بخش ۳۹۹ - المدد الوجودی
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم وجود و عدم می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که وجود انسان و تمامی مخلوقات نیاز به مدد و یاری دارند و این مدد از جانب خداوند می‌آید. او تاکید می‌کند که بدون وجود موجد، هیچ چیزی نمی‌تواند به وجود آید و به نوعی، وجود انسان به توسط نفس رحمانی تأمین می‌شود.
همچنین اشاره می‌شود که وجود و عدم به هم مرتبط هستند و هر لحظه ممکن است در حال تغییر باشند. وجود انسان و دیگر مخلوقات به غذا و هوای تازه وابسته است و این وابستگی به وجود بالاتر، از جمله خدا، ضروری است. وجود همیشه به سوی کمال و برتری می‌گراید و حقیقت این امر، بر عقل و درک انسان‌ها روشن است.
در نهایت، تأکید می‌شود که جهان دائماً در حال تغییر است و هر لحظه می‌تواند نوع جدیدی از وجود را به نمایش بگذارد.
مددهای وجودی در نزولشبود محتاج ممکن بر وصولش
هوش مصنوعی: اسباب و امکانات وجودی در حال پایین آمدن بودند و به چیزی که ممکن است به آن برسند، نیاز داشتند.
بود محتاج آن در هستی خویشنماند ورنه باقی لحظه‌ئی بیش
هوش مصنوعی: کسی که به وجود خود نیاز دارد، در هستیاش نمیماند؛ وگرنه بیشتر از یک لحظه باقی نمیماند.
رسد بروی مددها بالتوالیبود جای وجودش ورنه خالی
هوش مصنوعی: اگر مددها یکی پس از دیگری به او برسد، جای وجودش پر خواهد شد وگرنه وجودش خالی میماند.
رساند حق مدد پس بر وجودشز رحمانی نفس وز اوست بودش
هوش مصنوعی: حق به او یاری رساند، بنابراین وجودش از رحمت الهی پر شده و نفس او از آن سرچشمه میگیرد.
وجودش بر عدم تا راجع آیددم رحمن بر او پیوسته شاید
هوش مصنوعی: وقتی وجودش به عدم برگردد، رحمت خدا همواره بر او جاری است.
تو با قطع نظر از موجود اوعدم گردانی او راهست نیکو
هوش مصنوعی: اگر تو به طور نامطلوبی به وجود او فکر کنی، او را به عدم و نیستی تبدیل میکنی؛ اما در حقیقت او در مسیر خوبی قرار دارد.
عدم چون مقتضای ذات بودشبدون موجد او کی بد وجودش
هوش مصنوعی: عدم، زمانی که ویژگیهای ذاتیاش را در نظر بگیریم، چگونه می‌تواند وجود داشته باشد بدون اینکه ایجادکنندهای داشته باشد؟
بامداد وجود از موجد اومرجع دان وجود فاقد او
هوش مصنوعی: صبح وجود را از خالق آن بپندار و وجودی که او را ندارد، منبعی برای خود ندان.
دم رحمن پس او را دمبدم شدوجودش تا مرجح بر عدم شد
هوش مصنوعی: وجود او به سبب نفس رحمانی همواره زنده و جاری است، به طوری که وجودش بر عدم و نیستی غلبه پیدا کرده است.
بتحلیل آنچه رفت از وی بدل یافتدر ابدان از غذا وین خود محل یافت
هوش مصنوعی: پس از بررسی آنچه از او گذشته، در بدنها تغییری ایجاد شده است و این تغییر، در واقع به نوعی از غذا ناشی شده است. این خود، مکانی برای ظهور و بروز یافت.
بدانسان کاین نفس‌ها از هواهامدد یابد هم اقسام فواها
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که انسان‌ها به سبب خواستهها و تمایلات نفسانی و همچنین تأثیرات محیطی به انواع مختلفی از عشقها و خواستهها دچار میشوند.
هوا را آنچنان که هست محسوسبامداد نفس حق داشت مأنوس
هوش مصنوعی: هوا را به گونهای که هست، در صبحگاه به خوبی حس کن و نفس راستین را در آن تجربه کن.
جمادات آنچه باشد نزد ادراکهم از اشیاءء روحانی و افلاک
هوش مصنوعی: جمادات، یعنی موجودات بیروح، هر آنچه که درک می‌شود، از اشیاء معنوی و آسمانها نیز تاثیر میپذیرند.
دوامی کش برجحان وجود استبنزد عقل برهان وجود است
هوش مصنوعی: مدت زمان زیادی از پایداری وجود در نظر عقل به عنوان دلیلی برای اثبات آن سخن میگوید.
جز آندم کش بهستی متصل بدنه زاو تحلیل رفت و نی بدل شد
هوش مصنوعی: تنها زمانی که به عشق و وصال محبوب میرسی، میتوانی احساس آرامش و بهشت کنی؛ نه زمانی که از او دوری کنی یا نشانههای او را تحلیل کرده و دچار تردید شوی.
خلاف جسم حیوانی که تبدیلبیابد از غذا رفت آنچه تحلیل
هوش مصنوعی: تنوع غذایی باعث تغییر در جسم حیوان می‌شود، اما آنچه که از این فرآیند به دست می‌آید، فقط ظاهر است و خود حیوان از آنچه که مصرف می‌کند، تحلیل نمیرود.
بود مشهود هر ممکن که دیدیبهر آنی بود خلق جدیدی
هوش مصنوعی: هر موجودی که مشاهده میکنی، در لحظهای که او را میبینی، همواره به گونهای تازه و جدید است.