شمارهٔ ۲۳ - مرثیت
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مسأله رشد و تربیت می‌پردازد و به توصیف زندگی راشد می‌پردازد که به رغم تلاش‌ها و رشد شخصی‌اش، به او آسیب می‌رسد. او به سرنوشت کمکی می‌کند که مانع تحقق آرزوهایش می‌شود. شاعر به درد و رنج دل سوخته‌اش اشاره می‌کند و از آزارها و مشکلاتی که زمانه برای او ایجاد کرده، سخن می‌گوید. به طور کلی، شعر نشان‌دهنده‌ی تنش میان تلاش انسان برای رشد و موفقیت و موانع و سختی‌هایی است که از سوی دنیا و سرنوشت بر او تحمیل می‌شود.
راشد از رشد روزگار نیافترشد از اینگونه بس فراوان کرد
هوش مصنوعی: راشد به دلیل تجربیات و پیشرفتهای زمانهاش به رشد نرسید، بلکه او از طریق تلاشهای زیاد به موفقیتهای زیادی دست یافت.
تن او را که جان دانش بودفلک جان ربای بی جان کرد
هوش مصنوعی: تن کسی که روح و جانش دانش و خرد بود، آسمان او را به سرقت برد و جانش را از او گرفت.
گوهری بود رشکش آمد ازودر دل خاک از آتش پنهان کرد
هوش مصنوعی: یک گوهر با ارزش وجود داشت که همگان به آن حسادت کردند، به همین دلیل آن را در دل زمین پنهان کردند و از آتش خود محافظت کردند.
ای برادر چگونه شرح دهیمآنچه بر ما سپهر گردان کرد
هوش مصنوعی: ای برادر، چطور میتوانیم توضیح دهیم آنچه که سرنوشت بر سر ما آورده است؟
هر زیارت ز مال و جاه که بودما دو تن را به قهر نقصان کرد
هوش مصنوعی: هر زیارتی که از مال و مقام به دست آمده باشد، برای ما دو نفر به خاطر اختلاف و قهری که وجود دارد، به نقصان و نقصان انجامیده است.
دل ما خود ز حبس بریان بوددیده ما ز درد گریان بود
هوش مصنوعی: دل ما از بند و حبس آزاد است و چشمان ما به خاطر درد و رنج، اشکریزان هستند.
صالحی داشتم که شیر نکردآنچه او سالها به میدان کرد
هوش مصنوعی: به کسی اشاره می‌شود که فردی نیکوکار و شایسته بوده، اما در طول سالها زحمات و تلاشهایش، نتیجهای که انتظار میرفته به دست نیاورده و نتوانسته به مقام بلندی دست یابد.
چون همی دید کار من دشوارکار خود را به مرگ آسان کرد
هوش مصنوعی: زمانی که او دید که کار من سخت و دشوار است، کار خودش را با مرگ راحت و آسان کرد.
راشدی داشتی تو فرزندیکه همه کار تو به سامان کرد
هوش مصنوعی: تو فرزندی داشتی که به خوبی همه امور تو را ساماندهی و مرتب کرد.
در ربودش ز تو زمانه دونتا تو را مستمند و حیران کرد
هوش مصنوعی: زمانه تو را از خود دور کرد و به حالتی گیج و نیازمند گذاشت.
بد نیارست کرد چرخ بدوتا تو را در نهفته زندان کرد
هوش مصنوعی: چرخ روزگار به تو بدی نکرد تا اینکه تو را در بند زندان پنهان کرد.
زانکه دانست کاین چنین فعلیبا تو جز پای بسته نتوان کرد
هوش مصنوعی: چون فهمید که این کار، جز با محدودیت و اعتراض از سوی تو امکانپذیر نیست.
تو بر آن راشد آن جزع کردیکه همه کس حکایت آن کرد
هوش مصنوعی: تو در کار خود مهارت پیدا کردی و به خاطر آن، همه دربارهات صحبت کردند.
داستانی شد آنچه بر صالحباز مسعود سعد سلمان کرد
هوش مصنوعی: ماجرایی که برای صالح رخ داد، داستانی است که مسعود سعد سلمان آن را روایت کرده است.