شمارهٔ ١٩ - ایضاً له در مدح تاج الدین علی
هوش مصنوعی: این متن با مضمون ستایش و تمجید از شخصیت بزرگ و کریمی به تصویر کشیده شده است. گوینده به ویژگیهای نیک این شخص اشاره میکند و او را به عنوان مظهر جود و کرم معرفی میکند که از هر نظر به دیگران یاری میرساند. این فرد به عنوان پناهگاهی امن و قابل اعتماد برای نیازمندان به شمار میآید و بخشندگی او را با آب و باران در بهار مقایسه میکند.
در این شعر، خلاقیت و علم این شخص نیز مورد تحسین قرار میگیرد و او را همچون خورشیدی در آسمان توصیف میکند که همه را روشن میکند. همچنین به عدل و انصاف او اشاره میشود و تأثیر آن بر زندگی مردم به تصویر کشیده میشود. او نه تنها به دیگران کمک میکند بلکه خود نیز در تلاش است تا روزی و نیکبختی را برای دیگران به ارمغان آورد.
در پایان، گوینده رویای عدالت و خوشبختی جهانی را برای او میطلبد و بر این نکته تأکید میکند که وجود چنین شخصیتی در جامعه موجب خوشحال بودن اهالی فن و هنر شده و برکت و شیرینی را به زندگیها میآورد.
آنکه دست و دل او مظهر جود و کرم استوانکه در داد و دهش صد چو فریدون و جم است
هوش مصنوعی: کسی که بخشش و generosity او مثالزدنی است و در دادن و بخشیدن به اندازهی فریدون و جم بزرگ و بینظیر است.
قدوه و قبله شاهان جهان خواجه علییاور ملک عرب داور ملک عجم است
هوش مصنوعی: پیشوای شاهان جهان، خواجه علی است که حامی پادشاه عرب و حاکم سرزمین عجم به شمار میآید.
و آنکه تیغش بگه رزم ز خون دل خصمرود نیلست که سیلش همه آب بقم است
هوش مصنوعی: شخصی که شمششیرش در جنگ به عنوان سلاحی مؤثر عمل میکند، مانند نیل است که از خون دشمن سیراب میشود. اما نیل، مانند سیلابی است که تمام آبش از بزم و شادی دیگران تامین میشود.
فکر صائب نظرش دیده و دانسته که چیستهر چه بر تخته تقدیر الهی رقم است
هوش مصنوعی: ذهن آگاه و تیزبین، به خوبی درک کرده است که هر آنچه در سرنوشت انسان نوشته شده، واقعیتی است که باید پذیرفته شود.
همچو عیسی و خضر ذات محمد سیرشفرخ آثار و مبارک دم و میمون قدم است
هوش مصنوعی: مانند عیسی و خضر، وجود محمد برکات و آثار خوشی به همراه دارد و نفسی مبارک و قدمی خوشیمن دارد.
هر که با درگه او داد پناه از حدثانایمن از حادثه چون صید حریم حرم است
هوش مصنوعی: هر کسی که به درگاه او پناه ببرد، از خطرات و مشکلات در امان است؛ همانگونه که شکار در حریم امن حرم محفوظ میماند.
همتش گر نشود ضامن روزی نکندعزم صحرای وجود آنکه بکتم عدم است
هوش مصنوعی: اگر اراده و هدف فردی قوی نباشد، نمیتواند تأمین روزی و نیازهای خود را انجام دهد، چرا که وجود و زندگی او در سایه عدم و ناکامی خواهد بود.
گر چه سیم و زر کان بیش ز پیش است ولیکبا در افشان کف او وقت عطا کم ز کم است
هوش مصنوعی: هر چند که طلا و نقره بیشتر از قبل است، اما هنگام بخشش و کمک کردن او، زمان و مقدار کم نمیآید.
بخشش ابر چو فیض کف او نیست چنانکگاه گاهی بود آن بخشش این دم بدم است
هوش مصنوعی: بخشش ابر مانند نعمت دست خداوند نیست؛ چرا که این نعمت گاه و بیگاه به ما میرسد و این بخشش دائمی و پیوسته نیست.
لابهنگام تشهد بود اندر سخنشچون از آن در گذری صیغه لفظش نعم است
هوش مصنوعی: در زمانی که سخن از تشهد و اعتراف به خداوند بود، او به گونهای صحبت کرد که گویا به زیبایی و درستی سخن میگوید.
دشمنش ابر بهارست ولیکن نه بجودز آنجهت کز دل و از دیده همه سوز و نم است
هوش مصنوعی: دشمن او مانند ابر بهار است، اما این به دلیل وجود خود او نیست، بلکه به خاطر این است که دل و دیدهی او پر از غم و اشک هستند.
تیر عدلش نه شگفت ار برداز راست رویهر چه در پشت کمان از کژی و تاب و خم است
هوش مصنوعی: تیر عدالت او شگفتی ندارد، اگر بزند و هر چیزی را که در پشت کمان کج و منحرف است به راست آورد.
شهریارا ز درت هر که دمی دور فتادتا قیامت ز چنین غبن ندیم ندم است
هوش مصنوعی: هر کسی که از در تو یک لحظه دور شود، تا قیامت از چنین نادانی و غبنی بینصیب نخواهد ماند.
چار پهلو شود از خوان تو چون شیره آشآزا گر خود همه اعضاش چو کاسه شکم است
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وقتی انسان در خوردن و نوشیدن زیادهروی کند، حالتی پیدا میکند که به طور کامل تحت تاثیر آن قرار گرفته و به نوعی به حالت بیحرکتی و ناتوانی میرسد. به عبارتی، پرخوری میتواند فرد را به حالتی از افراط و کسالت برساند که تمام اعضای بدنش به مانند یک ظرف پر از غذا میشود و دیگر توان فعالیت ندارد.
هر که با لشکر چون مور و ملخ دیدتراگفت با خسرو سیاره ز انجم حشم است
هوش مصنوعی: هر کسی که تو را با لشکر مانند مور و ملخ میبیند، به او گفت: تو با خسرو سیارهها، مانند ستارهها همراهی داری.
همچو خورشید گرفتی همه آفاق به تیغزانکه زلف ظفرت پرچم رمح و علم است
هوش مصنوعی: تو مانند خورشید در تمام آفاق درخشان و تسلط داری، زیرا زلف زیبایت بهمانند پرچم و علم در اهتزاز است.
گشت ظالم شکن از عدل تو مظلوم چنانکطعمه مورچگان از دل شیر اجم است
هوش مصنوعی: ظالم به خاطر عدالت تو تحت فشار قرار گرفته است، همانطور که یک طعمه در دل شیر به شدت تحت تعقیب قرار دارد.
هر که در بوته اخلاص تو چون زر ننشستکنده چون سکه و سر کوفته همچون درم است
هوش مصنوعی: هر کسی که با خلوص نیت در راه تو قدم نگذارد، مانند کندهای است که ارزش و زیبایی خاصی ندارد و تنها به درد چوبخوره میخورد. در مقابل، کسانی که با نیت پاک و صادقانه به تو نزدیک میشوند، همانند سکه و درم هستند که ارزش و اعتبار دارند.
از ره تیره دلی دشمن تو هست دواتلیک بس کلسته و بیسر و پا چون قلم است
هوش مصنوعی: از مسیر تاریک دل دشمن تو تنها دواتی وجود دارد که بیسر و پا و بیصلاحت مثل قلم است.
خسروا داعی درگاه جلال تو رهیکه هوادارتر از جمله عبید و خدم است
هوش مصنوعی: ای خداوند بزرگ، بندگان و خدمتگزاران تو همگی در پی جلب رضایت و قربت تو هستند و کسی از آنان به اندازه من، در زمینه محبت و ارادت به تو تلاش نمیکند.
با خرد گفت که دانی بچه عیب ابن یمیناز کمان فلک آزرده بتیر ستم است
هوش مصنوعی: با عقل بیان میکند که آیا میدانستی عیب ابن یمین، به مانند تیر ستمی است که از کمان آسمان رها شده و او را آزرده خاطر میکند.
برکشید از جگر آهی خرد و گفت بدردعیبش اینست که مسکین بخرد متهم است
هوش مصنوعی: او از عمق دل آهی کشید و گفت: عیب این داستان این است که حتی یک انسان مسکین هم به خاطر کمبودهایش متهم میشود.
دین پناها چو دل اهل هنر شاد بتستمپسند آنکه نصیب از فلکش جمله غم است
هوش مصنوعی: دین و آیین حقیقی مانند دل هنرمندان خوشحال و شاداب است. اما نباید خوشحال شد از آنهایی که نصیب و بهره آنها از آسمان فقط غم و اندوه است.
گر تو اندیشه کارش نکنی پس که کندکوشهی در همه عالم چو تو عالی همم است
هوش مصنوعی: اگر تو در مورد کارش فکر نکنی، پس چه کسی این کار را انجام خواهد داد؟ در کل جهان هیچ کس به اندازه تو با ارزش و عظیم نیست.
با کریمی چو توأش جستن کام از دگریچون ز عصفور طلب کردن لحم و دسم است
هوش مصنوعی: در جستجوی رضایت از کسی غیر از تو، مانند این است که از پرندهای بخواهی گوشت و خوراک بخواید، که خواستهای نادرست و غیرمنطقی است.
تا بود از سر دانش سخن اهل هنرآنکه روزی ده خلقان کرم ذوالنعم است
هوش مصنوعی: هر گاه که از دانش و علم صحبت میشود، سخن اهل هنر هم در میان خواهد بود. کسی که در روزهای مختلف، به مردم نیکی و بخشش میکند، مانند آن است که صاحب نعمت و کرم است.
کرمت ضامن ارزاق خلایق باداکه توئی آنکه کف راد تو کان کرم است
هوش مصنوعی: ای مهربانی، امیدوارم روزی و معیشت مردم تحت حمایت تو باشد، زیرا تو خود منبع و سرچشمهی همهی خوبیها هستی.
مجلس انس تو خرم چو ارم باد و بودزانکه از عدل تو عالم بخوشی چون ارم است
هوش مصنوعی: مجلس دوستی تو خوشبهره و شاداب است، بهگونهای که بهشت (ارم) را به یاد میآورد؛ زیرا برکت و خوشی در جهان بهواسطهی عدل و انصاف تو برقرار است.