شمارهٔ ۲۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان فلسفه زندگی و عبرت‌آموزی از گذشته می‌پردازد. شاعر به شاه خسروا توصیه می‌کند که باید از دنیای فانی نترسد و از ناپایداری آن آگاه باشد. او تأکید می‌کند که خرد انسان هرگز نباید باعث آزار دیگران شود و دنیا ارزش آزار دادن دیگران را ندارد. شاعر در مورد تاریخ بزرگانی چون اسکندر، داود و سلیمان صحبت می‌کند و به این نکته اشاره می‌کند که حتی این شاهان نیز در نهایت فانی بودند و نام نیک آنها به یادگار مانده است. همچنین، او به اهمیت کار نیک و ماندگاری نام نیک در مقابل بدی‌ها و عبرت گرفتن از تاریخ اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که توجه به دین و کارهای خوب باید در زندگی انسان‌ها برجسته باشد.
خسروا بشنو فزونی از چو من کم کاستیراستی بتوان شنود آخر هم از ناراستی
هوش مصنوعی: ای خسر، به یاد داشته باش که از کسانی مانند من که دارای کمبودهایی هستند، میتوان چیزهای زیادی آموخت. اما در نهایت، حقیقت را فقط از افرادی که راستگو هستند میتوان دریافت، نه از کسانی که دروغ میگویند.
کی روا دارد خرد آزار حق جستن شهااز برای بیوفایی باطلی کم کاستی
هوش مصنوعی: آیا درست است که عقل، به خاطر یافتن حقیقت، خود را به زحمت بیندازد و در عوض، در پی بیوفایی و ناتوانیهای بیاهمیت برود؟
سر بسر دنیا نیرزد موری آزردن از آنکچون به دست آید اگر پا داردی زیباستی
هوش مصنوعی: دنیا ارزش ندارد که بخواهیم کسی را آزرده خاطر کنیم، زیرا اگر به چیزی دست یابیم، تنها در صورت داشتن ویژگیهای خوب است که زیبا و ارزشمند میشود.
گر نه دنیا بیوفا بودی و مردم کش چنیندر جهان حاکم کنون هم آدم و حواستی
هوش مصنوعی: اگر دنیا به معنای بیوفایی نبود و انسان‌ها اینقدر به هم آسیب نمیزدند، هماکنون نیز آدم و حوا در همین دنیا زندگی میکردند.
چون جهان بگرفت اسکندر زدار اهم نداشتور جهان داراستی شه در جهان داراستی
هوش مصنوعی: زمانی که اسکندر جهان را از دست افراد دیگر گرفت، اهمیتی نداشت که چه کسانی در آن دوران بر مردم حکمرانی میکردند، زیرا او خود قدرت را در دست داشت و به خوبی از آن بهرهبرداری میکرد.
خسروا داود شاها ملک اگر باقی بدیتا ابد ملک سلیمان نبی برجاستی
هوش مصنوعی: داود، ای پادشاه، اگر سلطنتت دائمی بود، سلطنت سلیمان پیامبر هنوز برقرار بود.
چون سلیمان شهریاری در زمانه کس نبودهم به سوی تخته شد و آن تخت کش ماواستی
هوش مصنوعی: در زمانی که مانند سلیمان، پادشاهی در دنیا وجود نداشت، او به سوی تخت خود رفت و در آنجا آرامش یافت.
آن همه شاهان ایرانی و تورانی کجاندکز نهیب تیغشان بسته کمر جوزاستی
هوش مصنوعی: تمام شاهان ایرانی و تورانی کجا هستند که با صدای رعدآسا و تهدیدکننده شمشیرشان، باعث ترس و لرز شجاعان شدند؟
ور نظر کردی به بزم ورزمشان گفتی خردکز سپاه و گنج هر شاهی جهان دریاستی
هوش مصنوعی: اگر به مجالس و جشنهای آنها نگاهی بیندازی، میفهمی که حکمت و دانایی از ثروت و قدرت هر پادشاهی فراتر است و در واقع، جهان همچون دریایی وسیع است.
خاک تیره باز گفتی حال هر شه روشنتتا شدی معلوم رایت خاک اگر گویاستی
هوش مصنوعی: خاک تیره دوباره به تو گفت که هر پادشاهی که روشن است، به محض اینکه مشخص شد، نشانهاش از خاک نمایان میشود، اگر به حرف خاک گوش کنید.
آنکه نیکی کرد نام نیک از او باقی بماندوربدی کردی به گیتی هم به بد رسواستی
هوش مصنوعی: کسی که کارهای نیک انجام دهد، نام نیک او در میان مردم باقی خواهد ماند، اما اگر کارهای بدی کند، نامش به خاطر آن بدی‌ها رسوا خواهد شد.
بر گرفتی عبرت از حال ملوک باستانچون شنیدی داستانشان هر که او داناستی
هوش مصنوعی: از سرگذشت پادشاهان قدیم درس عبرت بگیر، زیرا وقتی داستانهایشان را میشنوی، کسی را که دارای دانش و آگاهی است، خواهی شناخت.
آنچه فردا دید خواهی غافلی امروز همباز دیدی عاقلی کش چشم دل بیناستی
هوش مصنوعی: هر چیزی که فردا قرار است ببینی، امروز هم به نوعی آن را مشاهده کردهای، فقط تو غافل هستی. اگر با چشم دل ببینی، میتوانی به درک بیشتری دست یابی.
هر کسی فردا چو کشت خویشتن خواهد درودکشت خود امروز بهتر کشتئی گر خواستی
هوش مصنوعی: هر کسی که بخواهد در آینده به نتیجه خوبی برسد، باید امروز تلاش و کار کند و به فکر زراعت و کاشتن باشد. اگر میخواهی فردا به دستاوردهای خوبی بیرسی، باید امروز خوب کار کنی و به نیکوی اقدام کنی.
اینکه خلق از کار دنیا گشت نا پروا چنینای دریغ ار خلق را با کار دین پرواستی
هوش مصنوعی: این جملات به این معناست که وقتی مردم به کارهای دنیوی مشغول میشوند و بیتوجه به آن هستند، بسیار جای تأسف دارد که اگر به کارهای دینی و معنوی خود نیز توجهی نداشته باشند.
شاه اگر کردی نظر در جام جم مانند جمآنچه ناپیدای خلقستی ورا پیداستی
هوش مصنوعی: اگر شاه به جام جم نگاه کند، مانند جمشید، هر چیزی که از چشم مردم پنهان است، برای او روشن و نمایان خواهد شد.