شمارهٔ ۱۵۶ - تتبع خواجه
هوش مصنوعی: این شعر از حافظ، به احساسات و تردیدهای انسان در برابر عشق، هجران و مشکلات می‌پردازد. شاعر با بیان اینکه در شب غمبار، حال و روز توبه‌کاران چه می‌شود، به ویرانی دل و عقل اشاره می‌کند. او از وضعیت خود در دنیای شراب و مخمور بودن سخن می‌گوید و به بی‌توجهی زاهدان اشاره می‌کند. همچنین، به دشواری‌های جدایی و دردی که از آن ناشی می‌شود می‌پردازد و از غم و افسردگی‌ای که از فقدان یاران به وجود آمده، می‌نالد. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که باید از غم یاران ننگرید چرا که زمان فانی است و یاران واقعی همیشگی نیستند.
شب که آمد مست آن مه توبه کاران را چه شد؟من اگر مردم بگو شب زنده داران را چه شد؟
هوش مصنوعی: در شب وقتی که ماه تابید، حال توبه‌کاران چه شد؟ اگر من بمیرم، بگو حال کسانی که شب را بیدار میگذرانند، چه خواهد شد؟
چون برون آمد نه دل بگذاشت نی عقل و نه دینگر به رندان زد بلا پرهیزکاران را چه شد؟
هوش مصنوعی: زمانی که انسان از قید و بندهای خود آزاد می‌شود، نه دلش را رها می‌کند و نه عقلش را و نه دینش را. پس اگر بلا به رندان و بیدردان برسد، حال پرهیزکاران چه می‌شود؟
مردم از مخموری و جام شرابم کس ندادزاهد ار معذور باشد میگساران را چه شد؟
هوش مصنوعی: شخصی به خاطر حالت بیحالی و مستیاش مورد قضاوت قرار میگیرد، اما اگر زاهدان و آدمهای مذهبی برای خودشان توجیهاتی دارند، پس چرا باید میگساران (شرابنوشان) اینچنین مورد سرزنش قرار گیرند؟
ظلمت هجرم عجب تیرست در دشت فراقلمعه های برق وصل کوهساران را چه شد؟
هوش مصنوعی: در دل تاریکی جدایی، حسرتی سنگین مثل تیر در دشت فراق حس می‌شود. ولی نورها و تابشهای وصال که شبیه درخشش قلهها و کوهها هستند، کجا رفتهاند؟
یک گل خندان که امسالم ز باغ دل نروستگریه بر حالم نکرد ابر بهاران را چه شد؟
هوش مصنوعی: یک گل شاداب که امسال از باغ دل من نروید، چرا ابرهای بهاری بر حال من گریه نکردند؟
شعله ای نفتاد در دلهای ما افسردگانصیحه مستی رسان هوشیاران را چه شد؟
هوش مصنوعی: دلهای ما که افسرده و اندوهگین هستند، هیچ شعلهای از شوق و شورو حالِ خوب روشن نشده است. پس، آن کسانی که هوشیار و متوجهاند، چرا صدای سرخوشی و مستی ما را نمیشنوند؟
فانیا از جور یاران زمان غمگین مباشیار خود کی بودت ار گویی که یاران را چه شد؟
هوش مصنوعی: از ناراحتی و ظلمهایی که یاران در این زمان به تو میکنند غمگین نباش. آیا واقعاً میدانی که یار واقعی تو کیست، اگر بگویی که یاران دیگر چه بر سرت آوردهاند؟