بخش ۳۹ - ذکر انقطاع نسب
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به تذکر و اندرز انسان‌ها می‌پردازد و به نکات زیر اشاره می‌کند:
انسان باید از ماده و دنیای مادی خود را جدا کند و به صفات نیک انسانی و خلوص در دل برسد. او می‌گوید که اگر کسی به دنبال شرافت و مقام باشد، باید رفتار صحیح و راستین داشته باشد و به اصول انسانی پایبند باشد. باید صبر پیشه کند و از دنیا و عشق‌های زودگذر به دور باشد.
شاعر همچنین تأکید می‌کند که هر کسی که به غرور و غفلت آلوده شود، نیکی‌ها را از دست خواهد داد و زندگی‌اش به باد خواهد رفت. در نهایت، با یادآوری این نکته که علم و دانش دینی باید بر پایه آگاهی و ایمان باشد، به انسان‌ها هشدار می‌دهد که در پی کمال و درست‌کاری باشند و از غفلت دوری کنند.
آدم پاک را برآر از گِلچشم روشن مدار و تاری دل
هوش مصنوعی: انسانی که پاک و پاکیزه است را از موقعیتهای ناپاک و آلوده دور نگهدار و به او اجازه نده که در تنگنای دلگیر و تاریک قرار بگیرد.
به خدای ار بود ز بهر شرفاز خلیفه خدای چون تو خلف
هوش مصنوعی: اگر هدف از شرافت خداوند باشد، پس تو وارث خلیفه خداوند هستی.
گر تو اینجا نسب درست کنیبر خود آن راه نار چُست کنی
هوش مصنوعی: اگر تو در اینجا نسب خود را درست تعیین کنی، آن وقت راهی که پر از ناراحتی است، برای خود هموار میکنی.
صبر کن تا درین سرای مجازاز پی آز و غم نه از پی ناز
هوش مصنوعی: منتظر بمان تا در این دنیا که واقعی نیست، به دنبال آزمایش و غصه باش نه به دنبال ناز و فریب.
بر کشندت به دست عافیتیآخر این پوستهای عاریتی
هوش مصنوعی: در نهایت، این پوستهای ظاهری و موقتی که به ما تعلق ندارند، تو را به آرامش و خوشبختی میرسانند.
تا چو از خاک خود برون آییتا در آن دم ز آب چون آیی
هوش مصنوعی: تا زمانی که از خاک خود بیرون بیایی، به یاد داشته باش که در آن لحظه باید مانند آب روان باشی.
راد مردی گزین تو با دل خوشهمچو سفله مباش خواری کش
هوش مصنوعی: مردی را انتخاب کن که با دل شاد و رضایت تن به دوستی می‌دهد و همچون افراد پست و ذلیل زندگی نکن.
اهل دنیا به خوبی و زشتیخفتگانند جمله در کشتی
هوش مصنوعی: مردم دنیا در خوبی و بدی خودشان خوابآلود هستند، همه در یک کشتی قرار دارند.
بادبان برکشیده بهر سفرخاک تیره ز آب و نار شمر
هوش مصنوعی: آماده سفر شو و از خاکی که سیاه و پر از آتش است، بگذر.
غافل از روی جهل و از ادبیرابلقان سوارکُش در زیر
هوش مصنوعی: این بیت به نادانی و ناآگاهی اشاره دارد و نشان می‌دهد که برخی از افراد به خاطر نداشتن دانش و آگاهی کافی، از ظرافتها و زیباییهای زندگی غافل هستند. آنها به طور غریزی و بدون توجه به نکات ظریف، به جلو میشتابند و از درک عمیقتری که ممکن است به زندگیشان افزوده شود، باز میمانند.
کی بایستد مگر دَمی به غروراز خدای و ز خلق یکسر دور
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند به خاطر غرور، لحظهای از خداوند دور بماند و از مردم جدا شود؟
هرکه گشت از غرور و غفلت مستنیکی آن جهان بداد ز دست
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر غرور و غفلت خود غرق شود، در نهایت خوبیهای آن دنیا را از دست خواهد داد.
نه شتاب آیدت به کار و نه صبرزانکه بشتافت و صبر کرد آن گبر
هوش مصنوعی: نه شتاب و عجلهای به کار تو میآید و نه صبر و آرامش، چون که آن بیدینی که هم عجله کرد و هم صبر را در پیش گرفت، به نتیجهای نرسید.
هادی ره به جز هدایت نیستوآن طریق اندرین ولایت نیست
هوش مصنوعی: راهنما فقط راه هدایت را نشان می‌دهد و در این سرزمین، هیچ مسیری جز آن وجود ندارد.
کی غم بوسه و کنار خوردهرکه او کوک و کو کنار خورد
هوش مصنوعی: کیست که به یاد بوسه و عشق ورزی نیفتد، هر کسی که لحظههای زیبا و دلنشین را تجربه کرده باشد؟
علم دین کان به غفلتی شنوینکند اعتقاد و دینت قوی
هوش مصنوعی: اگر علم دین به اشتباه آموخته شود، اعتقاد و دین شما محکم نخواهد بود.
لالهٔ غفلتی نه‌ای بندهدل سیه عمر کوته و خنده
هوش مصنوعی: تو به مانند لالهای نیستی که تنها در غفلت بگذری، بلکه دل سیاه و عمر کوتاه، همراه با خندهای تلخ را به دوش میکشی.
تا بنگذشت عاقل از آتشکی برآید ز جانش خندهٔ خوش
هوش مصنوعی: وقتی فرد عاقل از مشکلات و دردها عبور کند، هیچگاه از عمق وجودش لبخند شادمانی برنمیخیزد.