بخش ۱۸ - اندر مذمّت مال دوست
هوش مصنوعی: شاعر در این متن به ویژگیهای انسانی و اجتماعی افراد سفله و پست میپردازد. او اشاره میکند که سفلهها برای نان و دندان خود نیز مهمانان خود را با بدی و ناپاکی میپذیرند و در کارگاه طبع خود هیچ ایمنی نمییابند. هرچند که زنجیرها در اطراف آنها نیست، اما خودشان باعث مرگ و نابودی خویش میشوند. شاعر همچنین به این نکته تأکید میکند که چنین افراد سفله و پست، در پی طمع و دلقهای بیارزش خود هستند و در نهایت، زندگی شیرین را با میهای تلخ میگذرانند. در این اوضاع، پاسبانها نیز در برابر دزدیها و فساد، بیتحرک و ناراحت هستند. سخن شاعر، نقدی است بر سستی و پستی اخلاقی در جامعه.
سفله چون خواند رو به مهمانشپس چه نانش شکن چه دندانش
هوش مصنوعی: وقتی آدم بیمقدار در مقابل مهمانش صحبت میکند، دیگر نباید نگران نان و دندانش باشد.
بر درِ کارگاه طبع لئیمنز پی ایمنی که از سرِ بیم
هوش مصنوعی: به درِ کارگاه شاعری که خودخواه است و احساساتش را به نمایش میگذارد نرو، چون نباید به دنبال حفظ امنیتی باشی که فقط از ترس ناشی میشود.
گرچه زنجیر حلقه نپذیردسفله را در بزن که خود میرد
هوش مصنوعی: هر چند که زنجیر به دست افراد پست و بیارزش نمیافتد، اما اگر به آنها فشار بیاری، خودشان از بین میروند.
برده چون طاعت و دل و دینتبادهٔ تلخ و عمر شیرینت
هوش مصنوعی: اگر در زندگی به اطاعت و ایمان خود وفادار باشی، مانند بادهای تلخ که نوشیدنش دشوار است، اما عمر تو شیرین و خوش خواهد بود.
کوی پر دزد و خانه پر ز قماشپاسبان را چه خوش بود خشخاش
هوش مصنوعی: محل زندگی دزدها و خانهای که پر از کارگران است، برای پاسبان چقدر جذاب و دلانگیز خواهد بود!
طمع خلق و دلق پستی تستزورق بحر زرق هستی تست
هوش مصنوعی: طلب و آرزوی مردم و دلبستگیهای سطحی نشانهی پستی است، مانند قایقی در دریای فریب و نیرنگ زندگی.