصنوعی: در این متن به رابطه پیچیده بین عشق و دیدن معشوق پرداخته شده است. عشق به معنای واقعی، وابسته به احساسات درونی و قلبی است، اما دیدن زیبایی معشوق نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. این دو بعد از یکدیگر حسد می‌ورزند، زیرا هرکدام لذتی خاص برای خود دارند: دل از فکر کردن به معشوق لذت می‌برد و چشم از دیدن او. در اینجا بیان می‌شود که چشم عاشق مانند یک دروازه به سوی جمال معشوق است و همیشه در حرکت است، چه از شادی به خاطر نزدیکی به معشوق و چه از ترس از فقدان او. در نهایت، این دو جوهره عشق - دیدن و احساس - به یکدیگر وابسته‌اند و تمایز بین آنها دشوار است، زیرا هر کدام می‌تواند دیگری را تکمیل کند.
در عشق کار چشم برونق تراست از کار دل اگر چه با یکدیگر پیوسته حسد میکنند و پیوسته از یکدیگر می‌برند:
هوش مصنوعی: در عشق، وظیفهٔ چشم به زیبااییهای بیرونی است، اما دل کار دیگری انجام میدهد. هرچند که دل و چشم هر دو به هم متصل هستند، اما گاهی به یکدیگر حسد می‌ورزند و از هم دور میشوند.
اَلقَلْبُ یَحْسُدْ عَیْنی لَذَّةَ النَّظَرِوَالعَینُ یَحْسُدُ قَلْبی لذَّةَ الفِکرِ
هوش مصنوعی: قلب به لذت دیدن چشم حسادت میورزد و چشم به لذت فکر کردن قلب حسد می‌برد.
ای درویش چشم عاشق بارگاه جمال معشوق است از آن مردم دیده همیشه در حرکتست و حرکت وی از دو وجه بیرون نیست یا از شادی آنکه با معشوق هم خانه شده است در تقلب است یا از خوف مغلوبی خود از شدت ظهور او بی او بد و در تقلب است و نیکوتر در این معنی آنست که اهل انطباع گفته‌اند که چون صورت مرئی در محل رؤیت منطبع شود دیده دیده شود روحانی گفته است:
هوش مصنوعی: ای درویش، چشمان عاشق به زیبایی معشوق خیره است. مردم همیشه در حال تغییر و حرکت هستند و این تغییر می‌تواند به دو دلیل باشد: یا از شادی ناشی از بودن با معشوق است که در آنجا خوشایند است، یا از ترس از آنکه خود را تحت تأثیر او قرار دهند و در این حالت نیز در حال تغییرند. در واقع، بهتر آن است که اهل انطباع بگویند وقتی صورت ظاهری در محل دید قرارمیگیرد، آن چشم به تماشای آن روح و عمق تصویر میپردازد.
چشمی دارم همه پر از صورت دوستبادیده‌مراخوش‌است چون دوست در اوست
هوش مصنوعی: چشمم پر از تصویر محبوب است و برای من این چشم زیبا و خوشایند است چون محبوب در آنجا حضور دارد.
ازدیده و دوست فرق کردن نه نکوستیا اوست بجای دیده یا دیده خود اوست
هوش مصنوعی: تفاوت قائل شدن بین محبوب و دیگران کار مناسبی نیست، زیرا او همان کسی است که در دل و ذهن ما جا دارد.