بخش ۴۸ - التّمثیل فی نظرالسّوء واحوال الدّنیا
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر با استفاده از تمثیل کشتی و دریا، به نوعی از عدم آگاهی انسان‌ها درباره وضعیت واقعی‌شان اشاره می‌کند. او می‌گوید که انسان‌ها مانند فردی نابینا در کشتی هستند که به جای درک راستین از موقعیت خود، تصور نادرستی از رفتن و ایستادن دارند. این وضعیت نمادی از دنیاپرستی و نادانی است که انسان‌ها در آن گرفتارند. شاعر از شنیدن نیک و بد سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که باید به عمل و تجربه توجه کنند تا واقعیت را درک کنند. در نهایت، او عجب و خودپسندی را به عنوان موانع شناخت درست معرفی می‌کند.
مثلت همچو مرد در کشتی استزان ترا فعل سال و مه زشتی است
هوش مصنوعی: شما مانند مردی هستید که در کشتی نشسته است، بنابراین رفتار شما تحت تأثیر گذر زمان و مراحل زندگی به خوبی نمایان است.
آنکه در کشتی است و در دریانظرش کژ بُوَد چو نابینا
هوش مصنوعی: آن کسی که در کشتی نشسته و در دریا نگاهش درست نیست، مانند یک نابینا است.
ظن چنان آیدش بخیره چنانساکن اویست و ساحلست روان
هوش مصنوعی: برخی اوقات گمان میرود که او به حالتی آرام و ساکن رسیده، اما در حقیقت در حال حرکت و جریان است.
می نداند که اوست در رفتنساحل آسوده است از آشفتن
هوش مصنوعی: او نمیداند که خود اوست که در فاصله گرفتن، آرامش ساحل را به هم میزند و سبب آشفتهگی میشود.
مرد دنیاپرست از این سانستهمچو کودک ضعیف و نادانست
هوش مصنوعی: مرد دنیاپرست به گونهای است که مانند یک کودک ضعیف و نادان به نظر میرسد.
تو به گفتار غرّه‌ای شب و روزلیک معلومِ تو نگشت هنوز
هوش مصنوعی: شما در سخن خود بسیار مطمئن و تکبرآمیز هستید، اما هنوز کسی واقعاً از باطن شما آگاه نشده است.
بیش مشنو ز نیک و بد گفتارآنچه بشنیده‌ای به کار درآر
هوش مصنوعی: توجه زیادی به صحبتها و قضاوتهای دیگران نکن و به جای شنیدن حرفها، به عمل و رفتار خود بپرداز.
ای ندیده ز زحمت خورِ توروح عیسی به خواب جز خرِ تو
هوش مصنوعی: ای کسی که از زحمت تو، روح عیسی در خواب است، جز حیوانی مثل تو هیچ چیز دیگری را ندیدهام.
عزّ علمست نخوت و بودیتکبر و عُجبست خشم و خشنودیت
هوش مصنوعی: علم سبب عزت و بزرگی است، در حالی که خودخواهی و فخر فروشی نشانه کبر و غرور است. همچنین خشم و رضایت نیز تحت تأثیر این صفات قرار دارد.