شمارهٔ ٢١٣
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ای خسرو به عنوان یک پادشاه با فضائل و ویژگی‌های برجسته است که در آن به مفاهیم قضا و قدر و عدالت اشاره شده است. شاعر بیان می‌کند که یاجوج (نماد ظلم) نمی‌تواند به مردم آسیب برساند زیرا عدالت خسرو برای او مانع است.
شاعر همچنین به اهمیت تصرف پیر در امور دهر و جوانی خسرو اشاره کرده و به حسودان و دشمنان او هشدار می‌دهد که نباید به کشتن او فکر کنند، چرا که او از قدرت و حمایت الهی برخوردار است.
بخش دیگری از شعر به توصیف دشواری‌ها و حوادث زندگی میان برایش و غم و شادی آن اشاره دارد و در نهایت، شاعر آرزو می‌کند که روزگار پادشاهی خسرو سرشار از خرمی و شادابی باشد و حسودانش زیر فشار عذاب قرار بگیرند.
در کل، شعر تمجید از ویژگی‌های مثبت خسرو و تأکید بر ارزش‌های عدالت و دوستی را دربر دارد.
ایخسرویکه خسرو سیارگان سزددر پیش رای انورت از جمله عبید
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف شخصیتی بزرگ و برجسته میپردازد که به عنوان خسرو (پادشاه) شناخته میشود و او را ستارهای درخشان میداند. در اینجا به اشاره میشود که او در میان افرادی که در اطرافش هستند، از دیگران متمایز و برتر است و به همین خاطر، شایسته احترام و توجه ویژه است.
در خانقاه عالم امر و جهان نهیرای تو هست شیخ و قضا و قدر مرید
هوش مصنوعی: در خانقاه، جایی که روحانیون و عرفا به تربیت و آموختن میپردازند، همه چیز تحت کنترل و فرمان توست. اینجا هیچ کار یا تصمیمی بدون اراده و خواست تو انجام نمیشود، حتی شیخ و مرید هم در دایرهای از قضا و قدر تو قرار دارند.
یاجوج ظلم راه نیابد بسوی خلقتا در جهان ز عدل تو سدی بود سدید
هوش مصنوعی: یاجوج نمی‌تواند به مردم آسیب برساند، تا زمانی که در دنیا سدّی محکم از عدل و انصاف تو وجود داشته باشد.
در کار دهر پیر تصرف روا بودبخت ترا از آنکه جوانیست بس رشید
هوش مصنوعی: در زندگی، افراد سالخورده میتوانند تغییراتی ایجاد کنند و این طبیعی است. شانس تو از این رو خوب است که هنوز جوان و نیرومند هستی.
حاسد ز بوی فضل تو گر جان دهد رواستیابد جعل ز نفحه گل زحمتی شدید
هوش مصنوعی: اگر حسود به خاطر بوی خوش فضیلت تو جانش را از دست بدهد، اشکالی ندارد، زیرا بر اثر عطر گل، زحمت او بسیار سخت خواهد بود.
خصمت برنج سکته حیرت اسیر شدخونش بریز چون بود این سکته را مفید
هوش مصنوعی: خصمت برنج، یعنی رقیب تو به خاطر ناتوانی و حیرت از تو شکست خورده و احساس ضعف کرده است. خونش را بریز، یعنی او را در این حالت ضعیف و آسیبدیده رها کن. بنابراین، این سکته و بهت که نصیب او شده، به نوعی برای تو مفید واقع شده است.
بشکاف آهنین دل دشمن بنوک تیغقد یقطع الحدید کما قیل بالحدید
هوش مصنوعی: با قدرت و مهارت خود، میتوانی هر سختی و مقاومتی را از بین ببری، حتی اگر دل دشمنان مستحکم و آهنین باشد. همچنان که گفتهاند، قدرت و اراده میتواند فلز را نیز از هم پاشاند.
هر لحظه میرسان المی نو بجان خصمزیرا که لذتی بدل آید زهر جدید
هوش مصنوعی: هر لحظه خبری تازه به دشمن میرسد، چون لذت جدیدی باعث میشود تا زهر کهنه اثر کند.
هر دم ز تاب حادثه تازه دشمنتبادا چو بایزید گه زندگی قدید
هوش مصنوعی: هر لحظه از شدت مشکلات، دشمن تو به شکل جدیدی نمایان میشود، مانند بایزید که در لحظات زندگیاش دچار تغییر و تحول میگردد.
آن بایزید نام ولیکن یزید فعلفعل یزید نیست مناسب ز با یزید
هوش مصنوعی: این شعر به بیان این نکته میپردازد که اگرچه فردی به نام بایزید وجود دارد و او نیز ولی است، اما اعمال و رفتار او با شخصیت یزید متفاوت است. به عبارت دیگر، تنها نام کافی نیست و رفتار و کردار فرد نیز باید شایسته باشد. در واقع، صحیح بودن نام یا عنوان کسی به تنهایی نشاندهنده خوبی و درستی او نیست.
شیعی زید بظاهر و از خبث باطنشبهتر ز خونش خون سگ درگه یزید
هوش مصنوعی: شیعه زید، با وجود ظاهری که دارد و ناپاکی در باطنش، از خونش که مثل خون سگ یزید است، بهتر است.
کج خلقتی است علت ضم ورنه از چه کردترک رضای من ز پی تاج دین حمید
هوش مصنوعی: تو چه موجود عجیبی هستی که به خاطر دلیلی نامعلوم، رضایت من را نادیده گرفتهای. چرا به دنبال مقام و افتخار دین حمید هستی؟
هان تا بقول او نشوی غره زانکه اوظاهر شود مرید و بباطن بود مرید
هوش مصنوعی: به این فکر نباش که فقط ظاهر آدمها را ببینی و با آن فریب بخوری. در واقع، ممکن است کسی در ظاهر مرید و شاگرد به نظر برسد، اما در باطن حقیقت دیگری داشته باشد. به عمق وجود انسانها توجه کن و تنها به ظواهر بسنده نکن.
از گفته مجیر یکی بیت آبداربشنو زمن که نیست خرد را بر آن مزید
هوش مصنوعی: از سخن مجیر یک بیتی شیرین بشنو از من، زیرا که عقل بر آن چیزی نمیافزاید.
شاها روا مدار که مفعول من ارادگردد بروزگار تو فعال ما یرید
هوش مصنوعی: ای پادشاه، جایز نیست که اجازه دهی کسانی که خواهان تو هستند، در زمان تو به کارهای خود ادامه دهند.
هر چند کشتنی است ولی خون او مریزکافسوس باشد آنکه بود ناصبی شهید
هوش مصنوعی: اگرچه او را باید کشت، اما خون او را نریزید. افسوس که آن کسی که به شهادت رسیده، دشمن اهل بیت است.
ای خسرویکه فائده لطف و عنف تستهر نیک و بد که میرسد از وعد و از وعید
هوش مصنوعی: ای شاهی که وجود تو پر از مهربانی و قدرت است، هر خوبی و بدی که به انسانها میرسد، ناشی از وعدهها و تهدیدهای توست.
خورشید رای تو نظر دوستی نکردبر دشمن شقی که نشد تا ابد سعید
هوش مصنوعی: خورشید محبت تو بر کسی که دشمنی کند، نتابید و او هرگز خوشبخت نشد.
دریاب بنده را که گروهی دو روی چهریکدل شدند با هم و من در میان وحید
هوش مصنوعی: مرا کمک کن که عدهای با چهرههای متفاوت اما با دلهای واحد به یکدیگر پیوستهاند و من در میان آنها تنها و بیکس ماندهام.
گر یابم از تو تربیت از دشمنان چه باکآمد فزون ز صد شبه یک گوهر فرید
هوش مصنوعی: اگر از تو تربیت و آموزش بگیرم، از دشمنان چه باکی دارم؛ زیرا که یک گوهر نایاب، بهتر از صد شب تار است.
تا در جهان ز عید و ز نوروز خرمی استروزت بخرمی همه نوروز بادوعید
هوش مصنوعی: تا زمانی که در این دنیا عید و نوروز شادیبخش است، روزهای تو همواره شاد و پر از خوشحالی باشد.
بادا حسود تو چون خیمه چار میخدر گردنش طناب شده رشته ورید
هوش مصنوعی: ای کاش حسادت تو به اندازهای باشد که مانند طنابی به دور گردن خیمهای که با چهار میخ ثابت شده، بپیچد.