بخش ۴۰۹ - المسئله الغامضه
هوش مصنوعی: در این شعر به مسأله پیچیده وجود و عدم اشاره شده است. شاعر بیان می‌کند که درک بسیاری از مسائل وجودی نیازمند ذوق و حسّ عمیق است. او از وجود موجودات و حقایق ثابت یاد کرده و تأکید دارد که وجود آنها در مظاهر و اشکال مختلف تجلی می‌یابد. همچنین اشاره می‌کند که وجود تنها در لحظاتی مشخص و در اشکال مختلف ظاهر می‌شود، در حالی که اصل آن از ابتدا معدوم است. اگرچه موجودات از لحاظ ظاهری دارای نام و شأن هستند، اما در حقیقت دوام و بقای آنها در عدم و نبود آنها نهفته است. شاعر این را به عنوان یک امر ذوقی می‌داند که از عقل و برهان دور است و درک واقعی آن برای بسیاری دشوار است.
شنو زان مسئله کوهست غامضکسی فهمد که بر ذوق است فایض
هوش مصنوعی: به شنیدن یک موضوع پیچیده بپرداز که تنها کسی میتواند آن را درک کند که استعداد و سلیقهاش به این کار اجازه میدهد.
بود باقی تو گو اعیان ثابتبمعدومیت از برهان ثابت
هوش مصنوعی: اگر وجود تو باقی است، ای روشنایی، پس باید که موجودیتهای ثابت در عدم وجود داشته باشند که از طریق برهان به اثبات رسیدهاند.
الا با آن تجلییی که از حقباسم نور بر وی شد محقق
هوش مصنوعی: مگر با آن جلوهای که از حق به عنوان نور بر او آشکار شد، حقیقت پیدا نکند.
وجود اندر صور او راست ظاهرباحکامش ظهور اندر مظاهر
هوش مصنوعی: وجود در اشکال و صورتهای مختلف خود نمایان است و با قوانینش در جلوهها و مظاهر خود نمایندگی می‌کند.
بروز او و آثار شدیدششود در صورت خلق جدیدش
هوش مصنوعی: زمانی که او ظاهر می‌شود و تأثیرات عمیقش نمایان می‌شود، چهرهای تازه و متفاوت از او به وجود میآید.
شود ظاهر بهر آنی ز آناتاز و در صورت آثار و علامات
هوش مصنوعی: در هر لحظه ممکن است چیزهایی جلوهگر شوند که در وجود ما نمایانگر آثار و نشانهها هستند.
بزاید آنچه پذرفته تعینبانحضرت وجود با تمکن
هوش مصنوعی: هر چیزی که موجودیت و سیرت مشخصی پیدا کند، از آن چیزی به وجود میآید که در نهایت به وجود واقعی و پایداری دست می‌یابد.
الا با آنکه بالاصل است معدومبقایش در عدم بالاصل معلوم
هوش مصنوعی: با اینکه اصل وجود ندارد، ولی معلوم است که ادامهاش در عدم هم مشخص است.
چو رجحان وجودش را دوامینباشد گرچه دارد شأن و نامی
هوش مصنوعی: اگر وجود او برتری و دوام نداشته باشد، هرچند که مقام و نامی داشته باشد، ارزش چندانی نخواهد داشت.
نباشد بر عدم گر خود دوامششود راجح وجود اندر مقامش
هوش مصنوعی: اگر وجود دائمی داشته باشد، باید بر عدم فائق آید و برتری وجود را در جایگاه خود به اثبات برساند.
گر راجع شود موجود گرددخود آن نابود مطلق بود گردد
هوش مصنوعی: اگر موجودی به خود بپردازد و به خود توجه کند، در واقع میتواند به موجودیت خود پایان دهد و به نابودی مطلق برسد.
چنین رجحانی او را نیست اصلابود پس بر عدم باقی و برجا
هوش مصنوعی: او هیچ تمایلی به این برتری ندارد، پس برای او ماندن در عدم و نیستی بهتر است.
خود این امریست ذوقی نزد جمهوربود از عقل و برهان و بیان دور
هوش مصنوعی: این موضوع بیشتر به احساس و سلیقه بستگی دارد و از منطق و استدلال و بیان دور است.