بخش ۴۰۷ - مستند المعرفه
هوش مصنوعی: در این متن به مفهوم واحدیت و یکتایی در میان چیزهای متنوع اشاره شده است.از نظر نویسنده، وجود واحدیت در میان کثرت‌ها، به ویژه در مقام وجود الهی، نمایانگر جمع بودن در عین تنوع است. عارفان این حقیقت را در دل و ذهن خود حس می‌کنند و در همه‌جا، حتی در تفاوت‌ها، نشانه‌ای از شمس وحدت می‌بینند. این وحدت، مانند چراغی است که تمام محافل را روشن می‌کند، نشان‌دهنده زیبایی و حقیقت وجود در میان ظواهر گوناگون.
دل اندر مستند المعرفه داربود آن واحدیت نزد اخیار
هوش مصنوعی: دل در علم و آگاهی، به یگانگی و وحدت در نزد دوستان و خوبان میبالد.
خود اینحضرت مقام جمع یکتاستبمعنی اصطلاح از کل اسماست
هوش مصنوعی: این شخصیت خود مقام جمع یکتایی است که به معنای اصطلاحی، به کلیت اسمها اشاره دارد.
از آن رو مستند شد بر مشاهدکه دارد در معارف رو به بواحد
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که بر اساس مشاهدات و تجربیات خود، به این نتیجه رسیده است که در فهم عمیق از معارف، به سمت یک حقیقت واحد هدایت میشود.
بود گر وارداتش از حد افزونبواحد باشدش دل مست و مفتون
هوش مصنوعی: اگر چیزی از حد خود فراتر رود و به یکی برگردد، دل او سرشار از شادی و شگفتی میشود.
بیکتائیست هر جا شمس وحدتعیان در جمله ذرات کثرت
هوش مصنوعی: هر جا که نور شمس وحدت در وجود همه ذرات کثرت نمایان باشد، آنجا نشان از یکتایی و یگانگی است.
ببیند عارفش در فرق و در جمعمحافل جملگی روشن بیک شمع
هوش مصنوعی: عارف، در هر جمع و محفل، به وضوح مانند یک شمع میدرخشد و نظر همگان را به خود جلب می‌کند.