بخش ۳۳ - اندر رزق گوید
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به موضوع روزی و تأمین معیشت پرداخته و تأکید می‌کند که همه موجودات از خداوند روزی می‌گیرند و نعمت‌های اوست که موجب زندگی و خوشبختی آنان می‌شود. او به این نکته اشاره دارد که فرقی بین مؤمن و کافر در دریافت روزی وجود ندارد و همه به نوعی تحت نظر خداوند قرار دارند.
شاعر می‌گوید که انسان نباید به تلاش و زحمت خود بیش از حد اتکا کند، زیرا روزی و زندگی او در دست خداوند است و اوست که می‌تواند به طلب هر نیاز بشری پاسخ دهد. همچنین بر اهمیت زهد و رها کردن دلبستگی‌های دنیوی تأکید می‌کند.
در نهایت، او افراد را به اعتماد بر خداوند دعوت می‌کند و می‌فرماید که زندگی و روزی واقعی از اوست و نه از تلاش‌های دنیوی.
جانور را چو خوانش پیش نهادخوردنی از خورنده بیش نهاد
هوش مصنوعی: وقتی که جانور را خواندن (آموزش) ارائه میدهند، غذایی که در پیش او قرار میگیرد، از آنچه که خورنده (آموزگار) به او میدهد، بیشتر است.
همه را روح و روز و روزی از اوستنیک‌بختی و نیک روزی از اوست
هوش مصنوعی: همه چیز از او نشئت میگیرد؛ روحها، زندگی و روزی انسانها. خوشبختی و روزهای خوب نیز از او میآید.
روزی هریکی پدید آورددر انبارخانه مُهر نکرد
هوش مصنوعی: روزی هر کسی چیزی را تولید کرد، اما در انبار آن را مهر نکرد.
کافر و مؤمن و شقی و سعیدهمه را روزی و حیات جدید
هوش مصنوعی: همه انسانها، چه کافر و چه مؤمن، چه شقی (بدبخت) و چه سعید (خوشبخت)، نان و زندگی تازهای دارند.
حاء حاجت هنوزشان در حلقجیم جودش بداده روزی خلق
هوش مصنوعی: حاجتهای بندگان هنوز در حلقه جود اوست و او روزی را به آنها عطا می‌کند.
جز بنان نیست پرورش ما راجز شره نیست نان خورش ما را
هوش مصنوعی: تنها دستان ما هستند که ما را پرورش میدهند و جز نوشیدن آب، هیچ چیزی باعث زندهماندن ما نمیشود.
او ز توجیه بندگان نجهدنان خورش داد نان همو بدهد
هوش مصنوعی: او از توجیه بندگان نجات نمییابد؛ زیرا نان از اوست و او باید نان آنها را نیز تأمین کند.
نان و جان تو در خزینهٔ اوستتو نداری خبر دفینهٔ اوست
هوش مصنوعی: زندگی و روزی تو از خزانهٔ اوست، اما تو از گنجینهٔ او بیخبری.
روزی تو اگر به چین باشداسب کسب تو زیر زین باشد
هوش مصنوعی: اگر روزی تو در چین باشی، اسب تو آماده و زینگذاری شده است.
یا ترا نزد او برد به شتابورنه او را برِ تو، تو در خواب
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر تو به سرعت به نزد او نروی، ممکن است او هم هرگز به تو توجه نکند و تو در غفلت و بیخبری باقی بمانی.
نه ترا گفت رازق تو منمعالمِ سرّ و عالمِ علنم
هوش مصنوعی: من به تو نمیگویم که روزیدهنده تو من هستم، زیرا من دارای علم اسرار و علمی عمیق هستم.
جان بدادم وجوه نان بدهمهرچه خواهی تو در زمان بدهم
هوش مصنوعی: من جانم را فدای تو میکنم و هر چه بخواهی، حتی نان و روزیات را میدهم. هر چیزی که بخواهی، در زمان مناسب به تو خواهم داد.
کار روزی چو روز دان بدرستکه ره آورد روز روزی تست
هوش مصنوعی: کار و کوشش روزانه خود را با دقت انجام بده، زیرا نتیجه و پاداش زحمتهای امروز، روزی خواهد بود که به ثمر مینشیند.
سفله دارد ز بهر روزی بیمنخورد دیگ گرده حکیم
هوش مصنوعی: سفله به خاطر روزی نگران است و از دیگ گرده حکیم نمیخورد. معنایش این است که آدمهای سادهلوح به خاطر تأمین معیشت خود اضطراب دارند و نمیتوانند از لذتهای عمیق زندگی بهرهمند شوند.
نخورد شیر صید خود تنهاچون شود سیر مانده کرد رها
هوش مصنوعی: شخصی که به تنهایی شکار می‌کند، نمیتواند از شیر شکار خود بهرهمند شود و سیر باشد، چون شکار که به دست آورده را رها کرده است.
با تو زانجا که لطف یزدانستگرو نان به دست تو جانست
هوش مصنوعی: اینجا جایی است که محبت خداوند وجود دارد و در این مکان، زندگی و حیات من وابسته به محبت و لطف توست.
غم جان خور که آنِ نان خورده استتا لب گور گرده بر گرده است
هوش مصنوعی: غم را در دل نگه دار، زیرا آنکه نان را با رنج به دست آورده، تا دم مرگ هم بار سنگینی را بر دوش دارد.
جان بی‌نان به کس نداد خدایزانکه از نان بماند جان بر جای
هوش مصنوعی: انسانی که زندگیاش بدون نان باشد، جانش را در اختیار کسی نمیگذارد؛ زیرا اگر نان نباشد، جان هم در خطر است و نمیتواند به زندگی ادامه دهد.
این گرو سخت‌دار و نان می‌خورچون گرو رفت قوت جان می‌خور
هوش مصنوعی: این گروه دارایی و منابع خود را خیلی محکم نگه میدارد و فقط به نان و روزی روزانه خود میرسد. اما وقتی این گروه از بین برود، دیگر چیزی برای حمایت از جان خود نخواهد داشت.
مر زنان راست کهنه تو بر تومرد را روز نو و روزی نو
هوش مصنوعی: زنان حقایق را به درستی بیان میکنند و بر تو مردان روزگار جدید و فرصتهای تازهای میآورند.
روزی تست بر علیم و قدیرتو ز میر و وکیل خشم مگیر
هوش مصنوعی: روزی تو را به علم و قدرت خدا میسنجند، بنابراین از خشم و انتقام دست بردار و به دوستان خود سامان بده.
آن زمانی که جان ز تن برمیدبه یقین دان که روزیت برسید
هوش مصنوعی: زمانی که روح از بدن جدا می‌شود، به یقین بدان که روزی که منتظرش هستی، فرا رسیده است.
روزیت از درِ خدای بُوَدنه ز دندان و حلق و نای بُوَد
هوش مصنوعی: رزق و روزی تو از درگاه خداوند خواهد بود و نه از طریق تلاش و تلاش جسمی مثل دندان، گلو و حنجره.
کدخدایی خدایی است برنجخاصه آنرا که نیست حکمت و گنج
هوش مصنوعی: افراد معمولی و بیخبر، مانند کدخداهایی هستند که تنها به ظاهر و مادیات توجه دارند و از عمق حکمت و دانش چشمپوشی میکنند. آنها فقط به چیزهای ظاهری و سطحی اهمیت میدهند.
کدخدایی همه غم و هوس استکد رها کن ترا خدای بس است
هوش مصنوعی: دولت و رهبری همه پر از دقدقه و آرزوست، پس از این مسئولیتها دست بکش و به خدا تکیه کن.
اعتماد تو در همه احوالبر خدا به که بر خراس و جوال
هوش مصنوعی: اعتماد تو در هر شرایطی باید بر خدا باشد، نه بر افراد و متاعهای دنیایی.
ابر اگر نم نداد یک سالتسخت شوریده بینم احوالت
هوش مصنوعی: اگر ابر باران نبارد، در یک سال حال و روز تو را بسیار پریشان و آشفته میبینم.