غزل شمارهٔ ۳۵
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفهوم ایمان و کفر می‌پردازد و به نوعی نقد بر رفتار و عقاید کسانی دارد که خود را مسلمان می‌دانند اما حقیقت ایمان را درک نکرده‌اند. شاعر می‌گوید در دینی که در آن کفر و ایمان یکسان است، باید به پیروی از طریقت صوفیان پرداخت و از توبه و صلاح ظاهری دست برداشت، چراکه در این مسیر کافری وجود دارد. او تأکید می‌کند که باید به سوی تسلیم رفت، زیرا در این راه، مقامات عالی‌تری از سلیمان وجود دارد. همچنین به گوشه‌ای از لذت‌های عرفانی و تأثیرات شراب و عشق معشوق اشاره می‌کند و دعوت به مستی و سرخوشی در محفل خاص می‌کند. در کل، این اثر به نوعی راهنمایی در جستجوی حقیقت و رهایی از دست خود مسیحی می‌باشد.
هرکه چون من به کفرش ایمانستاز همه خلق او مسلمانست
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند من به کفر خود ایمان دارد، در نظر همه مردم او مسلمان به حساب میآید.
روی ایمان ندیده‌ای به خداگر به ایمان خویشت ایمانست
هوش مصنوعی: اگر به خداوند ایمان نداشتهای، بهتر است به خودت ایمان داشته باشی، زیرا ایمان به خود میتواند شما را به خداوند نزدیکتر کند.
ای پسر مذهب قلندر گیرکه درو دین و کفر یکسانست
هوش مصنوعی: ای پسر، به راه و روش آزادگان روی آور، زیرا در آنجا دین و کفر هیچ تفاوتی ندارد.
خویشتن بر طریق ایشان بندکه طریقت طریق ایشانست
هوش مصنوعی: برای موفقیت و راهیابی درست، باید به روش و سیرت انسانهای بزرگ و حکیمان پایبند باشی، زیرا راه مستقیم و درست را آنها نشان دادهاند.
دست ازین توبه و صلاح بدارکاندرین راه کافری آنست
هوش مصنوعی: دیگر از این توبه و اصلاح دست بردار، چون در این مسیر کفر نمایان است.
راه تسلیم رو که عالم حکمدام مرغان و مرغ بریانست
هوش مصنوعی: مسیر تسلیم شدن، همانند دامی است که برای پرندگان و جوجهها قرار داده شده است.
ملک تسلیم چون مسلم گشتبهتر از ملک سلیمانست
هوش مصنوعی: وقتی سلطنت و حکومت به تصدیق و تسلیم درآید، برتر از سلطنت سلیمان خواهد بود.
مردم صومعه مسلمان نیستگر همه بوذرست و سلمانست
هوش مصنوعی: اگر روزگار مردم صومعه (معبد) عوض شده باشد و همه از شخصیتهای بزرگی مانند بوذر و سلمان نیز باشند، اما روح و قلب آنها به اسلام یا ایمان واقعی نرسیده باشد، در واقع آنان مسلمان واقعی به شمار نمیروند.
ساقیا در ده آن میی که ازوآفت عقل و راحت جانست
هوش مصنوعی: ای ساقی، می را بیاور که نوشیدن آن باعث زوال عقل و آرامش دل میشود.
حاکی رنگ روی معشوقستراوی بوی زلف جانانست
هوش مصنوعی: خبررسان رنگ چهره معشوق، و راوی عطر موی محبوب است.
مجلس از بوی او سمن‌زارستخانه با رنگ او گلستانست
هوش مصنوعی: مجلس با عطر حضور او چنان شاداب و معطر است که انگار یک باغ پر از گل و گیاه است. خانه نیز با رنگ و جلوه او به رنگینی و زیبایی به گلستان تبدیل شده است.
از لطافت هوای رنگینستوز صفا آفتاب تابانست
هوش مصنوعی: هوای دلپذیر و رنگین به خاطر لطافتی است که دارد و آفتاب درخشان و روشن نیز باعث صفای آن میشود.
در قدح همچو عقل و جان در تنآشکارست اگرچه پنهانست
هوش مصنوعی: در جام، مانند عقل و جان که در بدن وجود دارند، خود را نشان میدهند هرچند که در ظاهر ممکن است پنهان به نظر برسند.
توبهٔ خویش و آن من بشکنکین نه توبه است زور و بهتانست
هوش مصنوعی: توبهٔ خود را بشکن و به من نیز توجهی نکن، زیرا این دیگر توبه نیست و فقط زوری و اتهامی است.
یک زمانم ز خویشتن برهانکز وجودم ز خود پشیمانست
هوش مصنوعی: مدتی مرا از خود آزاد کن، زیرا وجود من خودم را نادم و پشیمان کرده است.
چند گویی که می نخواهم خوردکه ز دشمن دلم هراسانست
هوش مصنوعی: چند بار میگویی که نمیخواهم بنوشم، اما از دشمنانم میترسم و دلم نگران است.
می خور و مست خسب و ایمن باشمجلس خاص خاص سلطانست
هوش مصنوعی: نوشیدنی بنوش و خود را خوشحال کن و در آسایش باش، چرا که این مجلس مخصوص و ویژهای است که برای سلطان برگزار شده است.