بخش ۱۴ - رجوع به داستان گرگ و خر و ذلت عاقبت طمع کاری
هوش مصنوعی: داستان درباره گرگی است که در صحرا به خر گرسنه‌ای برخورد می‌کند و به شادی صدای نعره‌ای از خود در می‌آورد. گرگ، با طمع به خر نزدیک می‌شود و در حالی که برای خوردن او آماده می‌شود، خر به فکر نجات خود می‌افتد و از طمع گرگ سخن می‌گوید. خر متوجه می‌شود که ارزش واقعی جانش بیشتر از جسمش است و سعی می‌کند خود را از خطر نجات دهد. او از گرگ می‌خواهد که به جای خوردن او، از ارزش‌های دیگرش بهره‌برداری کند.
در این میان، گرگ به طمعش دچار می‌شود و چشم و گوشش را به روی حقیقت می‌بندد. حکایت در انتها به این نتیجه می‌رسد که طمع انسان و موجودات را نابود می‌کند و در نهایت همه چیز را تباه می‌سازد. این داستان حکایتی عبرت‌آموز درباره طمع و عواقب آن است که تأکید بر فهم درست از ارزش‌های واقعی زندگی دارد.
الغرض آن خر به صحرا اوفتاددیدهٔ حسرت به هر سو می‌گشاد
ناگهان گرگی ز گرد ره رسیداندر آن صحرا خری افتاده دید
هوش مصنوعی: ناگهان، گرگی در جاده ظاهر شد و در صحرا خر ی را دید که افتاده بود.
نعرهٔ شادی برآورد از جگرکای دو دیده طالع میمون نگر
هوش مصنوعی: از دل شادمانی فریادی بلند برآوردم، چون دو چشمی که به خوشبختی و شانس نیکو مینگرد.
کوکبت اکنون برآمد از وبالآمد اینک روزی پاک و حلال
هوش مصنوعی: ستارهات اکنون طلوع کرده و از سختیها رهایی یافتهای. حالا روزی پاک و حلال در پیش داری.
شاد زی ای بخت میمون شاد زیاز تهی دستی کنون آزاد زی
هوش مصنوعی: به خوشحالی زندگی کن و از شانس خوب خود لذت ببر، حتی اگر در حال حاضر چیز زیادی نداری، اما باید از آزادی و بیخیالی خود بهره‌برداری کنی.
هم از این خر میخور و هم مایه کندورش از چشم بد همسایه کن
هوش مصنوعی: از این کار هم بهره ببر و هم از دور نگهداشتش از چشم حسودان به خوبی مراقبت کن.
آمد از حرص و شره نزدیک خرکرده دندان تیز و خواهش تیزتر
هوش مصنوعی: به خاطر طمع و ولع، او به طور نزدیک به خر آمده و دندانهایش را تیز کرده و اشتیاقش را برای بیشتر کردن چیزها افزایش داده است.
دیده بگشاد آن خر و دیدش ز دوربر سر او گشت بر پا نفخ صور
هوش مصنوعی: خر چشمانش را باز کرد و از دور مردی را مشاهده کرد که به محض دیدن او، بر پا ایستاد و به نظر میرسید تحت تأثیر قرار گرفته است.
دید بر بالین خود گرگی کهندید مرگ خود به چشم خویشتن
هوش مصنوعی: به چشم خود، مرگ نزدیک را دید، در حالی که بر بالین خود گرگی پیر را مشاهده کرد.
گفت با خود تا بود جان در بدنبایدم خود را رهانیدن به فن
هوش مصنوعی: او با خود گفت: تا زمانی که جان در بدن دارم، باید خود را به گونهای آزاد کنم.
چونکه مردم هرکه درّد گو بِدَرارث ما را هرکه خواهد گو ببر
هوش مصنوعی: وقتی مردم از درد و رنج ما خبر دارند، هر کس که بخواهد میتواند از ما چیزی بگیرد.
تن که باشد خاک راهی عاقبتزنده کو باشد بود زان منفعت
هوش مصنوعی: بدن انسان در نهایت به خاک برمیگردد، اما انسان با روح و دانش خود، میتواند زندگی و دوام بیشتری داشته باشد. از این رو، روح و اندیشه او از جسمش ارزشمندتر و ماندگارتر است.
گو نباشد تن چو تن را جان نماندگو نماند تخت چون سلطان نماند
هوش مصنوعی: اگر بدن نباشد، روح نیز نمیماند. اگر تخت سلطنتی نباشد، دیگر سلطانی وجود نخواهد داشت.
جان چو از تن رفت گو تن خاک شوخاک چون شد خاک آن بر باد رو
هوش مصنوعی: وقتی جان از بدن جدا شد، بدن به خاک تبدیل می‌شود. زمانی که بدن به خاک تبدیل شد، آن خاک هم به باد میرود.
قیمت کالای تن از جان بودآسیای تن ز جان گردان بود
هوش مصنوعی: ارزش و قیمت وجود انسان به روح و جان او بستگی دارد، و زندگی جسمی انسان نیز به خاطر وجود روح در او شکل میگیرد.
پس سلامی کرد و گفت ای پیر وحشاز کرم بر این تن لاغر ببخش
هوش مصنوعی: او سلامی کرد و گفت، ای پیر وحش، از روی لطف و کرم بر این جسم لاغر من رحم کن.
تا مرا در تن بود این نیم جانرحمتی فرما و مشکن استخوان
هوش مصنوعی: تا زمانی که این نیمه جان در جسم من هست، لطفی کن و استخوانم را نشکن.
گرچه من درکار و بار مردنمماهی افتاده اندر برزنم
هوش مصنوعی: هرچند که در زندگی و در کارهایم به سوی مرگ میروم، اما هنوز در زندگی و کوچههای دنیا به نوعی در حال حرکت و فعالیت هستم.
لیک دارم جان و جان شیرین بودگرچه جان این خر مسکین بود
هوش مصنوعی: اما من دارای جان هستم و این جان برای من شیرین است، هرچند که جان این خر بیچاره باشد.
بگذر از این مشت پشم و استخوانزر خالص در عوض از من ستان
هوش مصنوعی: از این فراتر برو و به این جسم خاکی و مادی اهمیت نده، در عوض از من ارزش حقیقی و خالصی بگیر.
صاحب من بود صاحب مکنتیمکنت بسیار و وافر نعمتی
هوش مصنوعی: سرمایهدار من، صاحب ثروتی فراوان و زیادی است.
بر من از رحمت نظرها داشتیچون خر عیسی مرا پنداشتی
هوش مصنوعی: تو با نگاه مهربانانهات به من کمک کردی، اما مانند خر عیسی به من توجه کردی و مرا نادیده گرفتی.
آخورم از سنگ مرمر ساختیجای من از خار و خس پرداختی
هوش مصنوعی: تو برای من جایی از سنگ مرمر ساختهای، اما خودم را در میان خار و گیاهان بیارزش قرار دادی.
کردیم پالان پرند رنگ رنگتوبره کردی ز دیبای فرنگ
هوش مصنوعی: ما به پرند رنگی پالان زدیم، تو هم با پارچهای زیبا و خارجی مانند دیبا، بره را آراستی.
نعل کردی از زر خالص مراحاضر اینک نعل زر بر دست و پا
هوش مصنوعی: تو طلا را به شکل نعل درآوردی و اکنون این نعل طلا بر دست و پای من قرار دارد.
نعلها برکن ز دست و پای منبگذر از جسم هِلال آسای من
هوش مصنوعی: نعلها را از دست و پای من بردار و از بدن من که در آرامش است عبور کن.
نعلها از سم این بیچاره خربرکن و از قیمتش صد خر بخر
هوش مصنوعی: نعلها را از پای این خر بیچاره جدا کن و با پولی که به دست میآوری، صد تا خر خریداری کن.
چون شنید آن گرگ این راز آن ستوردیدهٔ دانایی‌اش گردید کور
هوش مصنوعی: زمانی که آن گرگ این راز را از آن حیوان شنید، چشمان دانایش به ناگاه کور شد.
آری آری از طمعها ای پسرچشمها و گوشها کور است و کر
هوش مصنوعی: بله، بله، به خاطر حرص و طمعها، ای پسر، چشمها و گوشها نادیده و ناشنوا هستند.
پس زبانهای سخن سنج و درازلال و الکن گشته‌اند از حرص و آز
هوش مصنوعی: زبانهای باهوش و پر سخن از حرص و طمع خاموش و بیصدا شدهاند.
از طمع شد پاره دامان ورعای دو صد لعنت بر این حرص و طمع
هوش مصنوعی: طمع باعث شده که حتی انسان از حجاب و پاکدامنیاش هم کم بگذارد. ای کاش هزاران نفر به خاطر این حرص و طمع نفرین شوند.
ای بسا تاج از طمع معجر شدهای چه مردانی ز زن کمتر شده
هوش مصنوعی: بسیاری هستند که به خاطر طمع و خواستههای خود، ارزش و اصالت خود را از دست دادهاند. چه بسا مردانی که به خاطر عواطف و وابستگی به زنان، از مقام و شخصیت حقیقی خود فاصله گرفتهاند.
ای بسا درنده گرگ کهنه کاراز طمع لاغر خری را شد شکار
هوش مصنوعی: بسیاری از گرگهای پیر و با تجربه به خاطر طمع و گرسنگی به سراغ یک خر لاغر میروند و او را به سادگی شکار میکنند.
آنکه مردان را درآورده به بندآنکه گردان را کشیده در کمند
هوش مصنوعی: آنکه بزرگان و نویسندگان را به زنجیر کشیده است، همان کسی است که جانوران را در دام گرفتار می‌کند.
دیدمش آبستن فوجی لونداز طمع گشته زبون خیره چند
هوش مصنوعی: او را دیدم که بهخاطر طمعی که داشت، بهسختی در انتظار گروهی زیبا نشسته بود و در حیرت و شگفتی خود غرق شده بود.
شیر نر گردد چو روبه از طمعمن طمع ذل و عز من قنع
هوش مصنوعی: زمانی که شیر نر به خاطر طمع و خواستهای به شکل روباهی درآید، نشان دهنده این است که من از ذلت و خواری دست میکشم و به افتخار و عزت قانع میشوم.
ماده گردند از طمع شیران نراز طمع چیزی نمی‌بینم بتر
هوش مصنوعی: به خاطر طمع و حریص بودن شیران نر، مادهها باید دست به چاره بزنند و کارهایی انجام دهند. اما از طرفی، من چیزی بدتر از این وضعیت نمی‌بینم.