شمارهٔ ۴۴۷ - در وصف بزرگی و کرم صاحب ترمد
هوش مصنوعی: در این شعر، سخن از معروفی از بلخ می‌شود که درباره شخصیت و مقام افراد مختلف پرسش می‌کند. شاعر به توضیح ویژگی‌های سه دریا که نماد قدرت و جلال هستند، می‌پردازد و تأکید می‌کند که این دریاها هر یک ویژگی‌های خاص خود را دارند و مقایسه میان آن‌ها دشوار است. سپس شاعر به برتری‌های خاصی که هر یک از این دریاها دارند اشاره می‌کند و به وجود دستوری از سوی خداوند به عنوان طاعت و اطاعت در خدمت خدا سخن می‌گوید. همچنین در انتها به وصف مجالس و زیبایی‌هایی که در این مجالس وجود دارد اشاره می‌کند و از خوشی و لذتی که در زندگی وجود دارد سخن می‌گوید. شاعر در نهایت به قدرت خداوند اشاره می‌کند و زندگی را با شعر و نظم مقایسه می‌کند.
دی ز من پرسید معروفی ز معروفان بلخاز شما پوشیده چون دارم عزیز شادخی
هوش مصنوعی: دیروز کسی از من پرسید که آیا خبری از یکی از شخصیتهای مشهور بلخ داری. او میخواست بداند حال و روز عزیز شادخی چگونه است و آیا چیزی از او میدانی.
گفت گیتی را سه دریا داد گیتی آفرینهریکی زیشان محیط از غایت بی‌برزخی
هوش مصنوعی: خداوند برای این جهان سه دریا خلق کرده است که هر یک از آن‌ها به حدی وسیع و عمیق هستند که فراتر از درک ماست.
آن به ترمدوان به موصول وان سه دیگر در هراتکیست بهتر زین سه عالی موج دریای سخی
هوش مصنوعی: شخصی در ترمد (شهر موجود در آسیای میانه) وجود دارد و همچنین سه نفر دیگر نیز در هرات (شهر در افغانستان) هستند. پرسش این است که آیا کسی بهتر از این سه نفر که همچون امواج دریا سخاوتمند و بزرگ هستند، وجود دارد؟
گفتم او را حاش لله این تساوی شرط نیستلاله هرگز کی کند رمحی و سوسن ناچخی
هوش مصنوعی: گفتم که این کار نادرستی است؛ چرا که هرگز نباید لاله، نیزهای را با سوسن مقایسه کند.
این میان صوفیان باشد که هنگام خطابشیخ هدهد را اخی خواند سلیمان را اخی
هوش مصنوعی: در اینجا به موضوعی اشاره شده است که در میان صوفیان، وقتی که صحبت از شیخی پیش میآید، به طرز خاصی به شیخ احترام میگذارند و او را مانند برادر خود خطاب میکنند. این اشاره به ارتباط نزدیک و دوستانهای دارد که در جامعه صوفیه وجود دارد و به نوعی از محبت و پیوند معنوی بین افراد یاد می‌کند. در واقع، این نشاندهنده جایگاهی است که شیخ در بین پیروان خود دارد و احترام ویژهای که به او می‌شود.
زانکه اندر خدمت این صاحب صاحب‌قرانمدحتی گویم که حکمش طاعتست از فرخی
هوش مصنوعی: چون در حضور این بزرگوار صاحب قرآن هستم، مدح و ستایشی را میگویم که فرمان او پیروی و اطاعت است.
منتظم گردد ز ملک موصل و حصن هراتامتحان را این بهشتی غصه را آن دوزخی
هوش مصنوعی: به زودی از سرزمین موصل و قلعه هرات کسانی که امتحان را بهتر پشت سر بگذارند، مشخص خواهند شد؛ یکی از آن‌ها در بهشت جای خواهد گرفت و دیگری در دوزخ.
مجلسش را میوه‌کش باشد جمال موصلیمطبخش را دیگ شو گردد اثیر مطبخی
هوش مصنوعی: مجلس او با زیباییهای موصلی پر است و آشپزخانهاش به دلیل حضور این زیباییها، حال و هوای خاصی به خود میگیرد.
شادمان زی ای قدر قدرت خداوندی که هستجای مغلوبی فلک را گر کنون با او چخی
هوش مصنوعی: خوشحال و شاد زندگی کن، ای خدای توانا! زیرا که در این دنیا، برخی افراد در حال شکست و ناتوانی هستند، حتی اگر در این لحظه هم با او گفتگو کنی.
از متانت حبل اقبالت چو شعر بوالفرجوز عذوبت مشرب عیشت چو نظم فرخی
هوش مصنوعی: زیبایی و شکوه وجود تو مانند اشعار بوالفرج است و شیرینی لذتهای زندگیات همچون نظمهای فرخی میباشد.