بخش ۳۲ - الباطل
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به معانی وجود و عدم پرداخته و به این نتیجه می‌رسد که همه چیز در نهایت حقیقت دارد و غیر از حقیقت، چیزی وجود ندارد. او باطل را به عنوان عدم معرفی می‌کند و می‌گوید که هیچ وصفی برای عدم وجود ندارد. شاعر تأکید می‌کند که همه‌ی اشیاء در واقع نشانه‌های حقیقت هستند و هر چیزی که به نظر می‌رسد، جز تجلی وجود واحد نیست. حباب‌ها و صداهایی که می‌بینیم، تنها توهماتی هستند و در واقع همه چیز از حقیقت ناشی می‌شود. در نهایت، او به وحدت وجود اشاره می‌کند و باطل را به عدم نسبت می‌دهد.
ز باطل گر بپرسی جز عدم نیستعدم را هیچ وصفی در قلم نیست
هوش مصنوعی: اگر از باطل بپرسی، تنها عدم را پیدا میکنی و نمیتوان هیچ توصیفی برای عدم به زبان آورد.
همه حق است و حق عین وجود استجز او نبود که در غیب و شهود است
هوش مصنوعی: تمامی حقیقتها وجود دارند و حقیقت خود وجود است. جز او هیچ چیز دیگری نیست که در عالم غیب و عالم شهود به وجود بیاید.
عدم باشد جز او یعنی که باطلز باطل هیچ بودی نیست حاصل
هوش مصنوعی: هیچ چیز جز او وجود ندارد، یعنی از باطل چیزی حاصل نمیشود و هیچ نتیجهای نمیدهد.
ز چشم دل یکی بنگر در اشیاءکه بینی نیست جز حق هیچ پیدا
هوش مصنوعی: با چشم دل به اشیاء نگاه کن، تا ببینی جز حق هیچ چیز دیگری پیدا نیست.
همه حقند و پیدا باطلی نیستبجز موج اندرین یم ساحلی نیست
هوش مصنوعی: همه چیز به نوعی وجود دارد و حقیقتی در آن نهفته است، جز اینکه در این دریا، موجی وجود دارد که نشاندهندهی عدم واقعیت یا کژتابی است.
شئوناتی که می‌بینی حبابندحباب چه نکو بین جمله آبند
هوش مصنوعی: چیزهایی که می‌بینی مانند حباب هستند؛ حباب‌ها چه زیبا هستند و در حقیقت همه آنها در درون آب قرار دارند.
تو پنداری که این و آن وجودندجز او نبود وجود اینها نمودند
هوش مصنوعی: تو فکر میکنی که این اشیا و موجودات جدا از خداوند هستند، در حالی که حقیقتاً فقط او وجود دارد و این چیزها تنها جلوههایی از وجود او هستند.
نکوتر بین نباشد هم نمودیبجز یک حق واحد نیست بودی
هوش مصنوعی: بهتر است که به جز حقیقت واحد، هیچ چیزی به خوبی دیده نمیشود.
بباطل پس عدم کردیم اطلاقکه آنرا جز عدم خود نیست مصداق
هوش مصنوعی: در اینجا گفته می‌شود که ما در مورد باطل، به گونهای صحبت کردهایم که در واقع هیچ چیزی به جز عدم خودش ندارد. بنابراین هر چیزی که باطل قلمداد می‌شود، در واقع میتواند تنها به عدم نسبت داده شود و مصداقی جز عدم ندارد.