بخش ۱۹۸ - کلام آخر
هوش مصنوعی: این شعر به بیان مفاهیم تصوف و اصول آن می‌پردازد. شاعر به عجز، فقر و انکسار در تصوف تأکید می‌کند و می‌گوید که تصوف واقعی در خود را با بندگی و مسکینی نشان می‌دهد. او بر این نکته تأکید می‌کند که صوفی هیچ‌گاه نباید به دنبال افتخار و دانش خشک باشد بلکه باید از محدودیت‌ها رها شود و تنها به سوی خداوند حرکت کند. همچنین شاعر اشاره می‌کند که در تصوف، نباید به ظواهر و تشخصات دنیوی توجه کرد، بلکه مهمترین چیز تسلیم در برابر حق و عدم وابستگی به دنیا است. در نهایت، او اشاره می‌کند که باید از قید و بندهای فکری عبور کرد و در پی حقیقت نشست.
تصوف عجز و فقر و انکسار استنه اظهار علوم و افتخار است
هوش مصنوعی: تصوف به معنای ناتوانی، فقر و تواضع است، نه نشان دادن علم و بزرگمنشی.
تصوف گر قبولت شد عدم باشفزونی هل بر افزونها و کم باش
هوش مصنوعی: اگر تصوف تو را پذیرفت، باید در برابر نداشتن (عدم) قرار بگیری و از افزایش خواستهها و طمعها دوری کنی و در عوض، به سمت کمبودها و سادهگیها بروی.
تصوف را کمال از بندگی جوز مسکینی و سرافکندگی جو
هوش مصنوعی: تقوی و کمال در تصوف را باید از خضوع و افتادگی در برابر خداوند کسب کرد و نه از جلال و قدرت. باید به مسکینی و فقر در درگاه حق افتخار کرد.
گرت دادند آنرا موهبت دانهم استعداد را دوم جهت دان
هوش مصنوعی: اگر به تو چیزی را بخشیدند، آن را نعمت تلقی کن و بدان که استعداد نیز در کنار آن مهم است.
نگویم رو مرید خانقه شوولی رو پیش پائی خاک ره شو
هوش مصنوعی: نمیگویم که فقط به مرید شدن در خانقاه زحمت بکش، اما باید humble و فروتن باشی و به نوعی در کنار دیگران قرارگیری و از زمین و خاکی که به آن تعلق داری، یاد کنی.
نگویم سر مخار از ذکر و او رادولی از ما سوی الله باش آزاد
هوش مصنوعی: نمیگویم که از یاد خدا سر بر نیاورید، اما از چیزهای دیگر غیر از خدا، باید آزاد و رها باشید.
نگویم ساکن کوی مغان باشولیکن بیسکون و لامکان باش
هوش مصنوعی: نگو که در محل مغان زندگی میکنم، اما باید بدون وابستگی و محدودیتهای جغرافیایی باشی.
نگویم روخراب آی از خراباتولی به این خرابی ز آن خرافات
هوش مصنوعی: نمیگویم که به خاطر چهرهام از میخانه بیزارم، اما به این ویرانی و خراب بودن از آن حرفهای بیاساس و بیدلیل راضی نیستم.
نگویم حلقه فقر و فنازنولی رو پایی بر حلق انا زن
هوش مصنوعی: نمیگویم که با فقر و نابودی عذاب از دست میرود، اما بایستی بر دشواریها و سختیها غلبه کرد.
نگویم همزبان شو با خموشانولی شو بی‌زبان از دل خروشان
هوش مصنوعی: نمیگویم که با افرادی که ساکت هستند همصحبت شو، اما بهتر است که از دل پر از احساساتت با زبان خاموشی صحبت کنی.
نگویم جامه تقوی بمی دهولی زان جامه گویم جام می‌به
هوش مصنوعی: نمیگویم که لباس پرهیزکاری را کنار بگذارید، اما از آن لباس میگویم که به می اشاره دارد.
نگویم بگذر از معقول و منقولمشو بر نقش لیک از یار مشغول
هوش مصنوعی: نگویم که از مسائل فکری و آموختههای گذشته عبور کن و تنها به ظواهر توجه نکن، بلکه از یاد یار و محبوب غافل مشو.