شمارهٔ ۲۷ - اشاره بمعاهده ۱۹۰۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف وضعیت ناامیدکننده ایرانیان می‌پردازد که به خیال پیمان شکنان، مرده یا افسرده شده‌اند. او می‌بیند که مردم از دانش و قدرت تهی هستند و هیچ‌کس برای دفاع از کشورشان وجود ندارد. شاعر به دشمنی‌ها و کینه‌های موجود در میان بزرگان و مردم اشاره می‌کند و از ناهماهنگی و بی‌توجهی آن‌ها به یکدیگر انتقاد می‌کند. او پیشنهاد می‌دهد که باید یکدیگر را دوست داشته باشند و کنار هم بایستند تا بتوانند به دشمنانشان پاسخ دهند. شعر به تشویق برای اتحاد و دوستی و حرکت به سمت آینده‌ای بهتر می‌پردازد، تا دوباره قدرت و شجاعت خود را به دست آورند و به جنگ با دشمنان بروند.
چو پیمان شکن یار همسایه دیدکسی را به او نیست گفت و شنید
هوش مصنوعی: وقتی که دوست خیانت کار را در کنار همسایه میدید، کسی را پیدا نکرد که با او صحبت کند یا چیزی بشنود.
ز پیمان و عهد کهن دست شستسوی انگلیس آمد از در نخست
هوش مصنوعی: شخصی از تعهدات و پیمانهای گذشته خود گذشت و به کشور انگلیس روی آورد.
بدو گفت ایرانیان مرده اندوگر مرده نی سخت افسرده اند
هوش مصنوعی: ایرانیان به او گفتند که یا مردهاند، یا اگر هم مرده نباشند، خیلی ناراحت و غمگین هستند.
در این خانه یک تن هشیوار نیستتن زنده و مغز بیدار نیست
هوش مصنوعی: در این خانه هیچ کس نیست که هوشیار و آگاه باشد، نه کسی زنده است و نه ذهنی بیدار وجود دارد.
زبونند و شوریده و نانوردنه ساز سلیح و نه مرد نبرد
هوش مصنوعی: این بیت به وضعیت افرادی اشاره دارد که نه در کار رزم و نبرد ماهرند و نه در تهیه و تدارک وسایل جنگی، بلکه در حالتی سردرگم و آشفتگی به سر میبرند. آن‌ها نه مهارت نظامی دارند و نه توانایی تامین نیازهای جنگی.
ز دانش تهی مغز و از سیم گنجکدیور بسوگ است و دهقان برنج
هوش مصنوعی: شخصی که از دانش بیبهره است و تنها به پول و ثروت تعلق خاطر دارد، به نوعی در زندگیاش دچار نقصان است و نمیتواند به ارزشهای واقعی مانند زراعت و تلاش برای بهبود معیشت بپردازد.
دو تن را نباشد بهم راستیرسید آندمی کز خدا خواستی
هوش مصنوعی: دو نفر نمیتوانند به هم اعتماد کنند، زمانی که برای رسیدن به چیزی از خداوند درخواست کردهاند.
مهانشان که و کهتران مهترندهمه دشمن خون یکدیگرند
هوش مصنوعی: مردان بزرگ و مهم، و افراد کوچک و کماهمیت هیچکدام به یکدیگر احترام نمیگذارند و همه آن‌ها دشمن خون همدیگر هستند.
بزرگان آن بوم و ویران همههواخواه گرگند و یار رمه
هوش مصنوعی: بزرگان آن دیار همگی طرفدار گرگها هستند و از گوسفندها حمایت میکنند.
بما دل سپردند و با دوست روینه آزرم جویند و نه آبروی
هوش مصنوعی: دلهای خود را به ما سپردند و با دوستان خود صمیمی شدند، نه به دنبال شرم و حیا هستند و نه نگران آبرو.
رسیده کنون روز نخجیر ماکه دشمن درآید بزنجیر ما
هوش مصنوعی: روز شکار ما فرارسیده است، وقتی که دشمن به زنجیر ما وارد میشود.
به فردا منه کار امروز خویشکه فردا بسی کارت آید به پیش
هوش مصنوعی: کارهای امروزت را به فردا واگذار نکن، زیرا فردا ممکن است کارهای زیادی برای انجام دادن داشته باشی.
درین نغز هنگام ما را نکوستکه با یکدیگر یار باشیم و دوست
هوش مصنوعی: در این زمان زیبا، بهتر است که ما با همدوستی و همکاری باشیم.
بیا تا به هم دوست باشیم و یارببندیم پیمان مهر استوار
هوش مصنوعی: بیایید تا با هم دوست باشیم و پیمان عشق و دوستی محکمی ببندیم.
نگوئیم هیچ از گذشته سخننماند بدل کینه های کهن
هوش مصنوعی: بهتر است از گذشته و کینه‌های قدیمی صحبت نکنیم، چرا که هیچ چیزی از آن باقی نمانده است.
بتازیم در تخت گاه کیاننترسیم از پیل و شیر ژیان
هوش مصنوعی: بیایید با شجاعت به تمامی قدرت و ثروت بپردازیم و از هیچ چیز، حتی از بزرگترین خطرها، نترسیم.
که پیلان فتادند یکسر ز کارشدستند شیران سگان را شکار
هوش مصنوعی: فیلها همه از کار افتاده و ناتوان شده‌اند، در نتیجه شیران به راحتی تبدیل به شکارچیان سگان شده‌اند.
در این بیشه دیگر پی شیر نیستیلان را تبرزین و شمشیر نیست
هوش مصنوعی: در این جنگل دیگر خبری از شکار نیست، جوانمردان نیز دیگر سلاح و ابزار جنگی ندارند.