شمارهٔ ۶۹ - در مدح نظام الملک قوام الدین
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف تحولی بزرگ و خوشایند در عالم هستی و حکومت می‌پردازد. او با اشاره به کسرای جدید که در ایوان نو نشسته و خورشید که در شبستان نو قرار گرفته، تحولی شگرف را به تصویر می‌کشد. باغ بخت به زیبایی‌هایش رونق می‌گیرد و فردوس تازه‌ای در دین ادریس شکل می‌گیرد. دعاها به هفت تاب خانه‌ها می‌تابد و شاه در ایوان نو مستقر می‌شود. این تغییرات با عیدهای مختلف و طالع سعید همراه است و چرخ زمان به دو قرص زرد و سفید نمادین بر آستان او می‌نشیند. شاعر از شکوه و عظمت درگاه او یاد می‌کند و در پایان به پایان دوران غم و آغاز دوران خوشی اشاره دارد. این تحولات نشان‌دهنده‌ی قدرت و کرامت الهی و حکومتی است که بر کائنات حاکم می‌شود.
کسرای عهد بین که در ایوان نو نشستخورشید در نطاق شبستان نو نشست
هوش مصنوعی: کسرای دوران، که در ایوان جدیدی نشسته است، خورشید در آغوش شبستان تازه‌ای قرار گرفته است.
عنقا به باغ بخت و سلیمان به تخت عزبا جاه نو رسید و به امکان نو نشست
هوش مصنوعی: پرندهای افسانهای به باغ خوشبختی آمد و سلیمان با جلال و مقام به تخت خود رسید و در امکانات تازه‌ای قرار گرفت.
ادریس دین حدیقهٔ فردوس تازه یافترضوان ملک بر در بستان نو نشست
هوش مصنوعی: ادریس، تعالیم دینی را بهطور جدیدی کسب کرد و سپس رضوان، فرشته باغ بهشت، در ورودی باغی نوین به انتظار او نشست.
این هفت تاب خانه مشبک شد از دعاتا شاه در مقرنس ایوان نو نشست
هوش مصنوعی: دعا و درخواست از خدا باعث شده است که این هفت تاب و نور در خانه به شکلی زیبا و مشبک جلوهگر شود، تا اینکه شاه در جایی تازه و زیبا در ایوان نشسته است.
در طارمی که هست سه وقت اندر او سه عیدبا طالع سعید به برهان نو نشست
هوش مصنوعی: در طارمی، که منطقهای خوش آب و هواست، سه وقت در سال جشنهای شادی برگزار می‌شود که با خوش شانسی همزمان است و به واسطهی آمدن نویدهایی تازه، این جشنها به زیبایی برگزار می‌شود.
چرخ آن دو قرص زرد و سپید اندر آستینآمد بر آستانش و بر خوان نو نشست
هوش مصنوعی: دو حلقه زرد و سفید به آستین او رسید و بر درخانهاش نشسته و بر سفرهی جدیدی قرار گرفت.
بر درگهش که فرق فلک خاک خاک اوستدهر کهن به پهلوی دربان نو نشست
هوش مصنوعی: در درگاه او، که مقامش از همه بالا و باارزشتر است، دنیا و زمانه کهن در کنار نگهبان جدید قرار گرفتهاند.
در کفش پاسبانش هر سنگ ریزه‌ایچون گوهری بر افسر سلطان نو نشست
هوش مصنوعی: در کفش نگهبان، هر سنگ ریزهای مانند جواهری بر سر شاه قرار گرفت.
در درس دعوت از پی هارونی درشپیرانه سر فلک به دبستان نو نشست
هوش مصنوعی: در این بیت، به تحولی در یادگیری و آموزش اشاره شده است. ارتباطی میان دعوت از یک شخصیت بزرگ مانند هارون و بازگشت به دورانی از آموزش که میتواند به یادگیری بهتر و نوآوری در نظر گرفته شود، وجود دارد. به نوعی، این جمله نشاندهنده اهمیت دورههای آموزشی و تأثیر زمان بر تحصیل علم است.
رایش که مشرفی قضا کرد عاقبتملک ابد گرفت و به دیوان نو نشست
هوش مصنوعی: به خاطر شرایطی که پیش آمد، در نهایت او حاکم جاودانگی شد و به مقام و مسئولیت جدیدی دست یافت.
عکسی ز آخشیج حسامش هوا گرفتبالای سدره عنصر و ارکان نو نشست
هوش مصنوعی: تصویری از مظاهر وجود حسام (شخصی) در آسمان شکل گرفت و در بالای درخت سدره، که نماد علو و مقام است، عناصر و اجزای نوینی نشستهاند.
مهر سپهر ملک بماناد کز کفشبر فرق فرقد افسر احسان نو نشست
هوش مصنوعی: خورشید همچنان در آسمان با بالاترین مقام باقی مانده است، چرا که از پای وی بر سر ستارهی محبوب (فرقد) نشان خوبی و احسان نشسته است.
بگذشت عهد ماتم و عهد بقا رسیدبر کاینات یکسره فرمان نو نشست
هوش مصنوعی: بیشتر از این زمان غم و اندوه به پایان رسیده است و اکنون زمان دوام و پایداری فرارسیده است؛ چرا که در سراسر هستی، دستوری تازه حاکم شده است.
جاوید باد کز کرمش جان هر گهربر گنج نو برآمد و بر کان نو نشست
هوش مصنوعی: جوانههای تازه‌ای که از رحمت او به وجود آمدهاند، با هر نفس به گنجینهای از ارزشها دست پیدا کرده و در مکانهای جدید مستقر میشوند.