بخش ۴۶۴ - الشفقه
هوش مصنوعی: این متن درباره شفقت و مهربانی به دیگران و عدم حسادت است. شاعر تاکید می‌کند که باید به دیگران دست یاری داد و در مواقع ضعف و ناامیدی آن‌ها را حمایت کرد. شفقت به شکل‌های مختلف مانند کمک به افتادگان و همدردی با آن‌ها ابراز می‌شود. همچنین، اشاره می‌شود که اگرچه ممکن است در ابتدا با دشمنی یا خصومت روبه‌رو شویم، اما باید به ارزش‌های انسانی مانند محبت و دوستی پایبند باشیم. به عبارت دیگر، شفقت و محبت باید در روابط انسانی جاری باشد و بر همه جنبه‌های زندگی حاکم گردد. در نهایت، شاعر به این نکته می‌پردازد که انسان‌ها باید از نظر نسبی و خوش‌بینی به یکدیگر بنگرند و خصومت را کنار بگذارند.
دگر ضد حسدها شد شفقتنشان آن شفقت رحم و رفت
هوش مصنوعی: حسادت به حس خودش پایان داد و جای آن را محبت و رحم گرفت و دیگر رفته است.
گرفتن دست هر افتاده باریشدن هم پای هر نااستواری
هوش مصنوعی: کمک به افرادی که در شرایط سختی قرار دارند، باعث می‌شود که خودمان نیز در برابر مشکلات و ناپایداریها استقامت بیشتری پیدا کنیم.
بگیرش دست از رحمی که بودتهم از جود جبلی و سجودت
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی به خصلتهای درونی انسان اشاره دارد. بیان می‌کند که از کجا میتوان به رحمت و محبت جان گرفت، زیرا انسان باید بداند که این ویژگیها اصولاً جزئی از وجود او هستند. به این ترتیب، نه تنها عنایت الهی را در زندگیاش ببیند، بلکه باید به طبیعت مهربان و بخشنده خود نیز توجه کند.
که گر برخیزد و یابد نوائینپنداری که با او آشنائی
هوش مصنوعی: اگر کسی از جا برخیزد و صدایی را بشنود، فکر نکن که او به آن صدا آشناست.
و گر افتادی و او دید پستتنخواهی گیرد از پاداش دستت
هوش مصنوعی: اگر در شرایط سختی قرار گرفتی و او تو را در این حالت دید، دیگر پاداشی از طرف او دریافت نخواهی کرد.
بگیر ار باز هم افتاد بالشمحب یا خصم مپسند اختلالش
هوش مصنوعی: اگر دوباره درگیر مشکلات و ناپایداریهای ناشی از عشق یا دشمنی شدی، از آن چشمپوشی کن و نگذار که آرامش تو را به هم بزند.
شفقت از خصال مطمئنه استاگر نبود چنین و هم و مظنه است
هوش مصنوعی: شفقت یکی از ویژگیهای اطمینانبخش است، و اگر این ویژگی وجود نداشته باشد، نشانهای از عدم اعتماد و احتمال مشکل است.
ز شفقت خیزد افضال و مروتو دادو رفق و اکرام و فتوت
هوش مصنوعی: از شفقت و مهربانی، فضیلتها، جوانمردی، انصاف، لطف و بزرگمنشی به وجود میآید.
نظر کردن بخلق از چشم خالصندیدن هیچکس را جز موافق
هوش مصنوعی: به مردم نگاه کردن به گونهای است که از چشم صاف و بیغرض، هیچکس را جز افرادی که با او همنظر هستند، نمیبیند.
تلطف هم باعدا هم با حبابرضاجوئی ز هر شیخ و زهر شاب
هوش مصنوعی: مهربانی با دشمنان و خوشرفتاری با کسانی که در جستجوی خوشنودی دیگران هستند، از هر ولی و هر جوان ضروری است.
نباشد دشمنی عالم بود دوستچو نفسی مطمئن شد عالم از اوست
هوش مصنوعی: اگر در دنیا دشمنی نباشد، دوستان و همراهان نیز وجود خواهند داشت. زمانی که کسی از دل و جان آرامش پیدا کند، بهطور طبیعی دیگران نیز از حضور او احساس امنیت و سکون خواهند کرد.
در این حالت عدو نبود بکونینبود اعداد عدویت بین جنبین
هوش مصنوعی: در این وضعیت، دشمنی وجود ندارد و تمام عددها در دو طرف رابطه دوستانه هستند.
گر او شد کشته عالم با تو یارندتو مهره مهر جو خلق ار چه مارند
هوش مصنوعی: اگر او کشته شود، جهانیان با تو هم دوست خواهند بود. تو به دنبال محبت و مهر هستی، حتی اگر مردم مانند مار باشند و زهر داشته باشند.
نکوتربین که بد در این ورق نیستبعالم فاش و پنهان غیر حق نیست
هوش مصنوعی: بهتر است در این دنیای آشکار و پنهان، چیزی جز حقیقت وجود ندارد.
کسی کو آفریدت خصم چون شدمشو خونی مکن خصمی تو با خود
هوش مصنوعی: اگر کسی تو را دشمن بپندارد، نباید به او خشمگین شوی و نباید با خودت دشمنی کنی.
غرض باشد شفقت راست دیدنجهان انسان که حق آراست دیدن
هوش مصنوعی: هدف از وجود انسان در این جهان، درک و مشاهده شفقت و محبت الهی است که به شکل صحیح و واقعی در زندگی نمایان می‌شود.