رباعی شمارهٔ ۶۹
هوش مصنوعی: در این بیت شاعر به مفهوم تقدیر و ناچاری اشاره می‌کند. او می‌گوید که ماهی که به دو نیم شده، به طور عمدی هر هفته به سمت خاقانی (شاعر) می‌آید و او عذرش را می‌پذیرد. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که خورشید باید به سمت ذره (نقطه کوچکی از جهان) برود، ولی ذره هیچ‌گاه نمی‌تواند به سمت خورشید برود و از این رو نمی‌داند چگونه حرکت کند. در این خلاصه، ایما به مفاهیم بزرگ و کوچک، و همچنین طبیعت محتوم روابط هستی مشاهده می‌شود.
آن ماه دوهفته کرده عمدا هر هفتآمد بر خاقانی و عذرش پذرفت
هوش مصنوعی: آن ماه (که به زیبایی و رخسارش مشهور است) به عمد هر هفت روز یک بار به ملاقات خاقانی آمده و عذر او را پذیرفته است.
ناچار که خورشید سوی ذره شودذره سوی خورشید کجا داند رفت
هوش مصنوعی: این جمله به رابطه میان خورشید و ذره اشاره دارد. می‌گوید که خورشید به سمت ذره میتابد، اما ذره نمی‌تواند برود و به خورشید برگردد. این موضوع نشاندهنده ناتوانی و محدودیت ذره در مقایسه با قدرت و عظمت خورشید است. در واقع، این عبارت تأکید دارد بر کیفیت رابطههای ناهمسان و تفاوتهای ماهوی میان چیزها.